Σύνταγμα και ποινικοί νόμοι δικαιώνουν τους προοδευτικούς κληρικούς

Η ελευθερία του προσώπου να εκφράζεται εξωτερικεύοντας τη σκέψη του, ως προϊόν
της πνευματικής του κατάστασης και της ψυχικής του διάθεσης, άλλως, το
δικαίωμα έκφρασης και διάδοσης της γνώμης του, αποτέλεσε από της εποχής της
Γαλλικής Επανάστασης, καθώς και με τα πρώτα ελληνικά Συντάγματα, το Προσωρινό
Πολίτευμα της Επιδαύρου (1.1.1822) και του Άστρους (29.3.1822), το βασικό
θεμέλιο της Δημοκρατίας, καθ’ ότι είναι κύριο συστατικό της ανθρώπινης ζωής
και της αξιοπρέπειας του ατόμου, ως μέλους του κοινωνικού συνόλου. Ο
Αδαμάντιος Κοραής έλεγε: «Όταν ο άνθρωπος δεν έχει την άδειαν να λαλεί
ελευθέρως τους λογισμούς του… καταντά εις την κατάστασιν των αλόγων ζώων».
Αν ο άνθρωπος παύσει να σκέπτεται και να εκφράζεται ελεύθερα, θα παύσει και να
υπάρχει. Μια πολιτεία που καταργεί το πνευματικό στοιχείο στην ανθρώπινη ζωή,
καταργεί τον ίδιο τον εαυτό της.

Το ισχύον Σύνταγμα της Ελληνικής Πολιτείας, εις τα άρθρα 5 παρ. 1, 4 και 14
παρ. 1 κατοχυρώνει ρητά την ελευθερία τόσον της έκφρασης και διάδοσης των
στοχασμών του προσώπου, όσο και το δικαίωμα να αναπτύσσει ελεύθερα την
προσωπικότητά του. Μόνο σε περίπτωση προσβολής των δικαιωμάτων άλλων ή των
χρηστών ηθών ή των ιδίων του διατάξεων, αίρει την προστασία αυτού. Κατά την
ορθή ερμηνεία τους οι παραπάνω διατάξεις του Συντάγματος αναφέρονται
αδιακρίτως εις το σύνολο των κοινωνικών ανθρώπων. Σε αυτό περιλαμβάνονται
αδιαμφισβητήτως και οι κληρικοί, από του επισκόπου μέχρι και του διακόνου. Οι
κληρικοί λοιπόν, εντασσόμενοι στο Σώμα της Εκκλησίας την οποία υπηρετούν,
έχουν μεν ως ιερατική αποστολή να ποιμαίνουν και να συντηρούν τις ιερές
παραδόσεις, πλην όμως, εξ αυτού τούτου του έργου τους, συμμετέχουν αναγκαίως
στις εκδηλώσεις τής καθ’ ημέραν κοινωνικής ζωής. Εξάλλου, οι Ιεροί Κανόνες της
Λαοδικείας, τους οποίους υπηρετούν μέσα στον σχεδιασμό της πνευματικής ζωής
και μετάδοσης των ιερών θεσμών της Χριστιανοσύνης, δεν μπορούν να τεθούν
υπεράνω των συνταγματικών διατάξεων προστασίας της ελεύθερης διακίνησης ιδεών
και της έκφρασης γνώμης του προσώπου.

Με άλλες λέξεις, ενόσω το αποστολικό χρέος τού κάθε παπά του χωριού ή της
πόλης, τού κάθε ιερωμένου ­ από του επισκόπου έως και του διακόνου ­ επιβάλλει
σε αυτόν να ευρίσκεται πλησίον του αδύνατου ανθρώπου, του πάσχοντος, του
φυλακισμένου και του έχοντος ανάγκη της ηθικής συνδρομής του, άλλως να
ευρίσκεται μέσα στο κοινωνικώς γίγνεσθαι ή στα καθ’ ημέραν κοινωνικώς δρώμενα,
δεν μπορούμε από την άλλη μεριά να τον περιθωριοποιούμε, θεωρώντας τον μακράν
από την παρεχόμενη αδιακρίτως από το Σύνταγμα προστασία της ελεύθερης
εκδήλωσης της προσωπικότητας του προσώπου, ώστε να ενεργεί, να εκφράζεται και
να κινείται ελεύθερα.

