Σελίδες που μοσχοβολούν… γεύσεις!

Κάθε χρόνο τέτοια εποχή προσπαθούμε να φτιάξουμε μια λίστα από καινούργια
μαγειρικά βιβλία προς τιμήν όλων αυτών που με αγάπη συγκέντρωσαν, ταξινόμησαν
ή δημιούργησαν συνταγές για να τις κάνουν βιβλία. Η φετινή λίστα έχει λίγα απ’
όλα.

Το φαβορί φέτος, κατ’ εμέ, είναι χωρίς αμφιβολία το Real Greek Food
(Pavilion Books, London, 2000. Τιμή 16.400 δρχ.) του Έλληνα σεφ Θεόδωρου
Κυριακού, ιδιοκτήτη του εστιατόριου The Real Greek στο Λονδίνο.

Είναι από τα λίγα βιβλία περί ελληνικής μαγειρικής που καταφέρνουν να δώσουν
μία πραγματικά νέα πνοή στην «παραδοσιακή» ελληνική κουζίνα. Είναι γεμάτο από
συναρπαστικές φωτογραφίες, που μπορώ να πω ότι είναι εξίσου ενδιαφέρουσες με
τις ίδιες τις συνταγές, μια που ο γνωστός Άγγλος φωτογράφος Gus Filgate κάνει
ακόμα και το πιο κοινό απλό φαγητό, όπως η φάβα ή ο μπακαλιάρος σκορδαλιά, να
μοιάζει με έργο τέχνης.

Γεγονός είναι ότι η ελληνική κουζίνα στο εξωτερικό είναι αρκετά πιο
εμπνευσμένη από ό,τι είναι στην ίδια της την πατρίδα και αυτό χάρη σε
μαγείρους – «πρέσβεις», όπως ο Κυριακού στο Λονδίνο και άλλους στην Αμερική,
στην Αυστραλία κ.α. Ο κ. Κυριακού είναι σίγουρα ένας από τους πιο αγαπητούς
σεφ στο τόσο happening Λονδίνο. Το μικρό, εικονοκλαστικό εστιατόριό του στο
Νότιο Λονδίνο κέρδισε τον φετινό τίτλο του καλύτερου καινούργιου εστιατορίου
από το γνωστό περιοδικό «Time Out».

Η κουζίνα του είναι ταυτόχρονα παραδοσιακή αλλά και σύγχρονη. Έμεινα έκθαμβη
με τις συνταγές αλλά και την παρουσία τους, όπως αυτή για τη ζιλαδιά, μια
παραδοσιακή κυκλαδίτικη συνταγή για ψάρι μαγειρεμένο στο ζελέ του, που στην
εκτέλεση του Κυριακού παίρνει διαστάσεις υψηλής γαλλικής τέχνης. Μου άρεσε
πολύ η ιδέα της εξίσου παλιάς και παραδοσιακής μικρασιάτικης συνταγής για
βερίκοκα γεμιστά. Ο Κυριακού προτιμάει τα αποξηραμένα αυτά φρούτα, όπως και τα
δαμάσκηνα, τα οποία γεμίζει με αρωματικό κιμά. Τα χοντρά μακαρόνια, τα οποία
συνηθίζουμε εμείς εδώ μόνο στο παστίτσιο, ο Κυριακού τα χρησιμοποιεί σε ένα
καταπληκτικό απ’ ό,τι φαίνεται πιάτο με λάδι, βούτυρο, μια γενναιόδωρη δόση
από αβγοτάραχο και ψιλοκομμένα ντελικάτα χορταρικά.

Το Real Greek Food δεν είναι βιβλίο που απευθύνεται στους σχολαστικούς
κουζινολόγους και τους ιστορικούς της κουζίνας. Απευθύνεται σε αυτούς που
θέλουν να μαγειρεύουν και να τρώνε καλά, οι οποίοι γνωρίζουν τον βασικότερο
κανόνα της μαγειρικής τέχνης: ότι ένα πιάτο δεν πρέπει μόνο να έχει καλή
γεύση, πρέπει να είναι και όμορφο στην εμφάνιση. Είμαι σίγουρη βέβαια ότι
πολλοί ντόπιοι σεφ θα βρουν ιδέες στις λαχταριστές φωτογραφίες αλλά και στις
συνταγές του «αυθεντικού Έλληνα».

Το επόμενο βιβλίο, όμως, είναι σίγουρα για αυτούς που, όπως είπαμε παραπάνω,
ασχολούνται με το φαγητό στο πλατωνικό επίπεδο και όχι τόσο στο σαρκικό. Είναι
το Γεύματα Συγγραφέων της Ορέτας Μπονγκαρτζόνι (Εκδόσεις Καστανιώτη.
Μετάφραση Θάλεια Τσιχλάκη-Ανδρουλιδάκη. Τιμή 3.640 δρχ.).

