Η ευκαιρία των Σκωτσέζων

Αφού πολέμησε επί τρεις δεκαετίες για την ανεξαρτησία της Σκωτίας από τη
Βρετανία, ο Άλεξ Σάλμοντ γνωρίζει απ’ έξω όλες τις ενστάσεις που υπάρχουν στα
φιλόδοξα σχέδιά του. Ο επί μακρόν ηγέτης του Εθνικού Κόμματος της Σκωτίας
(SNP) τονίζει: «Ο κόσμος αναρωτιέται: τι θα κάνει αυτή η μικρή χώρα με το θέμα
του στρατού; Ποιος θα αναλάβει τον έλεγχο των τροφίμων και των φαρμάκων; Τι θα
γίνει με τα προϊόντα που διατίθενται κατ’ αποκλειστικότητα; Και πάντα
ανησυχούν για τα χρήματα, ξέρετε: Θα έχουμε ένα εθνικό νόμισμα που κανείς δεν
θα θέλει και μια κεντρική τράπεζα που κανείς δεν θα ακούει».

Οι συζητήσεις

Όμως οι εθνικιστές σε αυτή την περιοχή έχουν βρει μια μαγική φράση για να
απαντούν σε όλες τις ενστάσεις, με αποτέλεσμα το SNP να βρίσκεται πρώτο στις
δημοσκοπήσεις ως το πιο δημοφιλές. «Ολόκληρη η συζήτηση περί ανεξαρτησίας
άλλαξε από μία και μόνον ιδέα», λέει ο Σάλμοντ. «Και αυτή είναι η εξής:
Ευρωπαϊκή Ένωση». Το αναδυόμενο ευρωπαϊκό υπερ-κράτος, που πριν από λίγες
ημέρες κυριάρχησε στη Διάσκεψη της Νίκαιας με στόχο την είσοδο νέων μελών,
είτε διαθέτει είτε σχεδιάζει να δημιουργήσει τα ακόλουθα: Κοινοβούλιο,
διοικητικά όργανα, δικαστικό σύστημα, νόμισμα, κεντρική τράπεζα και στρατό
αποτελούμενο από 60.000 άνδρες. Θεωρητικά, θα μπορούσε να παράσχει σε μια
περιοχή σαν τη Σκωτία τις περισσότερες από τις κυβερνητικές υπηρεσίες που
λαμβάνει τώρα από το Λονδίνο. «Η μεγαλοφυΐα της Ευρώπης», λέει ο Άλαν Μακλίν,
δικηγόρος από τη Γλασκώβη, «είναι ότι επιτρέπει σε μια μικρή περιοχή να
αποσχιστεί από το μεγάλο κράτος χωρίς να παραχωρήσει πάρα πολλά». Πρόκειται
για θεμελιώδες παράδοξο της Ευρώπης σήμερα. Η ιστορικής σημασίας πρωτοβουλία
για μεγαλύτερη οικονομική και πολιτική ένωση μεταξύ των χωρών της ηπείρου
μπορεί να μεταβληθεί σε παράγοντα διάσπασης στο εσωτερικό αυτών των χωρών.

Οι περιοχές

Η Σκωτία και η Ουαλία στη Βρετανία, η βασκική περιοχή που εκτείνεται στα
Πυρηναία στη Γαλλία, η Καταλωνία στην Ισπανία, η Βαυαρία στη Γερμανία, η
βόρεια βιομηχανική ζώνη της Ιταλίας και η Σκάνε, στο νοτιότερο άκρο της
Σουηδίας ­ σε όλα αυτά τα μέρη, η υιοθέτηση ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος και
διοίκησης αποτελούν ισχυρό κίνητρο για τους θιασώτες της απόσχισης.

