Η μηχανή του θανάτου

Ακμπάρ Γκαντζί: Ο δημοσιογράφος (αριστερά) διαμαρτύρεται για τον βασανισμό του στη φυλακή, ενώ Ιρανοί φοιτητές (δεξιά) διαδηλώνουν υπέρ των φυλακισμένων μεταρρυθμιστών

Τον ασκό του Αιόλου ανοίγει στην Τεχεράνη ένας δημοσιογράφος, εκφραστής της
φιλελεύθερης και μεταρρυθμιστικής τάξης, ο οποίος παρά τις απαγορεύσεις
αντιστέκεται στο θεοκρατικό καθεστώς της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν.
Κατηγορούμενος για υπονόμευση του κράτους και των θεσμών, συνεχίζει τις
αποκαλύψεις εναντίον ανώτατων συντηρητικών αξιωματούχων και από το βήμα του
δικαστηρίου.

Το εμπόδιο

Σε μια προσπάθεια να διασώσει τη φήμη τού μεταρρυθμιστή που τον συνοδεύει,
προετοιμάζοντας ταυτόχρονα τον εαυτό του για τις προεδρικές εκλογές την
ερχόμενη άνοιξη, ο πρόεδρος του Ιράν Μοχάματ Χαταμί παραδέχθηκε ότι δεν μπορεί
να επιβάλει την εφαρμογή του δημοκρατικού συντάγματος της χώρας, κατηγορώντας
γι’ αυτό τις ισχυρές συντηρητικές δυνάμεις οι οποίες συσπειρώνονται εναντίον
του. Περισσότερο ανησυχητικό για τη μεταρρυθμιστική προσπάθεια, οι
σκληροπυρηνικοί της δικαστικής εξουσίας που παραμένουν το μεγαλύτερο εμπόδιο
στην ελευθερία της έκφρασης. Δικαστήρια κλείνουν με αποφάσεις τους τη μία
εφημερίδα μετά την άλλη. Πρόκειται για έντυπα που δημοσίευαν χωρίς να
λογοκρίνουν τις απόψεις των συντακτών τους. Όσο για τους τελευταίους, πολλοί
«γενναίοι» που είχαν το θάρρος της γνώμης τους βρίσκονται σήμερα στις φυλακές.
Ένας από τους τελευταίους στόχους της ιρανικής δικαιοσύνης είναι η βασική
καθημερινή εφημερίδα της χώρας, η «Hamchahri», που χαρακτηρίζεται μετριοπαθής
και εκδίδεται από τον δήμο της Τεχεράνης. Δικαστήριο απαγόρευσε την κυκλοφορία
της εφημερίδας στην επαρχία του Ιράν, βασιζόμενο στο άρθρο 9 του νόμου περί
Τύπου, το οποίο αναφέρει ότι έντυπα που εκδίδονται από έναν τοπικό θεσμό δεν
μπορούν να κυκλοφορούν πέραν της επικράτειας του θεσμού αυτού. Πίσω από αυτό
το επιχείρημα όμως βρίσκεται το γεγονός ότι η εφημερίδα έχει φιλοξενήσει
αρκετές φορές τις απόψεις του μεταρρυθμιστή Ιρανού προέδρου και των
προσκείμενων σε αυτόν. Η επίμαχη εφημερίδα πουλούσε περίπου 460.000 φύλλα
ημερησίως και κυκλοφορούσε σε όλη τη χώρα.

Η έρευνα

Ένας από τους δημοσιογράφους που, παρά τις διώξεις, συνεχίζει να αντιστέκεται
είναι ο Ακμπάρ Γκαντζί, ο οποίος έβαλλε δημόσια πριν από λίγες ημέρες εναντίον
των ισχυρών συντηρητικών του Ιράν. Επί δύο χρόνια διεξάγει έρευνα για τη
δολοφονία τεσσάρων αντιφρονούντων πνευματικών ανδρών από πράκτορες του
υπουργείου Πληροφοριών του Ιράν, στα τέλη του ’98. Ελάχιστοι, εκτός από
ομοϊδεάτες μεταρρυθμιστές συναδέλφους του και πολιτικούς, γνώριζαν εκείνη την
περίοδο τον Γκαντζί. Ωστόσο η δημοσιογραφική του έρευνα για τους δράστες της
υπόθεσης τον έχει καταστήσει σήμερα ως τον πιο γνωστό εκφραστή της
φιλελεύθερης γραμμής του Ιράν, από τους κύριους εκπροσώπους της προσπάθειας να
γίνει περισσότερο δημοκρατικό το θεοκρατικό καθεστώς της χώρας του. Η
περίπτωση Γκαντζί έχει προκαλέσει ανησυχία στους πολιτικούς, τους
συντηρητικούς ιερωμένους και τους δικαστές, τους οποίους κατηγόρησε ότι
γνωρίζουν περισσότερα για τις δολοφονίες από αυτά που επιτρέπουν να διαφανούν.

