Ατέρμονοι δικαστικοί αγώνες με στόχο την αποτίμηση της ανευθυνότητας

Η ιστορία του 11χρονου κοριτσιού από τη Ρόδο, που μολύνθηκε από τον ιό του
AIDS κατά τη μετάγγιση αίματος σε κρατικό νοσοκομείο και πέθανε το 1992, έφερε
στο προσκήνιο με τον πλέον δραματικό τρόπο το πολυδιάστατο θέμα των ιατρικών
λαθών. Οι γονείς τού άτυχου κοριτσιού προσέφυγαν στα Διοικητικά Δικαστήρια και
το Διοικητικό Εφετείο Πειραιά με μια «ιστορική», όπως χαρακτηρίστηκε, απόφαση
(1049/1994), επικαλούμενο και τη συνταγματική υποχρέωση του κράτους για τη
λήψη μέτρων προς προστασία της υγείας των πολιτών, υποχρέωσε το κρατικό
νοσοκομείο να καταβάλει σε αυτούς ως αποζημίωση, νομιμοτόκως, το ποσό των
105.000.000 δραχμών. Θα αναρωτηθεί ο αναγνώστης μήπως το επιδικασθέν ποσόν
ήταν υψηλό;

Μάλιστα ήταν για τα μέχρι τότε κρατούντα στα ελληνικά δικαστικά χρονικά, σε
αντίθεση με ό,τι ίσχυε και ισχύει στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Πόσο όμως
άραγε αποτιμάται η αξία μιας ανθρώπινης ζωής;

Η απόφαση αυτή, που επικυρώθηκε από το Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο
(Συμβούλιο της Επικρατείας), όπως και πολλές άλλες που ακολούθησαν από το 1994
και μετά, απέδειξαν την ιδιαίτερη «ευαισθησία» με την οποία αντιμετώπισαν τα
Διοικητικά Δικαστήρια τις υποθέσεις αυτές, κατ’ ορθή ερμηνεία βέβαια και
εφαρμογή των σχετικών διατάξεων. Έτσι, σε όσες περιπτώσεις έκριναν ότι με βάση
τα συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά, τα οποία συγκροτούσαν την υπόθεση,
στοιχειοθετούνταν οι παράνομες πράξεις ή παραλείψεις των ιατρών εξαιτίας των
οποίων επήλθε βλάβη ή θάνατος στον ασθενή, επεδίκασαν αποζημίωση χωρίς να
φείδονται αυτής.

Επειδή πολλές φορές τα όρια της ιατρικής ευθύνης είναι δυσδιάκριτα και φυσικά
οι δικαστές δεν είναι ιατροί, εν όψει της ιδιαιτερότητας των διαφορών αυτών,
που καλούνται να κρίνουν και απαιτούν ειδικές επιστημονικές γνώσεις, όπως έχει
δείξει η δικαστηριακή πρακτική, αυτοί διατάσσουν τη διεξαγωγή
πραγματογνωμοσύνης από εξειδικευμένους στο αντικείμενο ιατρούς που λειτουργεί
συμβουλευτικά στο έργο τους και διασφαλίζει τη δικαστική κρίση τους.

Είναι γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αύξηση του αριθμού των
αγωγών που κατατίθενται στα Διοικητικά Δικαστήρια κατά των δημόσιων
νοσοκομείων για λάθη και παραλείψεις των ιατρών αυτών κατά την ενάσκηση των
καθηκόντων τους.

Πάντως, τα ιατρικά λάθη στη Βρετανία είναι η τρίτη αιτία θανάτου, μετά τον
καρκίνο και τις καρδιακές παθήσεις, όπως αποκάλυψε πρόσφατα η εφημερίδα
«Sunday Times».

ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Αγώνας μέχρις εσχάτων για να μην καταβληθεί αποζημίωση

Πλησίαζαν μεσάνυχτα. Οι ρυθμοί δουλειάς στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο
Θεσσαλονίκης είχαν μειωθεί λόγω ώρας, αλλά στη Νεογνολογική Κλινική και
μάλιστα στο Τμήμα πρόωρων νεογνών, η ένταση ήταν μεγάλη όλο το 24ωρο. Η
φροντίδα των μωρών απαιτούσε την αδιάκοπη προσοχή του νοσηλευτικού προσωπικού.

