ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Εξασθενημένες μύτες

Καίριο το ερώτημα: μήπως, εκτός από το ουράνιο, έχoυν εξασθενήσει και
ορισμένες μύτες;

«Κι αν αποδειχθεί ότι οι λευχαιμίες αυτές ήταν φυσιολογικές;». «Θεέ μου, τι φάτσα!» (του Αλτάν, από τη «Ρεπούμπλικα»)

Πριν από αρκετά χρόνια, σε ένα κείμενό του στην Κοριέρε που έχει μείνει
στην Ιστορία, ο Ιταλός δημοσιογράφος Ίντρο Μοντανέλλι καλούσε τους
συμπατριώτες του να κλείσουν τη μύτη τους και να ψηφίσουν το
Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα ώστε να αποτραπεί ο κομμουνιστικός κίνδυνος. Ο
αρθρογράφος δεν αρνιόταν ότι στο ιταλικό πολιτικό σύστημα και στα κόμματα που
κυριαρχούσαν σ’ αυτό υπήρχε κάτι σάπιο ­ η μυρωδιά αυτή όμως, έγραφε, είναι
πιο ανεκτή από εκείνη που αναδίδει μια κομμουνιστική δικτατορία.

Η άποψη του Μοντανέλλι είναι συζητήσιμη, ιδίως αν λάβει κανείς υπόψη τον τρόπο
με τον οποίο κατέρρευσε το σύστημα μετά την πτώση του Τείχους. Το βέβαιο όμως
είναι ότι ο κομμουνιστικός κίνδυνος πλέον δεν υπάρχει. Αν στα χρόνια του
Ψυχρού Πολέμου ήταν ίσως κατανοητό να ανέχεσαι τη δυσοσμία, να καταπίνεις τα
ψέματα και την προπαγάνδα, ακόμη και να δέχεσαι ως αφεντικό σου τις Ηνωμένες
Πολιτείες αφού το άλλο αφεντικό ήταν ακόμη χειρότερο, σήμερα η στάση αυτή
είναι απολύτως αδικαιολόγητη. Και επικίνδυνη. Όσο δεν αντιδράς στη δυσοσμία,
σημειώνει ο Κλάουντιο Μάγκρις, σιγά σιγά τη συνηθίζεις. Και στο τέλος, τη
θεωρείς καλύτερη από τη μυρωδιά της βιολέτας. Γιατί η όσφρηση, όπως η ηθική
και πολιτική κρίση, έχει στο μεταξύ ατροφήσει.

Ο κομμουνισμός έχει σβήσει. Οι ορδές του Στάλιν δεν απειλούν να εισβάλουν
πλέον στον ελεύθερο κόσμο. Οι δυτικές κοινωνίες αντιμετωπίζουν πολλά
προβλήματα που σχετίζονται με την οικονομία, τη μετανάστευση, τη σχέση μεταξύ
παραγωγής και απασχόλησης, δεν απειλούνται όμως από κανέναν ισχυρό εχθρό. Η
καταγγελία λοιπόν λαθών, αποσιωπήσεων, ακόμη και εγκλημάτων που έχουν
διαπράξει άτομα ή οργανισμοί, ουδόλως θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια του κόσμου
μας. Αντίθετα, τονίζει ο συγγραφέας του «Δούναβη», η απόλυτη και ανελέητη
διαφάνεια είναι ο μόνος τρόπος να προστατεύσουμε τον κόσμο μας και την
ποιότητα της ζωής μας. Αν το ΝΑΤΟ, οι Ηνωμένες Πολιτείες ή οποιοσδήποτε άλλος
είναι ένοχος λαθών ή πράξεων που δεν συμβιβάζονται με τη δημοκρατία, τη
δικαιοσύνη ή, το κυριότερο, με την υγεία των πολιτών, είναι καθήκον μας να τον
καταγγείλουμε ανοιχτά. Και σήμερα μπορούμε να το πράξουμε χωρίς να φοβόμαστε
ότι θα θέσουμε σε κίνδυνο την άμυνα της Δύσης.

Μόνο η επιστήμη μπορεί ή θα μπορέσει να πει αν υπάρχει σχέση ανάμεσα στο
εξαντλημένο ουράνιο που χρησιμοποιήθηκε στον Κόλπο ή τα Βαλκάνια και στα
κρούσματα λευχαιμίας που έχουν παρατηρηθεί σε στρατιώτες, καταλήγει ο Μάγκρις.
Η αλαζονεία όμως με την οποία ορισμένες κυβερνήσεις και ορισμένοι επιστήμονες
αποκλείουν κατηγορηματικά κάθε τέτοια σχέση είναι ανεπίτρεπτη και ύποπτη. Σε
τελευταία ανάλυση, είναι άδικο από την πτώση των κομμουνιστικών καθεστώτων να
επωφεληθούν μόνο οι πρώην υποτελείς τους. Πρέπει να κερδίσουμε κι εμείς κάτι.
Όπως, για παράδειγμα, να μην είμαστε πια αναγκασμένοι να βουλώνουμε τη μύτη μας.