Το μικρό αυτό βιβλίο είναι ουσιαστικά μια συλλογή από αποκόμματα περί γευμάτων
διαλεγμένα από τη δουλειά τριάντα τριών συγγραφέων απ’ όλον τον κόσμο, μεταξύ
των οποίων η Βιρτζίνια Γουλφ, ο Γκαμπριέλ Γαρσία Μάρκες, ο Λέον Τολστόι, ο
Ράιμοντ Κάρβερ και άλλοι. Γράφει η Ορέτα Μπονγκαρτζόνι στην εισαγωγή: «Ανάλογα
με την περίπτωση και τους συγγραφείς, η παρουσία του φαγητού στα βιβλία είναι
μια μορφή του τόπου και του χρόνου, μια απόλαυση που είτε υποκαθιστά είτε
συμπληρώνει την ερωτική απόλαυση, μια ανάμνηση, ένας υπαινιγμός, μια δεικτική
κίνηση, μια από τις τόσες λειτουργίες του αφηγηματικού ρυθμού».

Η ίδια η συλλογή και η επιλογή συγγραφέων γεννήθηκε, απ’ ό,τι μας λέει η
συγγραφέας, από τη πρόσθεση να «ξετρυπώσουμε το φαγητό από σελίδες βιβλίων που
σκέφτονται διαφορετικά». Κάθε απόκομμα συνοδεύεται από μια-δυό συνταγές και
έτσι ο διανοούμενος μάγειρας μπορεί ξεφυλλίζοντας τα «Γεύματα Συγγραφέων» να
απολαύσει τόσο το διάβασμα όσο και την ίδια τη μαγειρική.

Συνεχίζει η πολυάσχολη Ρένα Τόλια (γνωστή ως Ρένα της Φτελιάς) με τη σειρά
μαγειρικών βιβλίων που βγάζει εδώ και δύο χρόνια με τον εκδοτικό οργανισμό
«Νέα Σύνορα» Λιβάνη. Η τελευταία της δουλειά είναι οι Συνταγές για
Ζυμαρικά. Οι συνταγές πάνω κάτω ακολουθούν την πεπατημένη, με επιλογές
όπως λαζάνια με κιμά και μπεσαμέλ, καλαθάκια με σπανάκι και ανθότυρο, χταπόδι
κρασάτο με ζυμαρικά «σελεντάνι» και κόκορας κρασάτος με χοντρό μακαρόνι. Οι
φωτογραφίες θα μπορούσαν να είναι λίγο πιο δημιουργικές, αλλά σε τελευταία
ανάλυση αυτό είναι ένα βιβλίο για την καθημερινή χρήση με εύκολες και προσιτές
συνταγές για την κάθε Ελληνίδα νοικοκυρά (κουτσή Μαρία!).

Οι λάτρεις των ζυμαρικών έχουν μια πιο λαχταριστή επιλογή για συνταγές που,
όπως λέει ο συγγραφέας Γρηγόρης Χριστοδούλου, είναι «παραλλαγές σε ένα θέμα».
Αναφέρομαι στο βιβλίο του Τα Ζυμαρικά (Ελληνικά Γράμματα, τιμή: 7.200
δρχ.). Πρόκειται για ένα όμορφο, εύκολο και πραγματικά χορταστικό
συνταγολόγιο, ένα βιβλίο γεμάτο πληροφορίες και νόστιμες ιδέες για ένα από τα
πιο οικεία φαγητά στον κόσμο. Ο συγγραφέας ανήκει σε αυτή την κατηγορία των
«προχωρημένων ερασιτεχνών», όσον αφορά τη μαγειρική του εμπειρία. Έχει κάνει
καριέρα σε εντελώς διαφορετικό επάγγελμα, αλλά αγαπάει τη μαγειρική, κάτι που
φαίνεται όχι μόνο από τη συλλογή των συνταγών αλλά και από τις φωτογραφίες των
πιάτων.