Στις 30 Νοεμβρίου ο δημοσιογράφος οδηγήθηκε στο δικαστήριο, όπου και αρνήθηκε
ότι υπονόμευσε το κράτος και τους θεσμούς. Επίσης, «διόρθωσε» τους υπαινιγμούς
που είχε κάνει σε άρθρα του για τον Αλί Φαλαχιάν, υπουργό Πληροφοριών του Ιράν
από το 1989 έως το 1997, αναγνωρίζοντάς τον αυτή τη φορά ως τον εγκέφαλο και
εντολέα των δολοφονιών. Ωστόσο, αυτό που προκάλεσε έκπληξη και συγκλόνισε
πολλούς Ιρανούς ήταν το γεγονός ότι ο κ. Γκαντζί τόλμησε να κατηγορήσει τον
Μοχσενί Ετζί ­ έναν από τους πλέον ισχυρούς δικαστές του Ιράν ­ ότι διέταξε τη
δολοφονία του Πιρούζ Νταβανί, ενός μαρξιστή που εξαφανίστηκε μυστηριωδώς λίγο
πριν δολοφονηθούν οι τέσσερις. Ακόμη πιο σημαντικό είναι το γεγονός ότι με τις
δημόσιες κατηγορίες του Γκαντζί δημιουργούνται ερωτήματα και για άλλες
δολοφονίες δραστήριων μεταρρυθμιστών. Αν και τελευταία ο Ιρανός πρόεδρος
φάνηκε να χάνει το ενδιαφέρον του για την υπόθεση, ο κ. Χαταμί είχε πετύχει
στην προσπάθειά του να οδηγήσει το υπουργείο Πληροφοριών στην παραδοχή ότι
πράκτορές του είχαν δολοφονήσει τους τέσσερις αντιφρονούντες το ’98. Σήμερα ο
κύκλος τού Γκαντζί είναι που ζητεί τη διεύρυνση της δικαστικής έρευνας ώστε να
περιλάβει άλλες 80 δολοφονίες, οι περισσότερες από τις οποίες διαπράχθηκαν
κατά τη θητεία τού προκατόχου του Χαταμί, Αλί Ακμπάρ Χασεμί Ραφσαντζάνι. Αν οι
συντηρητικοί δικαστές του Ιράν δεν καταφέρουν να ανατρέψουν πειστικά τούς
ισχυρισμούς του δημοσιογράφου, ότι δηλαδή ο κ. Ετζί υπέγραψε τη θανατική
καταδίκη τού Νταβανί, η αξιοπιστία τους αναμένεται να υποστεί βαρύ πλήγμα.

Έχοντας κατά νου τις ενέργειες μέχρι σήμερα των δικαστών, θα ήταν αφελές να
περιμένουμε πλήρη διερεύνηση των επίμαχων υποθέσεων. Σύμφωνα με τον συνήγορο
των συγγενών δύο εκ των τεσσάρων δολοφονηθέντων το ’98, ο φάκελος της υπόθεσης
περιέχει ομολογίες και για πολλές άλλες δολοφονίες. Όμως η έρευνα δεν έχει
επεκταθεί ώστε να ληφθούν υπόψη αυτές οι ομολογίες, βάσει και του ιρανικού
νόμου. Προφανώς όμως δεν υπάρχει καμία αναφορά του ονόματος Σαΐντ Ιμάμι, του
ανώτερου αξιωματούχου του υπουργείου που συνελήφθη και «αυτοκτόνησε» στη
φυλακή πέρυσι. Οι αποκαλύψεις του κ. Γκαντζί θα αμφισβητηθούν μόνον αν ο κ.
Φαλαχιάν ή ο κ. Ετζί αποφασίσουν να καταθέσουν μήνυση εναντίον του.

Οι πιθανότητες

Το πιο πιθανό είναι τόσο οι ίδιοι όσο και συνάδελφοί τους να επιδιώξουν να τον
φιμώσουν, επιβάλλοντάς του μακρά ποινή φυλάκισης. Δικαστές του Ιράν έχουν ήδη
φυλακίσει έναν δημοσιογράφο ερευνητή και έναν μεταρρυθμιστή κληρικό για σχόλια
που έκαναν για τις δολοφονίες. Ο Σαΐντ Χατζαριάν, σύμβουλος του προέδρου και
πρώην αξιωματούχος των μυστικών υπηρεσιών, κατηγορείται για «διάδοση ψευδών
στοιχείων», διότι σε συνέντευξή του ανέφερε ότι υπήρξε μια «μηχανή θανάτου» σε
λειτουργία πριν από την εκλογή τού κ. Χαταμί. Φανατικός ισλαμιστής που
συνελήφθη και φυλακίστηκε, προσπάθησε να δολοφονήσει ο κ. Χατζαριάν τον
περασμένο Μάρτιο, αφήνοντάς τον δέσμιο σε αναπηρική καρέκλα. «Δεν εντάσσομαι
σε αυτούς που θα αυτοκτονούσαν στη φυλακή», ξεστόμισε στις 2 Δεκεμβρίου ο
Γκαντζί στο δικαστήριο, προβαίνοντας σε μια δήλωση με πολλούς αποδέκτες…