Αχ Πελεντόνα

Πελέ ή Μαραντόνα; Στο ερώτημα για τον ποδοσφαιριστή του αιώνα, η απάντηση
που δόθηκε, ή μάλλον που δεν δόθηκε, δεν τιμά ούτε τους αρμοδίους ούτε τους
δύο μεγάλους, όσο βρίσκονταν στα γήπεδα, παίκτες

Κανένας φίλαθλος δεν μπορεί να μείνει αμέτοχος μπροστά σε ένα τέτοιο δίλημμα.
Περισσότερο από τις προσωπικές προτιμήσεις ή αναμνήσεις του, αισθάνεται ότι,
αν δεν εκφρασθεί, θα αδικήσει την ίδια την αγάπη του για το ποδόσφαιρο και την
ιδέα που, ενστικτωδώς τις περισσότερες φορές, έχει για την όμορφιά του. Την
ιδέα αυτή, ο Βραζιλιάνος και ο Αργεντινός άσος δεν θα μπορούσαν να την
ενσαρκώσουν με διαφορετικότερο τρόπο. Και ο ένας και ο άλλος έπαιξαν και
μάλιστα από την ίδια αγωνιστικά και ψυχολογικά θέση όπως κανένας άλλος πριν
από αυτούς και σχεδόν σίγουρα και κανένας ύστερα από αυτούς. Όμως οι
ομοιότητες σταματούν εκεί. Για όποιον φίλαθλο το ποδόσφαιρο είναι περισσότερο
χαρά παρά πάλη, κίνηση του συνόλου παρά λάμψη του ατόμου, θέαμα κοντύτερα στον
χορό παρά στην ταχυδακτυλουργία δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο βασιλιάς είναι ο
Πελέ. Όποιος συνειδητά ή ασυνείδητα θεωρεί το ποδόσφαιρο αντανάκλαση του
κοινωνικού αγώνα, παθιάζεται για την επικράτηση του φυσικού χαρίσματος πάνω
στα επίκτητα προνόμια και μυθοποιεί τον εκφραστή της λαϊκής ψυχής και της
ορμής για νίκη επί των δυνατών, πίνει νερό μόνο στ’ όνομα του Ντιεγκίτο. Η
ποδοσφαιρική εικόνα που μένει από τον έναν είναι μια πάσα στον κενό χώρο με τα
μάτια της πλάτης για το τέταρτο γκολ σε έναν τελικό Παγκοσμίου Κυπέλλου, στον
οποίο χάθηκε η μπάλα. Για τον άλλον, ένα σκοράρισμα με το χέρι που μόνο ο
διαιτητής δεν είδε και, λίγα λεπτά αργότερα, ένα ακόμα γκολ, αυτήν τη φορά
μαζί μαγεία, σλάλομ και εξιλέωση, στον ίδιο, κυριολεκτικά υπέρ πατρίδος,
αγώνα. Ο ένας κέρδισε τρία Παγκόσμια Κύπελλα ­ και το πρώτο στα δεκαεπτά του
­, αλλά είχε συμπαίκτες τους καλύτερους, τουλάχιστον μεσοεπιθετικούς, παίκτες
του κόσμου. Ο άλλος αρκέστηκε σε ένα ­ αφού, ως δεκαεπτάρης, αποκλείστηκε από
τον προπονητή του στα ίδια τα γήπεδα της χώρας του ­ αλλά αυτό το ένα θα
μπορούσε άνετα να το πάρει σπίτι του, τόσο η Αργεντινή του 1986 ήταν ο
Μαραντόνα και όχι απλώς οδηγείτο από τον Μαραντόνα. Για τον έναν φυσάει ακόμα
ο αέρας από την ντρίμπλα με τη μέση στον τερματοφύλακα Μαζούρκιεβιτς της
Ουρουγουάης πριν από το πλασάρισμα (λίγο άουτ) από το κέντρο του γηπέδου και
λάμπει ακόμα η χολιγουντιανή οδοντοστοιχία τού καλλιτέχνη που επιτέλεσε το
έργο του. Για τον άλλον, σπαρταράνε ασταμάτητα τα δίχτυα του Μήνου μετά τις
τέσσερις προσποιήσεις σε όλη την αμυντική μας γραμμή και φοβίζει η κραυγή
θριάμβου του, πάνω στις κάμερες, για μια επιστροφή που δεν έμελλε να διαρκέσει
πολύ.

Τελικά, η μεγαλύτερη διαφορά ανάμεσα στους δύο παίκτες ­ και το μεγαλύτερο
εμπόδιο στην επιλογή ­ είναι μάλλον ψυχολογικής υφής. Ψηφίζοντας σήμερα Πελέ ή
Μαραντόνα, λέμε εμμέσως τη γνώμη μας για ένα σωρό πράγματα που δεν έχουν παρά
μακρινή σχέση με τα αθλητικά τους κατορθώματα ­ τα τόσο δύσκολα, εξάλλου,
συγκρίσιμα, γιατί τόσο προσωπικά σφραγισμένα και σε τόσο διαφορετικές
ποδοσφαιρικές εποχές και καταστάσεις εκτελεσμένα. Συγχωρούμε άραγε πιο εύκολα
το ναρκωτικό της αλαζονείας ή της αυτοκαταστροφής; Ξεχνάμε ή υποβιβάζουμε πιο
εύκολα τον παίκτη που προσέγγισε, συχνά καιροσκοπικά, τη χλιδή και την εξουσία
ή εκείνον που γλίστρησε, μισός Ρομπέν των Δασών και μισός ήρωας του Σκοτ
Φιτζέραλντ, στην καρικατούρα; Τον μεγαλύτερο ποδοσφαιριστή θέλουμε να τον
έχουμε πρότυπο επιτυχίας ή να μας δίνει δύναμη επειδή, ακόμα και αυτός, μπορεί
να είναι καταραμένος; Διαλέγουμε λοιπόν αυτόν στον οποίο μας οδηγεί η ψυχή και
η παιδεία μας. Αλλά δεν διαλέγουμε κανέναν όταν τους ακούμε και τους δύο να
αυτοανακηρύσσονται και να αλληλοσαρκάζονται σαν κακομαθημένες ή, ακόμα
χειρότερα, σαν άμαθες παρά την τόση δόξα συνταξιούχες πριμαντόνες. Από τον
ποδοσφαιρικό αιώνα που φεύγει, προτιμάμε ­ έστω γι’ αυτές τις ημέρες ­ να
κρατήσουμε τη μαγεία και όχι τη μικρότητά του.