ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ομαλή προσγείωση

Κάνουν λάθος όσοι νομίζουν πως δεν υπάρχει καθαρός νικητής στις
αμερικανικές εκλογές. Είναι 74 ετών, παίζει καλό τένις και λέγεται Άλαν
Γκρήνσπαν.

Πολιτική κρίση, αλλά ο Γκρήνσπαν είναι ευχαριστημένος (το σκίτσο από την «Γκάρντιαν»)

Από τότε που ο Ρόναλντ Ρήγκαν τον διόρισε πρόεδρο της Κεντρικής Τράπεζας, πριν
από 13 χρόνια, όλοι προσπαθούν να καταλάβουν πού οφείλει ο Γκρήνσπαν τη
ζωτικότητά του ­ την οποία κατάφερε να μεταβιβάσει και στην αμερικανική
οικονομία. Να είναι το γεγονός ότι εδώ και 25 χρόνια σηκώνεται πριν ξημερώσει
και μουλιάζει για δύο ώρες στην μπανιέρα; Να είναι το πάθος του για τη μουσική
ή η αγάπη του για το τένις; Ο Γκρήνσπαν είναι αναμφισβήτητα ένας πολύ ικανός
οικονομολόγος: δεν εξηγείται διαφορετικά ότι από το 1991 η οικονομία
παρουσιάζει πρωτοφανή ανάπτυξη της τάξης του 60%. Τον βοηθά όμως και η τύχη.

Πριν από λίγους μήνες, ο πρόεδρος Κλίντον ανανέωσε τη θητεία του Γκρήνσπαν για
τέσσερα ακόμη χρόνια, επιτρέποντάς του να θέσει σε εφαρμογή την πολιτική της
«ομαλής προσγείωσης»: βραδύτερη ανάπτυξη της οικονομίας, ελαφρά αύξηση της
ανεργίας και, κατά συνέπεια, απομάκρυνση του κινδύνου να αυξηθεί ο
πληθωρισμός. Το τρίτο τρίμηνο του 2000, η αύξηση του ΑΕΠ (υπολογισμένη σε
ετήσια βάση) δεν ξεπέρασε έτσι το 2,7% έναντι 5,6% το προηγούμενο τρίμηνο. Η
ανεργία μπορεί να παρέμεινε τον Οκτώβριο σε πολύ χαμηλά επίπεδα (3,9%), αλλά η
δημιουργία θέσεων εργασίας επιβραδύνεται. Στον ιδιωτικό τομέα, για παράδειγμα,
ο μέσος όρος νέων θέσεων εργασίας για το 2000 έχει φτάσει τις 164.000 τον
μήνα, έναντι 202.000 το 1999. Ορατές συνέπειες στα νοικοκυριά έχουν όμως και
οι προειδοποιήσεις του Γκρήνσπαν ότι πολλές μετοχές του χρηματιστηρίου είναι
υπερτιμημένες: η κατανάλωση παρουσιάζει τη μικρότερη αύξηση της τελευταίας
τριετίας, οι επενδύσεις στην οικοδομή και τις κατασκευές έχουν μειωθεί.

Ο πρόεδρος της Fed δεν έβλεπε έτσι με καλό μάτι ούτε το πρόγραμμα του Μπους
για μείωση των φόρων, συνολικού κόστους 1,3 τρισεκατομμυρίου δολαρίων, ούτε
τις ιδέες του Γκορ για ένα νέο πρόγραμμα συνταξιοδότησης που θα
χρηματοδοτείται από το κράτος. Όπως γράφει στους Φαϊνάνσιαλ Τάιμς ο
Ρόμπερτ Ράιχ, υπουργός Εργασίας στην πρώτη κυβέρνηση Κλίντον, η πολιτική της
«ομαλής προσγείωσης» μπορεί να συνεχιστεί μόνο αν ο πρόεδρος και το Κογκρέσο
συνεργαστούν στο να μην κάνουν τίποτα. Και αυτό ακριβώς θα συμβεί, όποιος κι
αν εγκατασταθεί τελικά στον Λευκό Οίκο. Το ότι η Αμερική είναι κομμένη ακριβώς
στη μέση απαγορεύει την ανάληψη τολμηρών πρωτοβουλιών. Χωρίς μείωση των φόρων,
τα έσοδα από τη φορολογία θα συνεχίσουν να εισρέουν στο κρατικό
θησαυροφυλάκιο. Χωρίς νέα προγράμματα δαπανών, αυτά τα έσοδα θα συνεχίσουν να
είναι πολύ μεγαλύτερα από τις κυβερνητικές δαπάνες. Ο προϋπολογισμός θα
εξακολουθήσει να εμφανίζει πλεόνασμα. Κι επειδή οι πολιτικοί δεν θα μπορούν να
συμφωνήσουν στο πώς να αξιοποιηθεί αυτό το πλεόνασμα, θα είναι ελεύθερος ο
Γκρήνσπαν να το χρησιμοποιεί για την αποπληρωμή του εθνικού χρέους.