Πόλεμος στη διαφθορά

Ένας σκληροτράχηλος πρώην διευθυντής της αστυνομίας ασκεί σήμερα καθήκοντα
υπουργού Εσωτερικών. Μαζί με τον προεδρεύοντα της επιτροπής ελέγχου των
τουρκικών Τραπεζών έχουν ξεκινήσει τη φιλόδοξη μάχη εναντίον της διαφθοράς.
Στη χώρα όπου αυτό αποτελεί κάτι σαν παράδοση.

Από αριστερά: Γιάχια Ντεμιρέλ, Σαντετίν Ταντάν, Ζεκερία Τεμιζέλ

Η τόλμη τους αποδείχθηκε με τη σύλληψη του ανιψιού του πρώην προέδρου
Ντεμιρέλ. Τη στιγμή που η Τουρκία προσπαθεί να πετύχει την είσοδό της στην
Ευρωπαϊκή Ένωση, υπάρχουν πολλοί που πιστεύουν πως ήρθε η εποχή που θα πρέπει
να εγκαταλειφθεί κάθε μορφή οικονομικού εκμαυλισμού ­ από τις δωροδοκίες της
ρουτίνας, τα φακελάκια στους τροχονόμους, ώς τα δωράκια στα στελέχη των
επιχειρήσεων.

Τα χρήματα

Ο Σαντετίν Ταντάν, πρώην αστυνομικός διευθυντής στην Κωνσταντινούπολη και νυν
υπουργός Εσωτερικών, υποστηρίζει πως η «οικονομία της διαφθοράς» είναι
υπεύθυνη για την άνοδο κατά 20% των τιμών και τα χρήματα αυτά διοχετεύονται
παντού ­ από τον χρηματισμό πολιτικών ώς τη χρηματοδότηση του κινήματος των
Κούρδων αυτονομιστών.

Ο νέος επικεφαλής της επιτροπής ελέγχου των τουρκικών Τραπεζών Ζεκεριά Τεμιζέλ
(το επίθετό του σημαίνει καθαρά χέρια στα τουρκικά) μετά τις ατασθαλίες που
διαπίστωσε προχώρησε σε κατασχέσεις, ενώ εξονυχιστική έρευνα γίνεται σε 10 από
τις 36 ιδιωτικές Τράπεζες στη χώρα.

Η πρώτη ένδειξη ότι τα πράγματα έχουν σοβαρέψει φάνηκαν στις 28 Σεπτεμβρίου
όταν η αστυνομία συνέλαβε το Μουράτ Ντεμιρέλ (ανιψιό του πρώην προέδρου).

Άφωνοι οι Τούρκοι τηλεθεατές παρακολουθούσαν φιλμ που είχαν αποτυπώσει οι
κάμερες ασφαλείας και έδειχναν τον 33χρονο Μουράτ Ντεμιρέλ να «φυγαδεύει»
βαλίτσες που περιείχαν μετρητά από την ιδιόκτητη Τράπεζά του πριν εμφανιστούν
οι ελεγκτές.

Η έρευνα που οδήγησε στη σύλληψη του Μουράτ Ντεμιρέλ, της φίλης του Αϊσέ Νουρ
Εσενλέρ ­ η οποία έγινε σύζυγός του στις 9 Οκτωβρίου στη φυλακή ­ και άλλων
έξι συνεργατών του διετάχθη από τον Ταντάν, ο οποίος έχει τη φήμη του έντιμου,
και τον Ζεκεριά Τεμιζέλ, πρόεδρο του νεόδμητου Ρυθμιστικού Συμβουλίου
Τραπεζών.