«Στη Σκάνε, είμαστε πιο κοντά στον (ευρωπαϊκό) κορμό απ’ ό,τι στη Στοκχόλμη»,
υποστηρίζει ο Τζέσπερ Άσπεγκνεν, πολιτικός αναλυτής και σχολιαστής στο Μάλμε,
το σουηδικό λιμάνι απέναντι από τη Γερμανία, στη Βαλτική. «Μερικές φορές
αναρωτιόμαστε, γιατί να χάνουμε τον χρόνο μας με τη Στοκχόλμη, όταν το μέλλον
μας είναι στην Ευρώπη;». Ο Ντέιβιντ Μπέικερ, πολιτικός επιστήμονας στο
Πανεπιστήμιο Γουόργουικ της Βρετανίας προσθέτει: «Μακροπρόθεσμα, περιοχές όπως
η Σκωτία, η Βαυαρία, ίσως ό,τι έχει απομείνει από τη Γιουγκοσλαβία, θα
μπορούσαν να αποσπάσουν ένα είδος αυτονομίας εντός της Ευρώπης. Οι χώρες που
σήμερα γνωρίζουμε θα διατηρήσουν τις ονομασίες τους, όμως θα υπάρξει μια
νομική παραλλαγή. Θα αποτελούν εθνικές οντότητες, όμως η κρατική τους υπόσταση
θα καταλήξει σε μια κυρίαρχη ευρωπαϊκή ομοσπονδία». Στην πρόσφατη διάσκεψη οι
Ευρωπαίοι ηγέτες κατέληξαν σε ένα συμβιβαστικό σχέδιο για την ένταξη 13 νέων
μελών τα επόμενα 5 χρόνια και έκαναν προσεκτικά βήματα στην κατεύθυνση να
δοθεί νέα αρμοδιότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όσον αφορά ζητήματα εθνικής
πολιτικής. Η Ευρώπη οδεύει στην ενοποίηση με τρόπους που δημιουργούν πολιτικές
ευκαιρίες για τη Σκωτία. Μαζί με την Αγγλία, την Ουαλία και τη Βόρεια
Ιρλανδία, αυτή η γη, με την άγρια ομορφιά αποτελεί συστατικό μέρος του
Ηνωμένου Βασιλείου. Οι πολίτες της όμως ­ περίπου πέντε εκατομμύρια είναι ο
πληθυσμός της ­ αποκαλούν ακόμη την πατρίδα τους «έθνος».

To σχέδιο των εθνικιστών

Η Σκωτία έχει τη δική της σημαία, εθνικό έμβλημα, εθνικό ύμνο, προστάτη άγιο,
εκκλησία, ποδοσφαιρική ομάδα, εκπαιδευτικό σύστημα και δικαστικό, καθώς και
ανεξάρτητο Ποινικό Κώδικα. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι όταν τον
περασμένο μήνα ένας Βρετανός υπουργός είπε ότι η Βρετανία θα είχε μεγαλύτερες
πιθανότητες να κερδίσει το Παγκόσμιο Κύπελλο αν συνδυάζονταν οι ομάδες της
Αγγλίας, της Ουαλίας και της Σκωτίας, οι Σκωτσέζοι οπαδοί απάντησαν ότι θα
προτιμούσαν να χάσουν ως Σκωτία παρά να κατακτήσουν τον κόσμο με τη σημαία της
Βρετανίας. «Εθνικιστές υπήρχαν πάντα εδώ, συντηρώντας το μεγάλο τους σχέδιο να
κάνουν τη Σκωτία πιο πλούσια από τη Βρετανία», λέει χαμογελώντας ο Άγγλος
υπουργός Οικονομικών Γκόρντον Μπράουν, ο οποίος γεννήθηκε στη Σκωτία, όμως
ποτέ δεν τάχθηκε στο πλευρό αυτών που επιθυμούν την απόσχιση. «Όταν ήμουν
παιδί, η ιδέα που κυριαρχούσε ήταν να αποσχιστούμε από το Ηνωμένο Βασίλειο και
να ζήσουμε με το εισόδημα από το ουίσκι της Σκωτίας… Όμως δεν θα έφθανε».
Κατά τη δεκαετία του 1990 όμως, το SNP, υπό τον δραστήριο ηγέτη του Άλεξ
Σάλμοντ αναδείχθηκε σε σημαντική δύναμη στην τοπική πολιτική σκηνή.
Οικονομολόγος ο ίδιος, τόνισε ότι τα έσοδα από τα πλούσια βρετανικά κοιτάσματα
πετρελαίου στη Βόρεια Θάλασσα θα πρέπει να διοχετεύονται στο Εδιμβούργο αντί
στο Λονδίνο. Η απόφαση του Βρετανού υπουργού Μεταφορών να επιτρέψει ένα μόνο
είδος πινακίδας για τα οχήματα σε ολόκληρο το Ηνωμένο Βασίλειο, εξόργισε
αρκετούς στη Σκωτία. «Όπως πολλοί στην περιοχή μου, έτσι κι εγώ κόλλησα στην
πικανίδα του αυτοκινήτου μου το μπλε σήμα της Ε.Ε. με τα κίτρινα αστέρια.
Έτσι, όλοι σκέπτονται ότι πρέπει να είμαι Σκωτσέζος», λέει γελώντας ο Κόλιν
Μίτσελ, διευθυντής σχολείου. «Στην Αγγλία ελάχιστοι θα το έκαναν».