Συνέδριο αντιστασιακών

Μια απόφαση που γράφτηκε στην Ιστορία

Πρωτοπρεσβύτερος Γεώργιος Πυρουνάκης: Δεν έλαβε την τιμητική διάκριση στη Βαρκελώνη, του την απένειμε όμως το Συμβούλιο της Επικρατείας

«Θα είναι για μας μεγάλη χαρά και τιμή αν μπορούσατε να πάρετε προσωπικώς
μέρος στη συνάντηση κατά την οποία θα τιμήσουμε τους Έλληνες συγγραφείς που με
τη στάση τους και τον λόγο τους αντιτάχθηκαν στο δικτατορικό καθεστώς των
συνταγματαρχών. Η παρουσία σας θα έχει για μας και τη χώρα μας μια άκρως
βαθυσήμαντη αξία, γιατί στο πρόσωπό σας, εκτός από τον πνευματικό άνθρωπο,
διακρίνουμε τον ασυμβίβαστο αγωνιστή της ελευθερίας και της δημοκρατίας».

Η πρόσκληση αυτή εστάλη τον Φεβρουάριο του 1979 στον αείμνηστο πρωτοπρεσβύτερο
Γεώργιο Πυρουνάκη από το Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης, όπου τον Ιούνιο του
ιδίου χρόνου επρόκειτο να τιμηθεί για τη δράση του κατά της χούντας σε
συνέδριο αντιστασιακών συγγραφέων. Για να μεταβεί στην Ισπανία ο
προσκεκλημένος κληρικός ζήτησε άδεια από τον Μητροπολίτη Μεγάρων και Σαλαμίνος
στον οποίο υπαγόταν. Ο Μητροπολίτης απευθύνθηκε στην Ιερά Σύνοδο ζητώντας
οδηγίες. Ζήτησε δηλαδή να του ανακοινωθεί αν εγκρίνεται η συμμετοχή του
κληρικού στο συνέδριο.

Η απόφαση της Ιεράς Συνόδου ήταν απαγορευτική. Στη συνεδρίαση της 3ης Απριλίου
1979 έκρινε ως εξής: «Απόφασις της Ιεράς Συνόδου είναι να μη μετέχουν Έλληνες
κληρικοί εις πολιτικάς συγκεντρώσεις». Η απορριπτική της αίτησης του
πρωτοπρεσβύτερου Γεωργίου Πυρουνάκη απόφαση, κοινοποιήθηκε στον ίδιο μέσω του
Μητροπολίτη Μεγάρων. Ο ενδιαφερόμενος κληρικός ωστόσο, διαμαρτυρήθηκε στον
Μητροπολίτη, τονίζοντάς του ότι αρμόδιος κατά νόμο να κρίνει την αίτηση
αποδημίας ήταν εκείνος και όχι η Σύνοδος. Του επισήμανε μάλιστα πως «η
αντίστασις κατά των σφετεριστών της νομιμότητος και ιδία των βιαστών της
ανθρώπινης ελευθερίας είναι γενικό καθήκον».

Τελικά, αφού πλέον το συνέδριο είχε πραγματοποιηθεί χωρίς την παρουσία του
γνωστού για την αντιστασιακή του δράση κληρικού, ο Μητροπολίτης Μεγάρων
απέστειλε νέο έγγραφο, «διευκρινιστικό», όπως το χαρακτήρισε, του
προηγουμένου, όπου συμφωνούσε με τις αιτιάσεις του πατρός Πυρουνάκη, ότι μόνος
αρμόδιος να αποφασίσει ήταν εκείνος και προσέθετε πως του επέτρεπε να μεταβεί
στην Ισπανία αλλά όχι να λάβει μέρος στο συνέδριο.