Οι ξαφνικές επιπλοκές των όποιων προβλημάτων αντιμετώπιζαν τα πρόωρα ήταν
ενδεχόμενο να εμφανιστούν ανά πάσα στιγμή. Κανείς όμως δεν μπορούσε να
προβλέψει αυτό που συνέβη τη νύχτα της 16ης Οκτωβρίου 1995. Σ’ έναν από τους
θαλάμους με τις θερμοκοιτίδες ξέσπασε πυρκαγιά! Ένα βρέφος, που διήνυε τη 18η
ημέρα της ζωής του, υπέστη εγκαύματα β’ και γ’ βαθμού, από τα οποία προεκλήθη
ο θάνατός του. Το δίδυμο αδελφάκι του, που βρισκόταν σε διπλανή θερμοκοιτίδα,
έζησε μεν, αλλά σήμερα, σε ηλικία 5 ετών πλέον, παρουσιάζει μεγάλο ποσοστό
αναπηρίας, όπως αποκαλύπτει ο πατέρας του, ο κ. Όθων Δεσποτίδης.

Αιτία της φωτιάς, σύμφωνα με τις πραγματογνωμοσύνες που διενεργήθησαν, ήταν
βραχυκύκλωμα το οποίο εκδηλώθηκε είτε σε ένα πολύπριζο, είτε στην ηλεκτρική
καλωδίωση που βρισκόταν στο πάτωμα, πίσω από τη θερμοκοιτίδα του άτυχου
βρέφους. Κατά τους πραγματογνώμονες, θα είχαν όλα αποφευχθεί αν οι υπεύθυνοι
φρόντιζαν για τη λήψη των αναγκαίων μέτρων και ειδικότερα για την τοποθέτηση
στον ηλεκτρικό πίνακα αυτόματου διακόπτη ηλεκτροπληξίας, καθώς και για την
ύπαρξη συστήματος πυρανίχνευσης. Αυτονόητο είναι πως σ’ έναν χώρο με τόση
κίνηση δεν θα έπρεπε να σέρνονται τα καλώδια στο πάτωμα και τα πολύπριζα να
αιωρούνται.

Οι γονείς του αδικοχαμένου νεογνού προσέφυγαν στη Δικαιοσύνη, διεκδικώντας
αποζημίωση ύψους 140 εκατομμυρίων δραχμών. Το Διοικητικό Πρωτοδικείο
Θεσσαλονίκης, με την απόφαση που εξέδωσε τον Απρίλιο του 1998, έκρινε πως το
Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, διά των εκπροσώπων του, ευθύνεται για τον θάνατο του
βρέφους και, δεδομένων των χαμηλών εισοδημάτων της οικογένειας που έχει άλλα
δύο παιδιά, επιδίκασε στον Όθωνα και την Ιωάννα Δεσποτίδη το ποσό των 30
εκατομμυρίων δραχμών.

Το Εφετείο επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση, κατά της οποίας έχουν προσφύγει
και οι δύο πλευρές. Οι γονείς θεωρούν πως το ποσόν δεν αντιπροσωπεύει την
τραγωδία που βιώνουν από υπαιτιότητα άλλων, ενώ η διοίκηση του Νοσοκομείου
ευελπιστεί στην ακύρωση της απόφασης, υποστηρίζοντας πως δεν αποδείχθηκε ότι
το βραχυκύκλωμα και η πυρκαγιά που ακολούθησε οφείλονται σε παραλείψεις των
υπαλλήλων του νοσοκομείου. Ο λόγος τώρα στο Συμβούλιο της Επικρατείας που
καλείται να κρίνει ποιος φταίει για τον φρικτό θάνατο ενός νεογέννητου που
νοσηλευόταν σ’ ένα οργανωμένο κρατικό νοσοκομείο…

ΈΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ

Δεν δίνουν στην Ειρήνη τη ζωή που της έκλεψαν…

Η Ειρήνη γεννήθηκε τον Αύγουστο του 1998 στο Μαιευτήριο Έλενα Βενιζέλου. Ο
τοκετός της μητέρας της ήταν πρόωρος και, αναπόφευκτα, το μωρό παρέμεινε στη
θερμοκοιτίδα.

