ΔΡΟΜΟΙ

Ήταν κάποτε…

… το ραδιόφωνο του Χερβούργου που, με τη φωνή των ραδιοφωνικών ρεπόρτερ που
παρακολουθούσαν το εγχείρημα, ανήγγειλε την πτήση του Τσαρλς Λίντμπεργκ, με το
«Πνεύμα του Σεντ Λούις», πάνω από τον Ατλαντικό, το 1937. Είναι σήμερα τα
«κονσέρτα» του Σκάνερ, που χρησιμοποιεί το ραδιόφωνο και το Ίντερνετ ως
ηχητικές πηγές για να συνθέσει τη μουσική του. Την παλιά και τη νέα ζωή του
ραδιοφώνου θυμήθηκε ο σημειολόγος Πάολο Φάμπρι στην Μπολόνια την περασμένη
Κυριακή, σε μια εκδήλωση που έγινε εκεί με θέμα τη μαγεία του ραδιοφώνου και
που αναπόφευκτα έκλεισε με μια επίσκεψη στο Μουσείο Μαρκόνι.

Το ραδιόφωνο…

… όπως το ξέραμε βγήκε από τη ζωή μας από τότε που η εικόνα ανέτρεψε τον
λόγο, είπε ο Φάμπρι και με αυτή τη διαπίστωση συμφώνησε και ο Ουμπέρτο Έκο.
Σύμφωνα με τη Χάιντι Γκρούντμαν, τη δημιουργό του πρωτοποριακού εργαστηρίου
πολυμέσων Kunstradio, «η διαδικασία έγινε το προϊόν» και το ραδιόφωνο δεν
είναι πια παρά μια «διασύνδεση» με τον κόσμο του Ίντερνετ. Το ραδιόφωνο δεν
μιλάει πια τη δική του γλώσσα.

Ο Έκο…

… το βρίσκει να ταυτίζεται σήμερα ολοένα και περισσότερο με το περιτύλιγμά
του, ολοένα και πιο φανταχτερό σαν ένα Ποκεμόν και ολοένα και πιο φθηνό. Το
μέσον δεν είναι πια απαραίτητο για την ακρόασή του. Το «μεταραδιόφωνο» ζει
μέσα από το Ίντερνετ. Δεν είναι πια αυστηρά εξαρτημένο από τον γαληνίτη και το
πρόγραμμα, αφού κάθε ακροατής του κυβερνοχώρου μπορεί να προσεγγίσει άπειρες
συχνότητες και να φτιάξει όσα προγράμματα θέλει, «κατεβάζοντας» άπειρα αρχεία.
Το νέο ραδιόφωνο δεν είναι μόνο ακροάσιμο: η φωνή και ο ήχος μπορούν και
μετατρέπονται σε γραφήματα και σε κείμενα μέσα στο Διαδίκτυο και η
αλληλεπίδραση με το κοινό δεν περνάει μόνο μέσα από το τηλέφωνο αλλά και από
το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Το ραδιόφωνο που λειτουργεί μόνο σε μια
κατεύθυνση, από τον πομπό στον δέκτη, δεν υπάρχει πια.

Η μεταμόρφωση…

… του ραδιοφώνου είναι αυτή ακριβώς που εγγυάται την επιβίωσή του πέρα από
απλές νοσταλγικές αναδρομές. Είναι αυτή ακριβώς που το κάνει να διατηρεί μια
λειτουργία που πάντα του ανήκε και που πάντα φαινόταν χρήσιμη σε σκοτεινούς
καιρούς. Στην εκδήλωση της Μπολόνιας ακούστηκαν αποσπάσματα από το ραδιόφωνο
της εποχής του πολέμου: ο μυθικός συνταγματάρχης Στίβενς του ραδιοφωνικού
σταθμού του Λονδίνου, αλλά και η διαπεραστική φωνή του Γκέμπελς που καλούσε να
παραδοθούν τα βιβλία στην πυρά της Όπερνπλατς. Χάρη στη μεταμόρφωσή του, το
σημερινό ραδιόφωνο ξέρει να ξεφεύγει από τη λογοκρισία και να διασώζει τις
εκπομπές του μέσα από τους διαδρόμους του Ίντερνετ όταν βρίσκει όλους τους
άλλους δρόμους κλειστούς. Όπως ο ραδιοφωνικός σταθμός Β92 του Βελιγραδίου.
Διατηρήθηκε στη ζωή μέσα στο Διαδίκτυο από τότε που οι σερβικές αρχές
σφράγισαν τα στούντιό του. Και τώρα ξαναλειτουργεί στο Βελιγράδι ως Β2-92.