ΔΡΟΜΟΙ

Το πρωτόκολλο…

… του Κιότο απαιτεί από τις βιομηχανικές χώρες να περιορίσουν τις εκπομπές
του διοξειδίου του άνθρακα και άλλων αερίων που ενοχοποιούνται για το
φαινόμενο του θερμοκηπίου. Ακόμη και αυτό το ζήτημα ­ ζωής ή θανάτου για όλον
τον κόσμο ­ φαίνεται να επηρεάζεται από το «νέφος» των αμερικανικών εκλογών.
Με πρόεδρο τον Μπους, τίποτα δεν θα προχωρήσει, αφού αμφισβητεί τα
συμπεράσματα της επιστήμης, που δείχνουν ότι το φαινόμενο του θερμοκηπίου
οφείλεται στην ανθρώπινη δραστηριότητα. Με πρόεδρο τον Γκορ, η εχθρική
Γερουσία πάλι θα φροντίσει να μη γίνει τίποτα, αρνούμενη να επικυρώσει το
πρωτόκολλο, όπως είχε αρνηθεί και ο πατήρ Μπους να επικυρώσει το πρωτόκολλο
του Ρίο πριν από μια δεκαετία.

Η συγκυρία…

… στην Ευρώπη είναι ευνοϊκή για την επικύρωσή του: η άνοδος στις τιμές του
πετρελαίου και μια σειρά από καταστροφικές πλημμύρες έχουν δημιουργήσει το
κατάλληλο «κλίμα». Το πρωτόκολλο του Κιότο απαιτεί από τις βιομηχανικές χώρες
που θα το επικυρώσουν να περιορίσουν στα προσεχή 8-12 χρόνια τις εκπομπές των
αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 5% σε σχέση με τα επίπεδα του 1990.
Φτάνει όμως να αντιμετωπίζεται συγκυριακά ένα τέτοιο φυσικό φαινόμενο;
Επιστήμονες και οικολόγοι λένε πως ακόμη και αυτά τα μέτρα μοιάζουν με το
μπουσούλημα του μωρού μπροστά στα τεράστια βήματα που πρέπει να γίνουν, αν η
ανθρωπότητα δεν θέλει να ψηθεί στην κόλαση ή να πνιγεί στη χαβούζα που η ίδια
έφτιαξε για τον εαυτό της. Όμως ποια ανθρωπότητα;

Η μεγιστοποίηση…

… του κέρδους (ή η ελαχιστοποίηση του κόστους) βρίσκεται πίσω από την άρνηση
των Αμερικανών να επικυρώσουν το πρωτόκολλο: το κόστος θα είναι γι’ αυτούς
μεγάλο, αφού εκπέμπουν το 36% των συνολικών αερίων του θερμοκηπίου στον κόσμο.
Μεγάλο θα είναι το κόστος και για τους Ευρωπαίους, με 24,2% των συνολικών
εκπομπών. Όσο για την ευρωπαϊκή πρόταση να επιβάλλεται χρηματικό πρόστιμο για
κάθε παραπανίσιο τόνο διοξειδίου του άνθρακα, είναι μάλλον αστεία: έτσι κάθε
παραβάτης θα μπορεί να εξαγοράζει τις «βρωμοδουλειές» του. Τι φταίνε οι
υπόλοιπες χώρες;

Η υποβάθμιση…

… του φυσικού περιβάλλοντος ποτέ δεν ήταν τόσο απειλητική. Για ποιον και
γιατί; Ένα ξέρουμε: πως πρωταρχικός σκοπός του επικρατούντος οικονομικού
συστήματος ήταν πάντα η επέκταση που εξασφαλίζει την αέναη συσσώρευση
κεφαλαίου. Για να γίνει αυτή η συσσώρευση, το κεφάλαιο δεν πρέπει να πληρώνει
τους λογαριασμούς του ­ αυτό ήταν πάντα το «βρώμικο μυστικό» του, όπως θα
έλεγε και ο κοινωνιολόγος Βαλερστάιν. Το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα
μετατρέπει το περιβάλλον σε εμπόρευμα από το οποίο προσπορίζεται κέρδη, χωρίς
να αναλαμβάνει το κόστος για την αποκατάστασή του. Αν οι κυβερνήσεις
υποχρεώσουν τις επιχειρήσεις να αναλάβουν το κόστος, θα βρεθούν αντιμέτωπες με
τον περιορισμό των εσόδων τους. Αν βάλουν τους φορολογούμενους πολίτες τους να
πληρώσουν τα σπασμένα, θα βρεθούν μπροστά σε εξεγέρσεις. Αν δεν κάνουν τίποτα,
θα διαιωνιστεί η κατάσταση στην οποία ζούμε σήμερα. Τι κάνουν λοιπόν; Μολονότι
το μερίδιό τους στην παγκόσμια ρύπανση ξεπερνάει το 60%, οι ΗΠΑ και η Ευρώπη
θέλουν να υποχρεώσουν τις περίπου 150 λεγόμενες αναπτυσσόμενες χώρες να
«αναβάλουν» τη βιομηχανική ανάπτυξή τους, ώστε οι ανεπτυγμένες χώρες να μην
περιορίσουν τα κέρδη τους. Το αδιέξοδο δηλαδή προκύπτει από το ερώτημα: ποιος
θα πληρώσει το κόστος της ανάπτυξης; Αργά ή γρήγορα, όλοι μας.