ΔΡΟΜΟΙ

Στην πύλη…

… του Βρανδεμβούργου και πάλι. Αυτή τη φορά, στην Αίθουσα της Σιωπής. Με μια
άλλη ευκαιρία. Ο επισκέπτης καλείται «να αναλογιστεί τα σκοτεινά αλλά και τα
ευτυχή ιστορικά γεγονότα, να συλλογιστεί και να νιώσει ευγνωμοσύνη για τα
πρόσφατα επιτεύγματα». Η ίδια η αίθουσα δεν είναι επιβλητική. Ένα μικρό
τετράγωνο, υγρό δωμάτιο. Που όμως «χωράει» πολλά σκοτεινά γεγονότα. Εδώ ο
Ναπολέων αιχμαλώτισε τη φτερωτή θεά της νίκης πάνω στο άρμα με τα τέσσερα
άλογα. Εδώ ο Χίτλερ γιόρτασε το Τρίτο Ράιχ. Ολόγυρα σε αυτή την πύλη έπεφταν
οι συμμαχικές βόμβες που σκότωσαν εκατό χιλιάδες αμάχους. Το 1945 υψώθηκε πάνω
της η σοβιετική σημαία. Το 1961 έγινε το σύμβολο του διαιρεμένου Βερολίνου,
μέχρι το 1989, που έπεσε το Τείχος.

Το σκοτάδι…

… που βάζει τον επισκέπτη σε σκέψεις δεν είναι μονάχα το σκοτάδι του
ναζισμού. Βέβαια, το Ολοκαύτωμα ήταν μια από τις χειρότερες ωμότητες της
ανθρώπινης ιστορίας ­ μα τι να πει κανείς σήμερα για το καθεστώς που
επιβάλλουν στους Παλαιστινίους τα θύματά του; Εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας
δεν διέπραξαν μονάχα οι ναζί. Άνθρωποι κακών προθέσεων υπήρχαν παντού και
πάντοτε. Ακόμη και ο Πλάτωνας, ο Αριστοτέλης και ο Χριστός ήταν, ας πούμε,
ηθικώς «τυφλοί» απέναντι στη δουλεία.

Η τύφλωση…

… αυτή δεν ανήκει όμως μονάχα σε μια περασμένη εποχή. Ούτε η δική μας έχει
ανοσία. Γιατί πώς αλλιώς να εξηγήσει κανείς το ότι το συνολικό ακαθάριστο
εγχώριο προϊόν όλων μαζί των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών δεν φτάνει για να
ξεπεράσει την περιουσία των τριών πλουσιότερων ανθρώπων του κόσμου; Ναι, όπως
λέει ο ΟΗΕ, τρεις μονάχα άνθρωποι έχουν περιουσία που ξεπερνάει το συνολικό
εισόδημα 600 εκατομμυρίων ανθρώπων. Στην Ιρλανδία, τον Καναδά, τη Βρετανία,
τις ΗΠΑ και τη Γερμανία, οι άνθρωποι ζουν 77 χρόνια. Στη Μοζαμβίκη, την
Αιθιοπία και τη Ζάμπια ζουν μόνο 44 χρόνια. Στις πλούσιες χώρες πεθαίνουν έξι
στα χίλια μωρά. Στις αφρικανικές χώρες πεθαίνουν 130 στα χίλια.

Ποια ηθική…

… δικαίωση μπορεί να υπάρχει γι’ αυτή την άνιση κατανομή του πλούτου, που
μάρτυρές της γινόμαστε όχι μονάχα στην Αφρική, αλλά και στα κοινωνικά γκέτο
που κρύβονται πίσω από τις φανταχτερές βιτρίνες των ανεπτυγμένων δυτικών
πόλεων; (Δύο στους δέκα Έλληνες ζουν κάτω από τα όρια της φτώχειας.) Αν
μπροστά σε όλα αυτά μένουμε «τυφλοί», δεν είναι άραγε αυτή η τύφλωση ίδια με
εκείνη που τόσες φορές στο παρελθόν βύθισε την ανθρωπότητα στα σκοτάδια; Στην
ησυχία της δικής μας Αίθουσας της Σιωπής, κάνουμε άραγε ποτέ τη σκέψη πόσο
είναι άδικοι οι θεσμοί της σύγχρονης κοινωνίας; Πέρα από τις απαστράπτουσες
πόλεις, όπως το Βερολίνο, που είναι βυθισμένες στην αυτοπεποίθηση και τη
χλιδή, υπάρχει ένας άλλος κόσμος που ζει χωρίς ελπίδα. Μέσα από την αταραξία
της δικής μας Αίθουσας της Σιωπής μπορεί άραγε να ξεπηδήσει μια φωτεινή σκέψη
που να διώξει αυτά τα σκοτάδια;