Η εμφάνιση ίκτερου, ασθένεια που προσβάλλει συχνά τα νεογνά, επέβαλε τη
μετάγγιση αίματος στην Ειρήνη, η οποία από τη στιγμή εκείνη -εν αγνοία όλων-
προστέθηκε στους φορείς τους AIDS…

Το κακό νέο γνωστοποιήθηκε στους γονείς της όταν ήταν ήδη πέντε μηνών κι ενώ,
παρά τα πενιχρά οικονομικά τους, ζούσαν ευτυχισμένοι, αφού το μωρό τους είχε
ξεπεράσει κάθε κίνδυνο και μεγάλωνε κανονικά.

Οι εξετάσεις στις οποίες υποβλήθηκε το ζευγάρι απέκλεισαν το ενδεχόμενο της
κληρονομικότητας και, ταυτοχρόνως, επιβεβαίωσαν τις υποψίες ότι ο δότης ήταν
φορέας του ιού.

Το σφάλμα ήταν ανεπανόρθωτο. Οι 180.000 δραχμές, που αντιπροσωπεύουν το μισθό
του δυστυχούς πατέρα, δεν έφταναν ούτε για τα στοιχειώδη. Οι γονείς
προσέφυγαν, όπως ήταν φυσικό, στη Δικαιοσύνη, διεκδικώντας από τη διοίκηση του
μαιευτηρίου 1,5 εκατομμύριο δραχμές το μήνα για την όσο το δυνατόν καλύτερη
διαβίωση του παιδιού.

Το δικαστήριο τους επιδίκασε το ποσό των 700.000 δραχμών, παρά τις προσπάθειες
των υπευθύνων του μαιευτηρίου να πείσουν πως δεν ήταν δυνατόν να εντοπιστεί ο
ιός στο μολυσμένο αίμα -παρά τις εξετάσεις- διότι ίσως ο δότης διήνυε τη
λεγόμενη φάση του «σιωπηλού παραθύρου».

Κι όμως, λίγους μήνες αργότερα, και συγκεκριμένα τον Αύγουστο του 2000, ο
εισαγγελέας Πρωτοδικών Αθηνών κ. Παν. Αγγελόπουλος άσκησε ποινική δίωξη για
βαριά σκοπούμενη σωματική βλάβη από κοινού και κατά συρροή, τόσο κατά των
γιατρών του μαιευτηρίου όσο και εις βάρος του δότη, ο οποίος φέρεται να έχει
ομολογήσει πως γνώριζε ότι είχε μολυνθεί από τον ιό του AIDS!

Θύμα του εν λόγω αιμοδότη δεν υπήρξε μόνο η Ειρήνη, αλλά και μια 70χρονη
γυναίκα, που νοσηλεύθηκε στο Λαϊκό Νοσοκομείο και χειρουργήθηκε στο πόδι. Από
τη μετάγγιση αίματος η ασθενής μολύνθηκε από τον ιό και, όπως προέκυψε ύστερα
από σχετική έρευνα, ο δότης ήταν το ίδιο πρόσωπο με εκείνο που είχε δώσει αίμα
για το άτυχο κοριτσάκι. Κατόπιν αυτού η ποινική δίωξη στράφηκε και εναντίον
των γιατρών του Λαϊκού Νοσοκομείου.

Παρά το γεγονός όμως ότι και οι πλέον δύσπιστοι διαπιστώνουν πως μόνο η Ειρήνη
και οι γονείς της δεν ευθύνονται για την τραγωδία που ζουν, οι υπεύθυνοι του
Μαιευτηρίου Έλενα, εξαντλώντας κάθε περιθώριο που μπορεί να παρέχει η
νομοθεσία, προσπαθούν να απαλλαγούν από το βάρος της καταβολής των 700.000
δραχμών. Με προσφυγή τους ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών -με
απόφαση του οποίου υποχρεώθηκαν σε μηνιαία αποζημίωση της οικογένειας του
μωρού- ζητούν να κηρυχθεί άκυρη η συγκεκριμένη απόφαση για τυπικούς λόγους!
Επειδή, λένε, το δικαστήριο που την εξέδωσε ήταν αναρμόδιο να δικάσει την
υπόθεση…

Η συνέχεια έπεται. Κι αν για πολλούς έχει νομικό ενδιαφέρον, για τους γονείς
της Ειρήνης έχει μόνο ζωτικό.

Η Αγγελική Παπαπαναγιώτου-Λέζα είναι γενική γραμματέας της Ένωσης
Διοικητικών Δικαστών.