ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Υπολογιστές με συνείδηση

Ας το πάρουμε απόφαση: οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές θα ξεπεράσουν, και
μάλιστα αρκετά σύντομα, την ανθρώπινη ευφυΐα. Ας ελπίσουμε μόνο να μας φερθούν
με επιείκεια.

Παιδικά παιχνίδια. Οι φετινές προτάσεις των κατασκευαστών δίνουν μια ιδέα για το τι μας περιμένει

Η είδηση δημοσιεύτηκε την περασμένη εβδομάδα στη Νιου Γιορκ Τάιμς: ο
Λάρυ Σταρ, ένας αστροφυσικός που έχει στραφεί στην πληροφορική, παρουσίασε
στον Τύπο τα σχέδια ενός νέου ερευνητικού κέντρου που θα διευθύνεται από τον
ίδιο και θα χρηματοδοτείται από την πολιτεία της Καλιφόρνιας. Το κέντρο αυτό
θα έχει έμμεση μόνο σχέση με τη λεγόμενη «νέα οικονομία». Οι έρευνές του θα
είναι επικεντρωμένες στις ιδιότητες του πλανητικού υπερ-υπολογιστή που
γεννιέται χάρις την ανάπτυξη του Διαδικτύου. Το πρόβλημα, τόνισε ο Σταρ, δεν
είναι αν, αλλά πότε αυτό το δημιούργημα θα αποκτήσει συνείδηση.

Ανάλογες είναι και οι εκτιμήσεις του Τζωρτζ Ντάισον, γιου του μεγάλου
αμερικανού φυσικού Φρήμαν Ντάισον. Όπως υποστηρίζει στο νέο του βιβλίο με
τίτλο «Η εξέλιξη των μηχανών», ανάμεσα στην εξέλιξη των βιολογικών ειδών και
σ’ εκείνη των μηχανών δεν υπάρχουν ουσιαστικές διαφορές. Η τεχνολογική εξέλιξη
ακολουθεί απλώς τη φυσική, με διαφορετικά μέσα βέβαια και πολύ μεγαλύτερη
ταχύτητα. Είμαι με το μέρος της φύσης ­ δηλώνει ο Ντάισον ­ αλλά έχω την
υποψία ότι η φύση είναι με το μέρος των μηχανών. Αν είναι έτσι τα πράγματα, ο
μόνος τρόπος να επιβιώσουμε είναι να αφήσουμε να μας απορροφήσει ο πλανητικός
νους τον οποίο κατασκευάζουν οι «τηλεπαθητικές» μηχανές. Το πρώτο έμβρυο αυτού
του νου βρίσκεται ήδη μπροστά μας: λέγεται Internet.

Τα μηχανήματα θα αποκτήσουν συναισθήματα, θα αναπτύξουν αξίες και θα αρχίσουν
να εκδηλώνουν επιθυμίες, συμπεραίνουν δύο ερευνητές στους τομείς της
ρομποτικής και της τεχνητής ευφυΐας, ο Χανς Μόραβεκ και ο Ρέι Κούρτσβαϊλ, στα
βιβλία τους «Ρομπότ: από απλό μηχάνημα σε υπερβατικό νου» και «Η εποχή των
πνευματικών μηχανών» που προκαλούν έντονες συζητήσεις στην Αμερική. Πότε θα
γίνει αυτό; Το 2040 λέει ο πρώτος, το 2020 ο δεύτερος. Κι εμείς τι θα
απογίνουμε; Ουδείς λόγος ανησυχίας: τα μηχανήματα είναι πνευματικά μας παιδιά,
έχουν δημιουργηθεί κατ’ εικόνα και ομοίωσή μας, κι έτσι δεν θα δυσκολεύονται
να μας αναγνωρίζουν, θα μας περιφρονούν βέβαια λιγάκι, αλλά δεν θα μας κάνουν
κακό. Ίσως μάλιστα μας βοηθήσουν να περάσουμε σε ανώτερες, μεταβιολογικές
μορφές ζωής, μετατρέποντάς μας σε αθάνατες οντότητες ικανές να κινούνται
ελεύθερα στον κυβερνοχώρο.

Μήπως όλα αυτά είναι αμερικάνικες ανοησίες, προϊόντα της νοσηρής κουλτούρας
της Σίλικον Βάλλεϋ; Ο Πιερ Λεβύ ασφαλώς δεν συμφωνεί. Η εξέλιξη, γράφει ο
γάλλος φιλόσοφος στο βιβλίο του «Οι τεχνολογίες της ευφυΐας», έχει μια
κατεύθυνση που η ανάπτυξη του κυβερνοχώρου μάς επέτρεψε επιτέλους να
αποκωδικοποιήσουμε: οι άνθρωποι ενώνουν σταδιακά τα μυαλά τους για να
σχηματίσουν ένα πιο μεγάλο μυαλό. Οι αναδυόμενοι «συνεταιρισμοί της σκέψης»
δεν θα αποτελούνται μόνον από ανθρώπους, αλλά και πράγματα, φυσικά
οικοσυστήματα, μηχανήματα, θεσμούς. Αυτά που σκεπτόμαστε, αναφωνεί ο
φιλόσοφος, δεν μας ανήκουν.