«Μετάγγιση» κεφαλαίων

Οι άπειρες λεπτομέρειες που είδαν το φως της δημοσιότητας στον τουρκικό Τύπο
υπαινίσσονται τη συστηματική «μετάγγιση» κεφαλαίων από την Έγκεμπανκ σε
εταιρείες-προθήκες και λογαριασμούς οφσόρ. Ο Ντεμιρέλ φαίνεται πως κατάφερε να
αγοράσει την Τράπεζα από τον προηγούμενο ιδιοκτήτη της Μεχμέτ Μπαϊρακτάρ παρά
τις εκθέσεις των εμπειρογνωμόνων που απεδείκνυαν ότι δεν είχε την αναγκαία
χρηματική στήριξη.

Όταν τελικά η κυβέρνηση αποφάσισε να πάρει στα χέρια της τον έλεγχο οκτώ
Τραπεζών τον Δεκέμβριο του 1999, χρειάστηκε μία εβδομάδα για να εκτελέσει την
απόφασή της. Δημοσιογραφικές πληροφορίες υποστήριζαν ότι ειδοποιήθηκε από
κάποιον μέσα από το Προεδρικό Μέγαρο για την επικείμενη άφιξη των ελεγκτών.

Ο έξι επιχειρήσεις

Έξι επιχειρήσεις του «Αγώνα Κατά Άνομων Συμφερόντων» βρίσκονται σε εξέλιξη από
τον περασμένο Μάιο. Η διαφθορά στις υποθέσεις αυτές έχει προκαλέσει συνολική
ζημία στο τουρκικό Δημόσιο περίπου 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων:

* Επιχείρηση «Αλεξίπτωτο»: αφορά οργανωμένη λαθρεμπορία, παραποίηση
τιμολογίων εξαγωγών και δωροδοκία. Περιοχές: Άγκυρα, Κίλις, Γκαζιάντεπ.
Συνελήφθησαν 39 άτομα εκ των οποίων 16 τελωνειακοί υπάλληλοι. Ενεχόμενη ζημία
του Δημοσίου: 38 εκατ. δολάρια.

* «Φαντασία»: οργανωμένη λαθρεμπορία, παραποίηση τιμολογίων εξαγωγών,
ξέπλυμα χρημάτων. Περιοχές: Άγκυρα, Προύσα, Ινέγκιολ. Συνελήφθησαν 24 άτομα,
εκ των οποίων κρατούνται τα 2. Ζημία του Δημοσίου: 2 εκατ. δολάρια.

* «Φάλαινα»: οργανωμένη παραποίηση τιμολογίων εξαγωγών. Περιοχές:
Σμύρνη, Κωνσταντινούπολη. Συνελήφθησαν 34 άτομα μεταξύ των οποίων τελωνειακοί
υπάλληλοι, εφοριακοί υπάλληλοι και ορκωτοί λογιστές. Ζημία του Δημοσίου: 15
εκατ. δολάρια.

*«Κολοφώνας»: οργανωμένη παραποίηση τιμολογίων εξαγωγών. Περιοχή: Καρς.
19 άτομα. Ζημία Δημοσίου: 10 εκατ. δολάρια.

* «Ταυρομάχος»: Οργανωμένο εμπόριο ναρκωτικών. Περιοχές: Τουρκία,
Ισπανία, Πορτογαλία, Ολλανδία. Συνελήφθησαν 16 άτομα. Οικονομικό μέγεθος: 40
εκατ. δολάρια.

* Επιχείρηση «Τυφώνας»: Οργανωμένη απάτη, ξέπλυμα χρημάτων. Αφορά,
μέχρι στιγμής, δέκα πτωχεύσασες τράπεζες, μεταξύ των οποίων και η Έγκεμπανκ
του Μουράτ Ντεμιρέλ. Έχουν συλληφθεί πάνω από 20 άτομα, κυρίως ιδιοκτήτες και
πρώην ιδιοκτήτες των δέκα τραπεζών, οι οποίοι φαίνεται πως μετέφεραν σε
προσωπικούς τους λογαριασμούς στο εξωτερικό τις καταθέσεις των τραπεζών τους
αλλά και μεγάλου ύψους πιστώσεις που λάμβαναν από κρατικές τράπεζες. Ζημία
Δημοσίου: 9 δισ. δολάρια.