Διαστάσεις Λόγια, λόγια, λόγια

Πομπώδεις λόγοι. Οι ηγέτες του κόσμου μιλούν πολύ χωρίς να λένε τίποτα (το σκίτσο από το περιοδικό «Foreign Policy»)

«Οι συχνότερες συναντήσεις ανάμεσα σε διαφορετικούς πολιτισμούς ενθαρρύνουν τη
δημιουργική πολιτιστική αλληλεπίδραση. Η τεχνολογία της πληροφόρησης προσφέρει
πρωτοφανείς ευκαιρίες για τη δημιουργία και το μοίρασμα του πνευματικού
πλούτου χωρίς μεγάλο κόστος. Η εμπειρία δείχνει ότι η διαφορετικότητα μπορεί
να γεννήσει ενδιαφέρον, να οδηγήσει στη λήψη πρωτοβουλιών και να αποτελέσει
θετικό παράγοντα για τις κοινότητες που θέλουν να βελτιώσουν τις οικονομίες
τους (…) Θα αγωνιστούμε για την αποψηφίωση της πολιτιστικής κληρονομιάς μέσα
από την ενίσχυση των διεθνών δεσμών ανάμεσα στα συστήματα εθνικών μουσείων, με
απώτερο στόχο τη βελτίωση της πρόσβασης του κοινού».

Όσοι άντεξαν να διαβάσουν ολόκληρη την παραπάνω παράγραφο θα αναρωτιούνται
ποιος κατάφερε να ξεστομίσει τόσες πομπώδεις βλακείες μαζεμένες. Η απάντηση
δεν εκπλήσσει: πρόκειται για τους ισχυρότερους αντιπροσώπους των ισχυροτέρων
χωρών του πλανήτη. Το απόσπασμα είναι από την «απόφαση» που έλαβαν στην
τελευταία σύνοδο της ομάδας G8, στην Οκινάουα. Οι άνθρωποι αυτοί συνεχώς
αγωνίζονται, προσπαθούν, ενθαρρύνουν, αναγνωρίζουν, επισημαίνουν και τονίζουν.
Ποτέ δεν παίρνουν όμως κάποια ουσιαστική απόφαση. Κι όταν δεσμεύονται για
κάτι, δεν δείχνουν να αναγνωρίζουν την υποχρέωση να το κάνουν.

Η παγκοσμιοποιημένη ανθρωπότητα μπορεί να στερείται πολλά πράγματα, αλλά οι
επίσημες εξαγγελίες δεν περιλαμβάνονται σ’ αυτά, γράφει ο Κρίστοφ Μπέρτραμ στο
περιοδικό Foreign Policy. Οι κυβερνήσεις δεν μιλούσαν ποτέ περισσότερο
από σήμερα. Πρωθυπουργοί, πρόεδροι και καγκελάριοι μαζεύονται κάθε τόσο σε
διάφορες ωραίες περιοχές του πλανήτη όχι για να ανταλλάξουν απόψεις και να
πάρουν αποφάσεις, αλλά για να παρουσιάσουν τα οράματά τους για την επόμενη
δεκαετία ή, ακόμη καλύτερα, τον επόμενο αιώνα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν
η «Σύνοδος της Χιλιετίας», που πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Σεπτέμβριο στη
Νέα Υόρκη. Οι 150 ηγέτες που συγκεντρώθηκαν εκεί μίλησαν για ελευθερία,
ισότητα, αλληλεγγύη, ανοχή, σεβασμό του περιβάλλοντος και ισομερισμό των
ευθυνών, αλλά κανείς δεν παρουσίασε μια συγκεκριμένη πρόταση που θα συμβάλει
στην υπεράσπιση αυτών των αξιών. Ίσως να ήταν καλύτερα, και ασφαλώς
οικονομικότερα, να μη συσκέπτονταν καθόλου οι ισχυροί του κόσμου. Θα απέφευγαν
έτσι να εκτίθενται με όρους όπως «πρόληψη των συγκρούσεων», όταν στην
πραγματικότητα περικόπτουν τους προϋπολογισμούς για την αντιμετώπιση των
κρίσεων σε διάφορα μέρη του κόσμου. Θα γλίτωναν τις απέραντες διαβουλεύσεις σε
αναζήτηση συνταγών για «καλή διακυβέρνηση»: έτσι κι αλλιώς, οι ψηφοφόροι
απομακρύνονται συνεχώς απ’ αυτούς. Και οι πιο προκλητικοί, οι πιο αδίστακτοι,
δεν θα χρειαζόταν να ανησυχούν μήπως φάνε καμιά τούρτα στο πρόσωπο: θα
εφήρμοζαν τις εγκληματικές επιταγές των εργοδοτών τους χωρίς να πρέπει να
πείσουν την κοινή γνώμη ότι αυτό γίνεται για το καλό της.

Ίσως πάλι οι ηγέτες μας να θέλουν πραγματικά το καλό μας. Στις τηλεοπτικές μας
δημοκρατίες, τα λόγια αποτελούν ένα βολικό υποκατάστατο των πράξεων. Στον
εικονικό μας κόσμο, οι δηλώσεις και οι εικόνες αντικαθιστούν την
πραγματικότητα. Οι διακινητές λέξεων μάς χαρίζουν έτσι αυτό που θέλουμε
απαλλάσσοντάς μας από τις θυσίες που δεν θέλουμε.