Ο Κώστας, ο Γιώργος, ο Άκης… και η εξωτερική πολιτική

Συνάντηση με τον Άκη Τσοχατζόπουλο και τον Γιώργο Παπανδρέου θα έχει μέσα στην
εβδομάδα ο Κώστας Σημίτης, σε μια προσπάθεια αφ’ ενός μεν να «εξομαλυνθούν» οι
σχέσεις των υπουργείων Εξωτερικών και Άμυνας, αφ’ ετέρου δε να συμφωνηθεί μια
κοινή φόρμουλα για τη δημιουργία του οργάνου διαχείρισης κρίσεων.

Ωστόσο, η συνάντηση των τριών σηματοδοτεί και κάτι ακόμη: τη βούληση του
Πρωθυπουργού να μην επιτρέψει, για λόγους «σύμπτωσης» ή «εγωισμού» ή ακόμη και
«πείσματος», την οξύτητα στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής.

Η στάση αυτή του κ. Σημίτη έχει διαμορφωθεί από δύο παράγοντες. Ο ένας είναι
το Ελσίνκι, το γεγονός δηλαδή ότι ­ και με την προσωπική του ανάμειξη ­
κατάφερε η χώρα όχι απλώς να προχωρήσει σε ένα άλμα στην εξωτερική πολιτική,
αλλά και να πετύχει μια «νίκη» που απέφερε πολλά στην κυβέρνηση. Δεν είναι
τυχαίο ότι σε όλες τις δημοσκοπήσεις, από τα περασμένα Χριστούγεννα έως
σήμερα, η εξωτερική πολιτική δεν περιλαμβάνεται πλέον στα προβλήματα της
κυβέρνησης ­ εν αντιθέσει με το παρελθόν, όπου η εξωτερική πολιτική
ιεραρχούνταν δεύτερη ή τρίτη στις ανησυχίες της κοινής γνώμης.

Ο άλλος λόγος που υπαγόρευσε στον κ. Σημίτη τη μεγαλύτερη ανάμειξή του στην
εξωτερική πολιτική έχει να κάνει με την πρόσφατη συγκυρία. Όπως λένε
συνεργάτες του Πρωθυπουργού, ο κ. Σημίτης δεν είδε με καλό μάτι τις
παρενέργειες από την πρόσφατη ΝΑΤΟϊκή άσκηση στο Αιγαίο και την οξύτητα που
προκάλεσε αιφνιδίως στις σχέσεις Άγκυρας και Αθήνας. Οι ίδιοι συνεργάτες
έλεγαν πως το θέμα αυτό κατέδειξε πως ακόμη χρειάζεται πολύ μεγάλη προσοχή σε
οτιδήποτε έχει άμεση ή έμμεση σχέση με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, καθώς
είναι εύκολο από τη μια στιγμή στην άλλη να ανατραπεί το κλίμα ­ και, μάλιστα,
χωρίς να υπάρχει η βούληση ή ο έλεγχος είτε της ελληνικής είτε της τουρκικής
κυβέρνησης.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο ήταν που ο κ. Σημίτης έστειλε στους κ.κ. Τσοχατζόπουλο
και Παπανδρέου την επιστολή, με την οποία τους ζητούσε τις απόψεις τους για τη
συγκρότηση, στο πλαίσιο του ΚΥΣΕΑ, του οργάνου διαχείρισης κρίσεων.

Μονάχα που η σχετική συζήτηση ­ και απόφαση ­ την περασμένη Τρίτη ανεβλήθη.
Αιτία της αναβολής κατ’ άλλους αναφέρεται η άρνηση του κ. Τσοχατζόπουλου να
συναινέσει σε ένα «πρωθυπουργικό καπέλο», κατ’ άλλους η εμμονή του κ. Σημίτη
να υπάρχει κοινή εισήγηση των δύο υπουργών. Η πρώτη εκδοχή προβάλλεται από
όσους θεωρούν ότι η συνέντευξη του υπουργού Άμυνας (στο «Βήμα») δεν είναι
τυχαία ­ κι εντάσσεται σε μια συνολική στρατηγική του κ. Τσοχατζόπουλου, στην
οποία το εκάστοτε θέμα εντάσσεται.

Η δεύτερη εκδοχή, που είναι και η «επίσημη», υποστηρίζεται κι από συνεργάτες
του Πρωθυπουργού, που λένε ότι ο κ. Σημίτης διεμήνυσε «στους δύο» πως «όταν
φέρετε κοινή φόρμουλα, τότε θα την συζητήσουμε». Όπως λένε οι ίδιοι
παράγοντες, ο Πρωθυπουργός δεν θέλει σε καμιά περίπτωση τον ρόλο του διαιτητή
­ αλλά θέλει την εξομάλυνση των διαφορών και την αποκατάσταση της συνεννόησης,
ενώ «κατανοεί πως τα δύο υπουργεία μπορεί να έχουν άλλες προτεραιότητες».

Όπως και να έχει, η συνεννόηση των δύο υπουργείων κρίνεται αναγκαία και για
άλλους λόγους. Όπως λένε διπλωματικές πηγές, όταν η συζήτηση για τα Μέτρα
Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης βρίσκεται σε εξέλιξη, είναι απαραίτητη η συμβολή του
Επιτελείου. Κι αναφέρουν δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα. Το ένα, είναι ότι τα
πέντε μέτρα που έχουν προωθηθεί στο ΝΑΤΟ χρειάζονται εμπλουτισμό, καθώς είναι
«μονομερή» ­ λειτουργούν, δηλαδή, υπέρ της Τουρκίας. Ως εκ τούτου, χρειάζεται
η συμβολή των στρατιωτικών, με δικές τους προτάσεις. Το δεύτερο, είναι ότι
ακόμη και για τα 12 μέτρα που συζητούνται σε διμερές επίπεδο, χρειάζεται η
συμμετοχή του Άμυνας, με την έννοια ότι αυτό είναι που θα κληθεί να υλοποιήσει
το μεγαλύτερο μέρος τους.

Πάντως, ασχέτως της συνάντησης Πρωθυπουργού – υπουργού Άμυνας – υπουργού
Εξωτερικών, ο κ. Σημίτης έχει ήδη στα χέρια του εισηγήσεις για τη συγκρότηση
του οργάνου διαχείρισης κρίσεων, ενώ ο κ. Παπανδρέου θα παραδώσει στον
Πρωθυπουργό και πρόταση ­ «έστω και για την ιστορία» ­ για τη συγκρότηση του
Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας.

Από ‘κεί και πέρα, ο κ. Σημίτης, σταθερά αλλά διακριτικά, θα κάνει όλο και πιο
φανερή την ανάμειξή του στα θέματα εξωτερικής πολιτικής, κινούμενος σε τρεις
άξονες: την εταιρική σχέση ­ για την οποία σκοπεύει να αναλάβει πλήρως την
ευθύνη της διαπραγμάτευσης ­ τα ΜΟΕ (όπου θέλει τον συντονισμό) και, βέβαια,
το όργανο διαχείρισης κρίσεων…