Η όλη διαδικασία ενόχλησε τόσο πολύ τον πατέρα Γεώργιο Πυρουνάκη, που τον
ανάγκασε να προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας, ζητώντας την ακύρωση της
συνοδικής απόφασης για την ηθική δικαίωσή του και μόνο, αφού ουσιαστικά δεν θα
άλλαζε τίποτε ­ το συνέδριο είχε λήξει.

Εισηγητής ήταν ο εκλιπών, σύμβουλος τότε και πρόεδρος μετέπειτα του ΣτΕ, Βασ.
Μποτόπουλος, ο οποίος πρότεινε να γίνει δεκτή η αίτηση ακύρωσης, όπως και
έγινε. Στο εμπεριστατωμένο σκεπτικό τής εισήγησής του υποστήριξε πως οι
συνταγματικές διατάξεις που ρητά καθιερώνουν τα ατομικά δικαιώματα όλων των
Ελλήνων, άσχετα με την προσωπική τους κατάσταση, υπερισχύουν των Ιερών Κανόνων
εφόσον αυτοί προβλέπουν τη λήψη ατομικού διοικητικού μέτρου περιοριστικού της
ελευθερίας κινήσεως.

Η συνοδική απόφαση όμως ακυρώθηκε για έναν επιπρόσθετο λόγο. Επειδή η
απαγόρευση αποδημίας δεν είχε αιτιολογηθεί νομίμως. Η αιτιολογία που
προβλήθηκε, ότι δεν επιτρέπεται στους κληρικούς της Εκκλησίας της Ελλάδος να
παίρνουν μέρος σε συγκεντρώσεις πολιτικού χαρακτήρα, δεν ευσταθεί κατά τον
εισηγητή. Κι αυτό γιατί ­ όπως εξηγούσε πριν από 20 χρόνια ­ «η αντίσταση στην
τυραννία (για την οποία επρόκειτο να τιμηθεί ο πατήρ Γεώργιος Πυρουνάκης)
είναι, σύμφωνα με το Σύνταγμα, όχι μόνο δικαίωμα, αλλά και υποχρέωση όλων των
Ελλήνων χωρίς εξαίρεση. Επομένως και των κληρικών».

Προγαμιαίες σχέσεις

Ο νόμος δεν αιφνιδιάστηκε από τις… ρηξικέλευθες απόψεις του αρχιερέα

Μητροπολίτης Ζακύνθου Χρυσόστομος. Για μια τολμηρή συνέντευξη βρέθηκε στο μάτι του κυκλώνα

Πρόκειται μάλλον για τη συνέντευξη που ξεσήκωσε την ισχυρότερη θύελλα. Ένας
Μητροπολίτης εξέθετε τις απόψεις του σε περιοδικό, προσφιλές στο ανδρικό κοινό
για τις τολμηρές φωτογραφίες που δημοσιεύει. Και σαν να μην έφτανε αυτό,
τασσόταν ευθαρσώς υπέρ του προγαμιαίου σεξ!

«Στην πυρά» τον ήθελαν οι μεν, «μπράβο» που κάποιος είπε τα πράγματα με το
όνομά τους, έλεγαν οι δε. Ο Μητροπολίτης Ζακύνθου Χρυσόστομος βρέθηκε στο
επίκεντρο ζωηρών συζητήσεων, τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών διενέξεων. Έως και
αντικείμενο δημοσκοπήσεων αποτέλεσαν οι θέσεις του. Επόμενο ήταν λοιπόν να
κληθεί να λογοδοτήσει ενώπιον του αρμοδίου για αρχιερείς Συνοδικού Δικαστηρίου
και πολύ πιθανό ­ εφόσον κάποιος το επεδίωκε ­ να αντιμετωπίσει και την
τακτική Δικαιοσύνη.

