Σανίδα σωτηρίας η φυλακή για απελπισμένους γονείς τοξικομανών

Τα ναρκωτικά είναι η μεγάλη μάστιγα της σημερινής εποχής. Είναι ένα θλιβερό
κοινωνικό φαινόμενο και η εξάπλωσή του είναι ραγδαία τα τελευταία χρόνια, οι
δε επιπτώσεις του είναι άμεσα προσωπικές, οικογενειακές και οικονομικές για
τους χρήστες, αλλά και κοινωνικές, η δε αντιμετώπισή του φρονούμε ότι δεν
είναι η ενδεδειγμένη. Οι χρήστες είναι στην πραγματικότητα άρρωστα άτομα,
δηλαδή πλήρως εξαρτημένα, σωματικά και ψυχικά, από τις ουσίες αυτές. Η πρόληψη
είναι σχεδόν ανύπαρκτη για τη χώρα μας, η ενημέρωση άγνωστη, τα αίτια
πολλαπλά, δηλαδή κοινωνικά, οικονομικά, οικογενειακά, προσωπικά. Η γενική
αντιμετώπιση δεν είναι η κατάλληλη, φρονούμε, δε, ότι δεν υπάρχει η κατάλληλη
«βούληση» γι’ αυτό. Η αντιμετώπιση του τοξικομανούς δεν μπορεί να γίνεται με
κατασταλτικά μέσα, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αυτός σαν εγκληματίας, αλλά
σαν ασθενής. Υπάρχουν περιπτώσεις που οι γονείς είτε καταδίδουν οι ίδιοι τα
παιδιά τους στις διωκτικές αρχές, προκειμένου να συλληφθούν για να «σωθούν»,
είτε επεμβαίνουν και παρακαλούν για να παραμείνουν περισσότερο χρόνο
κρατούμενοι. Αυτό, βέβαια, δεν είναι η κατάλληλη και ενδεδειγμένη αντιμετώπιση
του προβλήματος, αλλά ό,τι χειρότερο για τον άρρωστο. Πρωτίστως υπεύθυνο για
τη δημιουργία της κατάστασης είναι το οικογενειακό, αλλά και το κοινωνικό
περιβάλλον, το οποίο οφείλει να προβαίνει στην πρόληψη του προβλήματος και όχι
σε άμεσους κατασταλτικούς μηχανισμούς, αφού ο εγκλεισμός σε σωφρονιστικό
κατάστημα δεν αποφέρει κανένα θετικό αποτέλεσμα, αλλά μάλλον το αντίθετο από
το επιδιωκόμενο. Βέβαια, σε ορισμένες ακραίες περιπτώσεις η αποφυλάκιση με
περιοριστικούς όρους μπορεί να έχει ολέθρια αποτελέσματα, αλλά για άλλους
λόγους. Γνωρίζω, δε, από προσωπική μου εμπειρία κατά τη θητεία μου επί
τετραετία σε σχετικό ανακριτικό τμήμα του Πρωδοτικείου Αθηνών, την περίπτωση
ατόμου που αφέθηκε ελεύθερο με περιοριστικούς όρους μετά την απολογία του και,
μετά 3ήμερο, βρέθηκε νεκρός από υπερβολική δόση. Η νομοθεσία μας προβλέπει μεν
τη λειτουργία Ειδικών Θεραπευτικών Καταστημάτων και Ειδικών Τμημάτων
Καταστημάτων Κράτησης (άρθρο 14 Ν. 1729/1987, όπως αντικαταστάθηκε με Ν.
2161/1993), στην πράξη όμως τα Καταστήματα αυτά είτε δεν λειτουργούν είτε
υπολειτουργούν, η δε εισαγωγή σ’ αυτά επαφίεται στην κρίση και τη θέληση του
ασθενούς, ενώ η μόνη λύση αντιμετώπισης του προβλήματος είναι μόνον ο
υποχρεωτικός εγκλεισμός του τοξικομανούς σε ειδικό θεραπευτικό πρόγραμμα
αποτοξίνωσης από τον ανακριτή ή το δικαστήριο μέχρι την πλήρη αποθεραπεία του.

