Κρίση με τρία θύματα

Η εκτίναξη του πληθωρισμού πάνω απο το 3,6% στο τέλος του έτους (από 3% που
ήταν τον Αύγουστο) με προοπτική να αυξηθεί ακόμη περισσότερο το 2001, η
επαναφορά των επιτοκίων σε ανοδική τροχιά καθώς και η επιβράδυνση της
οικονομικής ανάπτυξης είναι το τίμημα που θα πληρώσει η ελληνική οικονομία
στην περίπτωση που επαληθευθεί το «μαύρο σενάριο» για την πορεία των διεθνών
τιμών του πετρελαίου, το οποίο προβλέπει την αύξησή τους στα 40 δολάρια το
βαρέλι.

Αυτό προκύπτει από τους υπολογισμούς που κάνουν στο οικονομικό επιτελείο της
κυβέρνησης και στην Τράπεζα της Ελλάδος σχετικά με την πορεία του πληθωρισμού
και των άλλων μεγεθών, αν επιβεβαιωθούν οι φόβοι που εξέφρασε χθες ο πρόεδρος
του ΟΠΕΚ για το ενδεχόμενο αύξησης της διεθνούς τιμής του πετρελαίου στα 40
δολάρια το βαρέλι από 33,8 δολάρια που έφθασε χθες. Αν μάλιστα συνεχισθεί και
η κούρσα ανόδου του δολαρίου, οι επιπτώσεις αυτές θα είναι εκρηκτικές αφού,
εκτός των άλλων, θα διογκωθεί ακόμη περισσότερο ο πληθωρισμός και το κόστος
αποπληρωμής του εξωτερικού δημόσιου χρέους της χώρας.

Καταναλωτές – μεταφορείς

Ήδη η ελληνική οικονομία και οι Έλληνες καταναλωτές πληρώνουν ακριβά την άνοδο
των διεθνών τιμών του πετρελαίου και του δολαρίου.

Η ελληνική οικονομία έχει επιβαρυνθεί σε πληθωρισμό κατά 1 ποσοστιαία μονάδα
υψηλότερα σε σχέση με τις αρχές του έτους λόγω των δύο αυτών παραγόντων και ο
καταναλωτής πληρώνει πανάκριβα τα καύσιμα. Οι καταναλωτές μάλιστα είναι οι πιο
εκτεθειμένοι από την ανοδική κούρσα του πετρελαίου, αφού σύμφωνα με τα
στοιχεία η βενζίνη στην αγορά πωλείται με τιμή απόκλισης από τις ενδεικτικές
τιμές του υπουργείου που φθάνει μέχρι τις 25 δρχ. το λίτρο. Ενδεικτικό για τις
επιπτώσεις είναι το γεγονός ότι ήδη οι ιδιοκτήτες φορτηγών ασκούν έντονες
πιέσεις στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας για αύξηση των κομίστρων. Από την
πλευρά του το υπουργείο φέρεται αποφασισμένο να μην εγκρίνει ανάλογα αιτήματα,
αφού κάτι τέτοιο θα άνοιγε τον ασκό του Αιόλου για ανεξέλεκτες ανατιμήσεις
προϊόντων και υπηρεσιών σε όλη την αγορά.

Ελπίδες αρμοδίων

Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης καθώς και η Τράπεζα της Ελλάδος
παρακολουθούν με ανησυχία τις εξελίξεις στη διεθνή αγορά πετρελαίου και
συναλλάγματος και ελπίζουν πως τελικά οι τιμές του πετρελαίου δεν θα
σημειώσουν νέα άνοδο, η οποία θα έφερνε την παγκόσμια οικονομία στα πρόθυρα
μιας νέας πετρελαϊκής κρίσης. «Αν επιβεβαιωθεί αυτό όχι μόνον η ελληνική αλλά
η ευρωπαϊκή και η παγκόσμια οικονομία συνολικότερα θα βρεθούν στα πρόθυρα
νευρικής κρίσης», έλεγαν χαρακτηριστικά χθες παράγοντες του οικονομικού
επιτελείου που θεωρούσαν αυτά τα επίπεδα τιμών ως το ορόσημο για την έναρξη
μιας νέας παγκόσμιας πετρελαϊκής κρίσης.