Συνέβησαν και τα δύο. Στο εκκλησιαστικό δικαστήριο παραπέμφθηκε από τα αρμόδια
όργανα. Η τακτική Δικαιοσύνη ασχολήθηκε με την υπόθεση εξαιτίας της μήνυσης
που υπέβαλε εναντίον του Μητροπολίτη Ζακύνθου, του δημοσιογράφου Δημήτρη
Παπαδόπουλου, που πήρε τη συνέντευξη, αλλά και των υπευθύνων του περιοδικού
«Penthouse», ο δικηγόρος Αθηνών Διον. Παπαχριστόπουλος.

Ο μηνυτής ζητούσε την ποινική δίωξη όλων των προαναφερθέντων για παράβαση του
νόμου περί ασέμνων δημοσιευμάτων και για καθύβριση θρησκεύματος. Χαρακτήριζε
μάλιστα τη δημοσίευση της συνέντευξης κακόβουλη ενέργεια που είχε ως στόχο την
εξύβριση της θρησκείας και τη βάναυση προσβολή της αιδούς. Εναντίον των
μηνυθέντων ασκήθηκε ­ ως είθισται ­ ποινική δίωξη για τα αδικήματα που ζητούσε
ο κ. Παπαχριστόπουλος. Διενεργήθηκε δικαστική έρευνα και ένα χρόνο μετά τη
συνέντευξη, που είχε δημοσιευθεί στο τεύχος Ιανουαρίου του 1998, το Συμβούλιο
Πλημμελειοδικών της Αθήνας απάλλαξε όλους τους κατηγορούμενους από κάθε
κατηγορία.

Είκοσι ημέρες αργότερα συνεδρίασε το πρωτοβάθμιο Συνοδικό Δικαστήριο για
Αρχιερείς, προκειμένου να εκδικάσει την υπόθεση. Ο Μητροπολίτης Ζακύνθου
αρνήθηκε να ζητήσει συγγνώμη, όπως του υπέδειξε ο πρόεδρος του εκκλησιαστικού
δικαστηρίου, εμμένοντας στις απόψεις που είχε εκφράσει μέσα από τις σελίδες
του περιοδικού. «Ο Σεραφείμ με έμαθε ένα πράγμα. Να μην υποχωρώ. Να μη
σκέπτομαι τον θάνατο και τον θρόνο», έλεγε μετά το τέλος της συνεδρίασης που
διήρκεσε 13 ώρες.

Η απόφαση που έλαβαν τα μέλη του Συνοδικού Δικαστηρίου ικανοποίησε τον κ.
Χρυσόστομο, ο οποίος μάλιστα έκανε λόγο για δικαίωση. Με ψήφους έντεκα έναντι
μίας κρίθηκε αθώος για την κατηγορία του σκανδαλισμού των πιστών και με ψήφους
οκτώ έναντι τεσσάρων για την κατηγορία της δημοσίευσης απόψεων σε έντυπο που
δεν αρμόζει στο ήθος της Εκκλησίας. Κρίθηκε ωστόσο ένοχος για τις περί
προγαμιαίων σχέσεων απόψεις του ­ υπέρ των οποίων τάχθηκε στα πλαίσια της
συνέντευξης ­ με ψήφους επτά έναντι τεσσάρων. Στον Μητροπολίτη Ζακύνθου
επιβλήθηκε τελικά η ποινή της επίπληξης. Ο ίδιος πάντως χαρακτήρισε την
απόφαση ιστορική, καθώς για πρώτη φορά παρέστη σε Συνοδικό Δικαστήριο
συνήγορος υπεράσπισης, αλλά και ακροατήριο.

Ο Γεώργιος Παυλέας διετέλεσε γενικός γραμματέας των υπουργείων Προεδρίας
και Δικαιοσύνης.