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ:

Καταφύγιο η φυλακή για 20χρονο τοξικομανή

Μια ζωή παλεύει με τα ναρκωτικά, χωρίς η ίδια να έχει άμεση σχέση. Ο σύζυγός
της, χρήστης ναρκωτικών επί 25 χρόνια. Κι ενώ αγωνιζόταν η ίδια για τη ζωή
του, ξαφνικά συνέβη αυτό που πάντοτε απευχόταν. Ο γιος της, 20 ετών σήμερα,
πιάστηκε πριν από λίγα χρόνια στα γρανάζια της τοξικομανίας…

Κι ενώ ο νεαρός έμπαινε στον κόσμο των ναρκωτικών, ο πατέρας του, κουρασμένος,
προ του φάσματος του θανάτου, προσπαθούσε να ξεφύγει. Εντάχθηκε στο πρόγραμμα
απεξάρτησης του ΟΚΑΝΑ Θεσσαλονίκης, καταβάλλοντας κάθε προσπάθεια να βγει
καθαρός. Πριν από έναν χρόνο πέρασε και ο γιος του από εκεί. Λίγο από
περιέργεια, λίγο για να συμπαρασταθεί στον πατέρα του, με την κρυφή ελπίδα να
παρασυρθεί κι εκείνος στον δρόμο της αποτοξίνωσης.

Οι υπεύθυνοι, αν και δεν είχαν δικαίωμα να τον εντάξουν στο πρόγραμμα λόγω
ηλικίας (σ.σ.: έπρεπε να έχει συμπληρώσει το 21ο έτος), θέλησαν να τον
βοηθήσουν. Συζήτησαν μαζί του και όταν διαπίστωσαν πως το παιδί είχε διάθεση
να προσπαθήσει, κίνησαν όλες τις διαδικασίες προκειμένου να επιτραπεί από τη
Διοίκηση του ΟΚΑΝΑ μια εξαίρεση. Να παρακολουθήσει δηλαδή το πρόγραμμα
απεξάρτησης ένας… ανήλικος. Η απάντηση ωστόσο ήταν αρνητική.

Ο νεαρός απογοητευμένος άρχισε πάλι να αναζητεί τη δόση του. Τότε ήταν που
έφθασε στο σημείο να διαπράξει κλοπές για να εξασφαλίσει το αντίτιμο των
ναρκωτικών. Έτσι, δεν άργησε να συλληφθεί και να καταλήξει στη φυλακή. Το
Δικαστήριο Ανηλίκων τού επέβαλε ποινή φυλάκισης 3 ετών. Και από τη στιγμή
εκείνη άρχισε νέα περιπέτεια. Ο νέος, λόγω της χρήσης σκληρών ναρκωτικών, είχε
προσβληθεί από διαβήτη και τα προβλήματα που αντιμετώπιζε είχαν
πολλαπλασιαστεί.

Από φυλακή σε φυλακή και από νοσοκομείο σε νοσοκομείο, αγωνιζόταν να
επιβιώσει. Η καθημερινή ανάγκη ινσουλίνης τον υποχρέωνε να μεταβαίνει από τη
φυλακή στο νοσοκομείο, αφού το γεγονός ότι ήταν κρατούμενος δεν του επέτρεπε
να εισαχθεί κανονικά και να νοσηλευθεί. Επιθυμία της μητέρας του ­ που μέσα
στη δυστυχία της έψαχνε διεξόδους ­ ήταν να μεταφερθεί το παιδί της στις
Φυλακές Κορυδαλλού, για να κάνει τη θεραπεία του στο νοσοκομείο των φυλακών.

Ήρθε όμως η ώρα του Εφετείου. Της εκδίκασης της υπόθεσης των κλοπών σε δεύτερο
βαθμό. Η μείωση της ποινής του ­ από τα τρία χρόνια σε 18 μήνες με αναστολή ­
δεν χαροποίησε κανέναν. Γιατί ο νεαρός έπρεπε να αποφυλακιστεί. Και να ζήσει
ελεύθερος, σ’ έναν κόσμο γεμάτο πειρασμούς.

«Καλύτερα να μείνει ο γιος μου στη φυλακή, παρά να βγει και να ξαναμπλέξει με
τα ναρκωτικά», ψέλλιζε μέσα στην απόγνωσή της η δυστυχής μάνα, που ένιωθε να
απειλείται για άλλη μια φορά η οικογένειά της από τον εφιάλτη της ηρωίνης.

ΑΘΗΝΑ:

Το φάσμα του θανάτου τρομοκράτησε τον πατέρα

Οι υποψίες ότι η κόρη του έκανε χρήση ναρκωτικών τον βασάνιζαν τον τελευταίο
καιρό. Η σκέψη του είχε επικεντρωθεί στο ζήτημα αυτό. Δεν μπορούσε να
εργαστεί, να διασκεδάσει, να ασχοληθεί με τίποτε άλλο. Η τσάντα της κόρης του
ήταν γι’ αυτόν πειρασμός. Ήθελε να την ψάξει, αλλά δίσταζε. Όχι μόνο επειδή
ήταν πλέον ενήλικη, αλλά από φόβο, μήπως επιβεβαιωθούν οι υποψίες του.