Παράλληλα, κύκλοι του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας τόνιζαν χθες ότι δεν
υπάρχουν περιθώρια για την εφαρμογή μέτρων οικονομικής πολιτικής που να
μπορούν να αντισταθμίσουν τις επιπτώσεις στην οικονομία και ιδίως στον
πληθωρισμό από την άνοδο των διεθνών τιμών των καυσίμων. Οι ίδιοι κύκλοι
τοποθετούσαν τις ελπίδες τους για εξομάλυνση των τιμών του πετρελαίου στην
ετήσια σύνοδο του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου που θα πραγματοποιηθεί στην
Πράγα σε δύο εβδομάδες και στην οποία αναμένεται οι ηγέτες της Δύσης να
ασκήσουν μεγάλη πίεση στις χώρες του ΟΠΕΚ για περαιτέρω αύξηση της ημερήσιας
παραγωγής πετρελαίου. Στις πιέσεις των ηγετών της Δύσης τοποθετούν τις ελπίδες
τους και οι εγχώρες εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών, οι οποίες θεωρουν ότι η
άνοδος των τιμών των καυσίμων δεν οφείλεται σε κερδοσκοπία που γίνεται στις
διεθνείς αγορές, αλλά στη χαμηλή προσφορά πετρελαίου από τις
πετρελαιοπαραγωγούς χώρες.

Ελάχιστα όπλα

Όσον αφορά ειδικότερα τα όπλα που έχει στη διαθεσή του το οικονομικό επιτελείο
της κυβέρνησης για να περιορίσει τις επιπτώσεις στον πληθωρισμό, παράγοντες
του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας έλεγαν χθες ότι είναι ελάχιστα. Όπως δήλωσε
και ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών κ. Γιάννος Παπαντωνίου, δεν
υπάρχουν περιθώρια για περαιτέρω μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στο
πετρέλαιο και στις βενζίνες, αφού ήδη η Ελλάδα βρίσκεται στα κατώτατα
επιτρεπόμενα ευρωπαϊκά επίπεδα. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα το πετρέλαιο
θέρμανσης να εισαχθεί στην αγορά τον Οκτώβριο με υψηλότερη τιμή απ’ ό,τι
πέρυσι. Από την άλλη η δημοσιονομική πολιτική ήδη προβλέπεται πως θα είναι
σφικτή για τις ανάγκες δημιουργίας πλεονάσματος στον προϋπολογισμό του 2001,
με αποτέλεσμα να μην υπάρχουν πολλά περιθώρια για περαιτέρω αυστηροποίησή της.
Το ίδιο ισχύει και για τα τιμολόγια των ΔΕΚΟ που είναι συγκρατημένα.

Επιτόκια: Αναβολή μείωσης

Ακόμη και το όπλο της συγκράτησης των επιτοκίων δεν μπορεί πλέον να
χρησιμοποιηθεί για επαρκές χρονικό διάστημα, αφού αυτά υποχρεωτικά θα πρέπει
να πέσουν 3 ποσοστιαίες μονάδες μέχρι τον Δεκέμβριο για να συγκλίνουν με τα
αντίστοιχα ευρωπαϊκά εν όψει της ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ από την 1η
Ιανουαρίου 2001. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Τράπεζα της Ελλάδος σκοπεύει να
εκμεταλλευθεί ακόμη και αυτά τα περιορισμένα περιθώρια και να αναβάλλει για
ενάμιση μήνα (προς στο τέλος Οκτωβρίου – αρχές Νοεμβρίου) την επόμενη μείωση
των επιτοκίων της.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του οικονομικού επιτελείου και της Τραπέζης της
Ελλάδος, η άνοδος της τιμής του πετρελαίου από την αρχή του έτους έχει
επιβαρύνει τον πληθωρισμό κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες. Σημειώνεται ότι η τιμή
πώλησης του πετρελαίου στις αρχές του έτους κυμαινόταν στα 25 δολάρια το
βαρέλι και χθες έφθασε τα 34 δολάρια. Επιπλέον 0,4-0,5% ποσοστιαίες μονάδες
εκτιμάται πως είναι η επιβάρυνση του πληθωρισμού από την ανατίμηση του
δολαρίου, το οποίο τον Ιανουάριο επωλείτο στις 330 δρχ. και χθες στις 398,5
δρχ.