Ένας μικρός τόμος περί κλασικής ελληνικής μαγειρικής, επίσης από ερασιτέχνιδα
μαγείρισσα, προστίθεται στο ράφι μου φέτος. Είναι από την κα Ευαγγελία Σολομού
και λέγεται Μπατιρομαγειρική (Εκδόσεις Περίπλους, τιμή 2.910 δρχ.) Οι
συνταγές είναι ως επί το πλείστον οικείες, όπως, για παράδειγμα, αυτές για
πατάτες γιαχνί, μπριάμ, τυρόπιτα, πιλάφι με μύδια και άλλες πολλές, οι οποίες
χαρακτηρίζουν τη νόστιμη καθημερινή μαγειρική των Ελλήνων. Το βιβλίο όμως
είναι χαριτωμένο και ελκυστικό, ενώ το πάθος τής ιδίας για τη μαγειρική και
μέσα απ’ αυτήν για την ίδια τη ζωή, είναι φανερό. Αξιοσημείωτο είναι ότι η
καλή αυτή κυρία αφιερώνει το βιβλίο στην πεθερά της, κάτι που σημαίνει αν μη
τι άλλο μεγαλείο ψυχής!

Δύο επανεκδόσεις από τον εκδοτικό οίκο Ελληνικά Γράμματα τονίζουν και πάλι το
πόσο λάτρεις είναι οι Έλληνες για το τυρί και για τα χόρτα. Το περσινό βιβλίο
Ελληνικό Τυρί (τιμή 6.240 δρχ.) του γνωστού δημοσιογράφου Ηλία Μαμαλάκη
ξαναβγήκε και φέτος. Αν και δεν έχει γίνει καμία αλλαγή από την πρώτη έκδοση,
συνεχίζει να είναι ένα από τα καλύτερα βιβλία που κυκλοφορούν για το θέμα
αυτό. Τα Χόρτα (τιμή 7.990 δρχ.) της Μυρσίνης Λαμπράκη, όμως, είναι
ανανεωμένο και εμπλουτισμένο. Το εξώφυλλο έχει αλλάξει προς το πιο λιτό και η
συγγραφέας έχει προσθέσει πληροφορίες αλλά και εμπλούτισε τον κατάλογο των
αγαπημένων της χόρτων.

Η πασίγνωστη Μαλβίνα συνεχίζει την καινούργια της καριέρα ως συγγραφεύς
μαγειρικών βιβλίων (με ειδίκευση στα φαγητά τα οποία χρησιμοποιούν
συγκεκριμένες μάρκες προϊόντων). Βρήκε και τον σωστότερο δυνατόν τίτλο για την
τελευταία της έκδοση: Πιάτα της Απάτης (τιμή 6.240 δρχ.)! Πρόκειται για
ένα ποτ – πουρί συνταγών, ως επί το πλείστον για γλυκά, αλλά εδώ και εκεί
βρίσκεις και συνταγή για αλμυρή τάρτα ή πίτα. Οι διαφημίσεις μολύνουν τα
πάντα, κάνοντας τον αναγνώστη να αναρωτιέται έως πού μπορούν να φθάσουν τα
όρια της ξετσιπωσιάς!

Από το ξεπούλημα στην αθωότητα! Καιρός ήταν να βγει στα ελληνικά ένα
χαριτωμένο βιβλίο για τους πιο μικρούς και ενθουσιώδεις μαγείρους, τα
παιδάκια! Τα Αρτοποιήματα της Ελένης Καμαρδά (Ελληνικά Γράμματα, τιμή:
2.800 δρχ.) είναι για αυτό που αγαπούν τα παιδιά περισσότερο από όλα, το
ζυμάρι. Πρόκειται για ένα χρηστικό, «γλυκό» βιβλίο, ένα όμορφο δωράκι για τα
Χριστούγεννα για όσες θεωρούν χαρά να περάσουν κάποιες ώρες στην κουζίνα με τα
πιτσιρίκια τους.

Τελειώνουμε την ξενάγηση στη φετινή βιβλιο-σοδειά με μία ξενόγλωσση έκδοση από
τον γνωστό Άγγλο κλασικιστή Andrew Dalby, ο οποίος φέτος μας έδωσε το
Dangerous Tastes, The Story of Spices (Επικίνδυνες Γεύσεις, Η
Ιστορία των Μπαχαρικών, University of California Press). Από την αρχή της
ιστορίας τα μπαχαρικά έχουν επηρεάσει ολόκληρες κουλτούρες, υπήρξαν οι αιτίες
για ολόκληρους πολέμους, έχουν «αρωματίσει» τις κουζίνες, την ποτοποιία, τον
έρωτα, την υγεία, ακόμη και τις θρησκευτικές τελετουργίες ολόκληρης της Γης. Ο
κύριος Dalby με τη βαθιά γνώση του για τον αρχαίο κόσμο μάς σερβίρει ένα από
τα όντως πιο «νόστιμα» αλλά και ενδιαφέροντα βιβλία φέτος. Είναι ένα έργο
σοβαρό, must, για όσους ενδιαφέρονται για την ιστορία της γαστρονομίας.