ΑΛΕΞ ΣΑΛΜΟΝΤ:

«Θυμηθείτε τα λόγια μου»

Άλεξ Σάλμοντ: «Η Σκωτία θα φύγει από τη Βρετανία και θα ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σε λιγότερο από μία δεκαετία»

Όταν το 1997 ο Εργατικός Τόνι Μπλερ ανέλαβε την πρωθυπουργία στη Βρετανία,
κατέληξε ότι δεν είχε άλλη επιλογή παρά να παραδεχθεί ότι πράγματι υπήρχε
αίτημα για απόσχιση που κέρδιζε όλο και περισσότερο έδαφος. Το αποτέλεσμα ήταν
μια πρωτοβουλία που έμεινε γνωστή ως «εκχώρηση εξουσιών», βάσει της οποίας
μεταφέρθηκαν από το Λονδίνο ενισχυμένες ­ συγκριτικά με την αντίστοιχη κίνηση
στη Β. Ιρλανδία και την Ουαλία ­ κάποιες διοικητικές εξουσίες στο νεοσύστατο
Κοινοβούλιο της Σκωτίας. Εκτός των αρμοδιοτήτων του παραμένουν ζητήματα
εξωτερικής πολιτικής και άμυνας. Για τον Μπλερ ήταν αναγκαίο κακό. «Είχαμε να
επιλέξουμε μεταξύ εκχώρησης και διαζυγίου», είπε υπερασπιζόμενος το σχέδιό
του. «Είναι ο τρόπος με τον οποίο θα κρατηθεί η Σκωτία στο Ηνωμένο Βασίλειο».

Οι Εργατικοί

Στις πρώτες βουλευτικές εκλογές της Σκωτίας το 1999, το Εργατικό Κόμμα
απέσπασε τις περισσότερες ψήφους, αν και δεν ήταν αρκετές για τον έλεγχο του
σώματος. Το SNP ήρθε δεύτερο. «Η αίσθηση που κυριαρχεί είναι η εξής: ας δούμε
αν δουλεύει αυτό το σύστημα και ίσως κάνουμε το επόμενο βήμα που υπαγορεύει
πλήρη ανεξαρτησία», υποστηρίζει ένας 35χρονος επιχειρηματίας από το
Εδιμβούργο. Και η αίσθηση που περιγράφεται φαίνεται να αντανακλάται στις
τελευταίες δημοσκοπήσεις που θέλουν το SNP να υπερισχύει των Εργατικών. Αν οι
εθνικιστές διατηρήσουν την ισχύ τους και νικήσουν στις εκλογές της ερχόμενης
άνοιξης, το αποτέλεσμα θα είναι… πολιτικός σεισμός που θα ταρακουνήσει τη
Σκωτία, τη Βρετανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση. «Η Σκωτία θα φύγει από τη
Βρετανία και θα ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν νομίζω ότι θα χρειαστεί
περισσότερο από μία δεκαετία για να συμβεί αυτό», τονίζει ο Σάλμοντ
προσθέτοντας: «Θυμηθείτε τα λόγια μου».