Τελικά δεν άντεξε. Θα έκανε μια πράξη που δεν του πήγαινε, αλλά ίσως έτσι θα
μάθαινε την αλήθεια. Έψαξε την τσάντα της κοπέλας και βρήκε αυτό που φοβόταν.
Ένα τσιγάρο με χασίς… Τον κατέλαβε πανικός. “Έβλεπε” κιόλας την κατάληξη του
παιδιού του, όπως τόσων άλλων παιδιών που είχε ακούσει. Μετά το χασίς η ηρωίνη
και μετά… ο θάνατος.

Δεν είπε τίποτε σε κανέναν. Παρακολουθούσε το θέμα σιωπηρά, υποφέροντας μόνος
του. Κάθε φορά που έβλεπε ότι η κόρη του δεν είχε την τσάντα της υπό την
εποπτεία της, φλεγόταν από επιθυμία να την ψάξει. Ήλπιζε πως δεν θα ξανάβρισκε
κάτι επιλήψιμο και θα απέδιδε έτσι την ύπαρξη εκείνου του τσιγάρου σε τυχαίο
γεγονός. Αν όμως συνέβαινε το αντίθετο;

Παραμερίζοντας τις αγωνίες του, ξανάψαξε. Και ξαναβρήκε τσιγάρο με χασίς! Τι
έπρεπε να κάνει; Να της πει, να τη νουθετήσει, να αναζητήσει τον προμηθευτή
της ή να τη μαλώσει, να την κλείσει στο σπίτι, να μην της ξαναδώσει χρήματα;
Κόντευε να τρελαθεί. Επιζητούσε μια συμβουλή, χωρίς όμως να θέλει να
κοινολογήσει το κακό που βρήκε το σπίτι του.

Ύστερα από πολλή σκέψη κατέληξε στην καλύτερη, κατά τη γνώμη του, λύση. Να
πάει στο αστυνομικό τμήμα να εκθέσει το πρόβλημα. Οι αστυνομικοί άλλωστε
χειρίζονται καθημερινά τέτοιες υποθέσεις, πίστευε ότι θα τον κατηύθυναν σωστά.
Και πήγε. Πήρε όμως μαζί και την κόρη του νομίζοντας ότι έστω και μια τέτοια
επαφή με την αστυνομία θα την τρομοκρατούσε και θα την απομάκρυνε από τον
κόσμο των ναρκωτικών. Ίσως να αποκάλυπτε και τον προμηθευτή της.

Αυτό που συνέβη στη συνέχεια, το είδε ο πατέρας στις πραγματικές του
διαστάσεις την επόμενη μέρα. Όταν αντίκρυσε την αγαπημένη του κόρη κρατούμενη
να οδηγείται στον εισαγγελέα. Ο υποδιοικητής του τμήματος είχε κρίνει ως
αποτελεσματικότερη μέθοδο τη σύλληψη του κοριτσιού και ο πατέρας, στην
προσπάθειά του να σώσει το παιδί του, είχε συμφωνήσει.

Η αγάπη του, έτσι όπως εκδηλώθηκε ­ με την παράδοση του παιδιού του στην
αστυνομία ­ δεν είχε καμιά αξία για την κοπέλα. Δεν ήθελε ούτε να τον ξέρει.
Και του το έδειξε μόλις τον είδε στον διάδρομο της Εισαγγελίας. Γύρισε
επιδεικτικά την πλάτη της και απέφυγε οποιαδήποτε επικοινωνία. Κρατήθηκε άλλες
δύο μέρες. Έως την απολογία της στον ανακριτή. Δύο 24ωρα που της άφησαν το
περιθώριο να σκεφτεί. Και να εκτιμήσει τη θαλπωρή της οικογενείας της.

Ο πατέρας της περίμενε από πολύ νωρίς έξω από το ανακριτικό γραφείο. Δεν είχε
κλείσει μάτι. Δεν ήξερε αν έκανε καλά ή όχι, ήταν ωστόσο βέβαιος πως δεν θα
συγχωρούσε τον εαυτό του ποτέ αν το παιδί του προφυλακιζόταν εξαιτίας του. Οι
κατηγορίες που της είχαν απαγγελθεί ήταν σοβαρές. Αγορά, κατοχή και χρήση
ναρκωτικών ουσιών. Το ενδεχόμενο της προφυλάκισης ήταν ορατό.

Η διάρκεια της απολογίας τού φάνηκε αιώνας. Ήθελε να σφίξει την κόρη του στην
αγκαλιά του και να την πάρει να φύγουν. Ήταν όμως αδύνατον. Την είχε παραδώσει
στη Δικαιοσύνη, δεν είχε πλέον καμιά δικαιοδοσία πάνω της… Η πόρτα άνοιξε. Η
κοπέλα είχε αφεθεί ελεύθερη με περιοριστικούς όρους. Πατέρας και κόρη
αγκαλιάστηκαν σφιχτά και απομακρύνθηκαν. Δεν είπαν τίποτε. Έκλαιγαν…