ΠΡΟΣΩΠΑ Ένας «τρομοκράτης» του πινέλου

Μάνφρεντ Ντάιξ. Ζει κοντά στη Βιέννη με τη Μαριέττα και τις 86 γάτες τους

Ευτυχώς που δεν είναι πολιτικός, γιατί στην Αυστρία του Χάιντερ ­ ο οποίος
έχει ζητήσει να προσάγονται στα δικαστήρια όσοι πολιτικοί δεν είναι επαρκώς
πατριώτες ­ θα βρισκόταν σίγουρα στη φυλακή. Ο Μάνφρεντ Ντάιξ είναι ένας
σατιρικός σκιτσογράφος, ένας τρομοκράτης του πινέλου (χρωματίζει πάντα με
νερομπογιές τα σκίτσα του), ένας φανατικός της διαρκούς δυσφήμησης, ο Τόμας
Μπέρνχαρντ της καρικατούρας. Σκιτσάρει τους συμπατριώτες του ως στριμωγμένους
μικροαστούς ή βραδύνοες προλετάριους, συνηθισμένα τέρατα που συνδυάζουν τον
πανικόβλητο φόβο για τον ξένο και μια επαίσχυντη νοσταλγία για τη ναζιστική
τάξη. Μήπως πρόκειται για έναν Nestbeschmutzer, κάποιον που βρωμίζει τη φωλιά
όπου γεννήθηκε; “Εδώ και 25 χρόνια σκιτσάρω απλώς αυτό που βλέπω γύρω μου”,
λέει ο 51χρονος καλλιτέχνης στη Ζοέλ Στολτς της “Λε Μοντ”. “Δεν βρωμίζω εγώ τη
φωλιά, είναι βρώμικη από μόνη της! Δεν είμαι προδότης της πατρίδας, αλλά
κάποιος που ξεγυμνώνει εκ συστήματος… Ο κόσμος γύρω μου είναι υπέροχος, δεν
χρειάζεται να επινοήσω τίποτε”.

Τα σχέδιά του είναι περισσότερο πίνακες ζωγραφικής παρά σκίτσα. Αυτό που τα
κάνει “αισχρά” είναι η σημασία που δίνει ο δημιουργός τους στη λεπτομέρεια: ο
καφετί λεκές δεν λείπει από τα ξεχειλωμένα σλιπ, ούτε το εξόγκωμα κάτω από την
κοιλιά, ούτε το χαλασμένο δόντι στο ανόητο χαμόγελο που αποκαλύπτει άρρωστα
ροζ ούλα. Οι αγαπημένοι του στόχοι είναι οι καλοταϊσμένοι με μπίρα και
λουκάνικα, οι κυνηγοί (ενθουσιάζεται όταν κάποιος Αυστριακός που είχε πάει για
χοντρό κυνήγι στην Κροατία πατάει νάρκη ξεχασμένη από τον πόλεμο…), οι
αστυνομικοί και οι ανακριτικές τους μέθοδοι, η πυρηνική οικογένεια ως εστία
σεξουαλικών εμμονών, η ψευδοαγνότητα της Καθολικής Εκκλησίας, η λανθάνουσα ή
ομολογημένη ξενοφοβία. Σ’ ένα σκίτσο του, τρία παιδιά μεταμφιεσμένα σε Τρεις
Μάγους πηγαίνουν από σπίτι σε σπίτι για να ζητήσουν γλυκίσματα, όπως θέλει η
παράδοση: “Ρίξε στον νέγρο, αυτός φαίνεται πιο επικίνδυνος! ” φωνάζει μια
ηλικιωμένη κυρία στον σύζυγό της, ο οποίος τα σημαδεύει ήδη από το παράθυρο με
το τουφέκι.

Ο Μάνφρεντ Ντάιξ είναι σήμερα ένας από τους σπουδαιότερους σατιρικούς
σχολιαστές της σύγχρονης ζωής. Τα άλμπουμ του γίνονται μπεστ-σέλερ και οι
απεικονίσεις του όλο και καλύτερες, όπως διαπιστώνει κανείς στην αναδρομική
έκθεση που του αφιερώνει ως τις 17 Σεπτεμβρίου η γκαλερί Κουνστχάους της
Βιέννης. Γιατί σχεδιάζει; “Επειδή από τότε που ήμουν παιδί τίποτα δεν μ’ άρεσε
περισσότερο από το να παρατηρώ τους ανθρώπους, να τους κοροϊδεύω, να τους
μιμούμαι, να τους ενοχλώ, να τους τρομάζω και, με εργαλείο το σκίτσο, να τους
ξεπληρώνω τις βλακείες τους”. “Ξέρω όμως”, καταλήγει, “ότι πολύ, πολύ
περισσότερο προσπαθώ να είμαι ένας ευγενικός, καλός άνθρωπος, μα τον Θεό…”.