ΔΡΟΜΟΙ

Μια άποψη…

… διαφορετική από την «παραφιλολογία» που αναπτύσσεται σχετικά με την έκδοση
του Μιλόσεβιτς δίνει στο κύριο άρθρο του το «Ptospect». Όλοι, ακόμη και ο
ίδιος ο Μιλόσεβιτς, συμφωνούν ότι έχασε τις εκλογές. Το μοναδικό ανοιχτό
ερώτημα είναι αν ο αντίπαλός του, ο Κοστούνιτσα, έλαβε παραπάνω από το 50% των
αναγκαίων ψήφων για να εκλεγεί από τον πρώτο γύρο. Με το βεβαρημένο ιστορικό
του Μιλόσεβιτς, όμως, παρατηρεί το περιοδικό, είναι δύσκολο να μην πιστέψει
κανείς τους ισχυρισμούς του αντιπάλου του. Από την άλλη μεριά, ούτε οι
δυνάμεις που συμμάχησαν εναντίον του Μιλόσεβιτς, το ΝΑΤΟ, ο Οργανισμός για την
Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη και ο διεθνής μηχανισμός εκλογικών
παρατηρητών, διακρίνονται για τη διαφάνεια και την ειλικρίνειά τους. Στο
βιβλίο του για το πώς τελείωσε ο πόλεμος στη Βοσνία, ο Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ δεν
έβρισκε λόγια για να περιγράψει τις χάρες του Μιλόσεβιτς. Στην επόμενη έκδοση,
όταν πια ο Μιλόσεβιτς είχε γίνει λιγότερο γοητευτικός για τη δυτική πολιτική,
το θέμα εξαφανίστηκε μυστηριωδώς από τον πίνακα περιεχομένων.

Ο εχθρός…

… του αντιδημοκράτη δεν είναι απαραιτήτως φίλος του δημοκράτη. Το γεγονός
ότι ο Τζουκάνοβιτς, ο ηγέτης του Μαυροβουνίου, είναι εχθρός του Μιλόσεβιτς,
δεν σημαίνει ότι δεν έκανε εκλογές με νοθεία. Τις έκανε και θα τις ξανακάνει
και πάλι, με τις ευλογίες φυσικά του ΝΑΤΟ, του ΟΑΣΕ και των διεθνών
παρατηρητών. Για τον Κοστούνιτσα είναι νωρίς ακόμη για να πούμε κάτι. Όσο για
την αποχώρηση του Μιλόσεβιτς, το συμφέρον της περιοχής επιβάλλει να είναι
ήσυχη και ειρηνική. Το ερώτημα είναι πώς. Οι Ιακωβίνοι των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων θα τον κυνηγήσουν μέχρι τα πέρατα της Γης, όχι βέβαια για το
γενικότερο καλό ή για το καλό της Γιουγκοσλαβίας, αλλά για να αποδείξουν στον
κόσμο την αγνότητα και το βάθος των αισθημάτων τους.

Οι Ιακωβίνοι…

… των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, απειλώντας και άλλους με μια παρόμοια τύχη,
δημιούργησαν μια ομάδα ανθρώπων που τα προσωπικά τους συμφέροντα ταυτίζονται
με τα συμφέροντα του Μιλόσεβιτς. Κάτι ήξερε ο Κοστούνιτσα, όταν έλεγε πως κάθε
αναφορά για παραπομπή στη Χάγη, κρατάει τον Μιλόσεβιτς άλλη μια ημέρα στην
εξουσία. Αν κάτι λοιπόν πάει στραβά στη Γιουγκοσλαβία, υποστηρίζει το
«Prospect», θα φταίνε αυτοί οι Ιακωβίνοι. Όσο για τον Μιλόσεβιτς, διευκρινίζει
το βρετανικό περιοδικό, κανείς δεν υποστηρίζει ­ έτσι γενικά και αφηρημένα ­
πως του αξίζει μια ήρεμη και ειρηνική συνταξιοδότητη.

Η πολιτική…

… όμως δεν είναι αφηρημένη τέχνη αλλά συγκεκριμένη. Γι’ αυτό, θα ήταν ίσως
εποικοδομητικό να δηλώσουν τώρα οι δυτικές δυνάμεις ότι είναι αντίθετες σε
οποιαδήποτε προσπάθεια παραπομπής του Μιλόσεβιτς στη δικαιοσύνη και ότι θα
προτιμούσαν να τον δουν να ζητάει άσυλο, ας πούμε, στη Ρωσία. Και αν ο
Μιλόσεβιτς παρ’ όλα αυτά παραμείνει στο πολιτικό σκηνικό; Τότε, η αντίδραση
της Δύσης θα πρέπει να είναι πάρα πολύ συγκρατημένη, για τρεις λόγους. Πρώτον,
δεν διακυβεύονται ζωτικά συμφέροντά της. Δεύτερον, υπάρχουν και άλλοι στην
περιοχή που πήραν και διατηρούν την εξουσία με βία και νοθεία (ο Πούτιν στη
Ρωσία και ο Σεβαρντνάντζε στη Γεωργία), χωρίς να ενοχληθεί το Φόρεϊν Όφις ή το
Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Και τρίτον, οι συνέπειες των δυτικών επεμβάσεων στην
περιοχή δεν είναι καθόλου εντυπωσιακές. Οι Σέρβοι δεν έχουν κανένα λόγο να
ευγνωμονούν τις δυτικές δυνάμεις ή να ελπίζουν ότι κάτι θα κερδίσουν όντας
υποτελείς σε αυτές.