2,5 μονάδες μπροστά η Ν.Δ.

Με βάση τα στοιχεία της παρούσας έρευνας, η Ν.Δ. φαίνεται να υπερέχει του
ΠΑΣΟΚ με μια διαφορά 2,5 ποσοστιαίων μονάδων (35,0% έναντι 32,5%),
διευρύνοντας μάλιστα το ελαφρό προβάδισμά της που είχαν καταγράψει τον
περασμένο Ιούνιο οι «Τάσεις» της MRB (36,3%, έναντι 36,0% για το ΠΑΣΟΚ).

Πρέπει βέβαια να σημειωθεί ότι μια παρόμοια εξέλιξη ως προς την πρόθεση ψήφου,
όταν έχουν παρέλθει έξι μήνες από μια οριακή εκλογική αναμέτρηση (και έχει
επομένως λήξει η περίοδος χάριτος για την κυβέρνηση), δεν παρουσιάζει
ιδιαίτερη πρωτοτυπία. Είναι χαρακτηριστικό ότι, σε αντίστοιχη χρονική απόσταση
από τις εκλογές του 1996 (όπου το ΠΑΣΟΚ είχε νικήσει με 3,5 μονάδες διαφορά),
η Ν.Δ. είχε ήδη αποκτήσει, τον Μάρτιο του 1997, ένα προβάδισμα στην πρόθεση
ψήφου (28,1%, έναντι 27,4%, βλ. «ΤΑ ΝΕΑ», 17.3.1997), το οποίο και διατήρησε
μέχρι τα τέλη του 1999.

Κρίσιμες διεργασίες

Αυτό επομένως που καταγράφεται σήμερα στην πρόθεση ψήφου δεν είναι η δυνάμει
εκλογική επιρροή των κομμάτων σε μια πιθανολογούμενη αναμέτρηση στο άμεσο
μέλλον, αλλά ορισμένες κρίσιμες διεργασίες που σταδιακά συντελούνται στο
εκλογικό σώμα.

Τρία είναι τα βασικά στοιχεία που πρέπει στο σημείο αυτό να υπογραμμιστούν και
να σχολιαστούν.

1.Το πρώτο αναφέρεται στα ιδιαιτέρως υψηλά ποσοστά του δικομματισμού ­
67,5% πρόθεση ψήφου για τα δύο μεγάλα κόμματα ­ τα οποία μέχρι πρόσφατα δεν
καταγράφονταν παρά μόνο σε οξυμμένες προεκλογικές περιόδους. Το γεγονός αυτό
συναρτάται και με τα υψηλότατα ποσοστά συσπείρωσης που εμφανίζουν τόσο το
ΠΑΣΟΚ (87,9%), όσο και η Ν.Δ. (93,0%), και τα οποία παραπέμπουν ευθέως σε ένα
παγιωμένο σχήμα εκλογικού ανταγωνισμού.

Μια σύγκριση στο σημείο αυτό με τις εξελίξεις της προηγούμενης τετραετίας
είναι αποκαλυπτική: έξι μήνες μετά τις εκλογές του Σεπτεμβρίου 1996 η
συσπείρωση του ΠΑΣΟΚ είχε πέσει στο 73,1% και της Ν.Δ. στο 81,9% (βλ. «ΤΑ
ΝΕΑ», 17.3.1997).

2.Οι προηγούμενες επισημάνσεις παραπέμπουν στο δεύτερο βασικό στοιχείο που
προκύπτει από την παρούσα έρευνα. Τα τρία μικρά κόμματα που συμμετείχαν στις
εκλογές του Απριλίου (ΚΚΕ, ΣΥΝ, ΔΗΚΚΙ) δεν είναι σε θέση, τουλάχιστον στη
σημερινή συγκυρία, να προσφέρουν εναλλακτικές διεξόδους στον ισχύοντα
δικομματισμό. Μόνο το ΚΚΕ εμφανίζει ορισμένα περιθωριακά κέρδη (από το ΠΑΣΟΚ),
από τα οποία τεκμαίρεται μια ελαφρά ανοδική τάση. Αντίθετα ο ΣΥΝ εμφανίζεται
στάσιμος (και με οριακά πτωτική τάση), ενώ το ΔΗΚΚΙ είναι αμφίβολο αν θα
μπορέσει να επανακάμψει με αξιώσεις στην πολιτική σκηνή. Έτσι, τα τρία αυτά
κόμματα, που είχαν συγκεντρώσει αθροιστικά, στις ευρωεκλογές του Ιουνίου 1999,
πάνω από 20% των ψήφων, μετά βίας ξεπερνούν σήμερα, ως πρόθεση ψήφου, το 10%.
Αυτή η εκ των πραγμάτων συρρίκνωση της εκλογικής προσφοράς είναι ίσως ο
κυριότερος παράγοντας που εξηγεί την παράλληλη ενδυνάμωση της επιρροής του
δικομματισμού. Γιατί, όπως είναι γνωστό από πληθώρα ερευνών, ένα σημαντικό
τμήμα από τους ψηφοφόρους των δύο μεγάλων κομμάτων ­ τουλάχιστον το 1/4,
σύμφωνα με τα στοιχεία του exit poll της Opinion για το Mega ­ δηλώνουν
αποστασιοποιημένοι από το κόμμα της επιλογής τους.

3.Το τρίτο βασικό στοιχείο που προκύπτει από την παρούσα έρευνα
αναφέρεται στην κοινωνικά ανεστραμμένη εικόνα που εμφανίζει η εκλογική βάση
των δύο μεγάλων κομμάτων. Οι μεταβολές στην κοινωνική σύνθεση των ψηφοφόρων
του ΠΑΣΟΚ και της Ν.Δ., που αποτυπώθηκαν ήδη στις πρόσφατες εκλογές (βλ. «ΤΑ
ΝΕΑ», 14.4.2000), όχι μόνον διατηρούνται, αλλά φαίνεται, τουλάχιστον ως
πρόθεση ψήφου, να ενισχύονται ακόμη περισσότερο. Έτσι το ΠΑΣΟΚ διατηρεί μεν
ένα σαφές προβάδισμα στα αστικά κέντρα και κυρίως μεταξύ εκείνων που διαθέτουν
ένα μέσο ή ανώτερο μορφωτικό επίπεδο, έχει αρχίσει όμως να υστερεί σημαντικά
στα κοινωνικά στρώματα που τοποθετούνται εκ των πραγμάτων στο περιθώριο της
αναπτυξιακής διαδικασίας (αγροτικές περιοχές, μεγάλες ηλικίες, κατώτερο
μορφωτικό επίπεδο).