[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Την περίοδο αυτή διεξάγεται, ως γνωστόν, στην Ευρώπη μια μεγάλη συζήτηση για
το περιεχόμενο, τις προϋποθέσεις, τις συνταγματικές και θεσμικές ρυθμίσεις της
ομοσπονδίας. Η συζήτηση αυτή έχει πολλαπλό ενδιαφέρον για την Ελλάδα και για
την Κύπρο, τόσο γιατί η Κύπρος διεξάγει διαπραγματεύσεις προκειμένου να
καταστεί πλήρες μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και γιατί η ομοσπονδία
(διζωνική – δικοινοτική) συνιστά το επιθυμητό πρότυπο επίλυσης του «κυπριακού
προβλήματος». Και η λύση της «ομοσπονδίας» δεν μπορεί να εκτιμηθεί έξω και
ανεξάρτητα από το γεγονός της ένταξης της Κύπρου στην Ένωση. Όταν ξεκινούσε η
προσπάθεια για την ένταξη της Κύπρου στην Ένωση με πρωτοβουλία του αείμνηστου
Γ. Κρανιδιώτη είχα (ως ο στενότερος σύμβουλός του στο υπουργείο Εξωτερικών)
εκτεταμένες συζητήσεις μαζί του και είχαμε διαμορφώσει μια στρατηγική για το
πώς το γεγονός της ένταξης θα επιδρούσε καταλυτικά στην επίλυση του Κυπριακού
μέσω πολλών παραγόντων και κυρίως μέσω της επανεκτίμησης εννοιών, στόχων και
στρατηγικών.

Το ερώτημα είναι σε ποιο βαθμό έχει πράγματι ενσωματωθεί η λογική της ένταξης
στις επιδιωκόμενες στρατηγικές και στα πρότυπα για τη λύση του κυπριακού
προβλήματος. Τι σημαίνει π.χ. υπό το φως της επικείμενης ένταξης και τι
προσφέρει η διζωνική – δικοινοτική ομοσπονδία; Ποιες συνταγματικές και
θεσμικές ρυθμίσεις ομοσπονδιακού χαρακτήρα είναι αναγκαίες, συμβιβάσιμες ή
εφικτές στα πλαίσια της ευρύτερης Ευρωπαϊκής Ένωσης που μετεξελίσσεται σε
«ομοσπονδία εθνικών κρατών»; Είναι βιώσιμη μια ομοσπονδία με δύο «συστατικά
μέρη» (διζωνική/δικοινοτική); Υπάρχει ιστορικό προηγούμενο επιβίωσης
ομοσπονδίας δύο συστατικών μερών και μάλιστα που συμπίπτουν με εθνικές
διαχωριστικές γραμμές; Ποιο ρόλο μπορεί να παίξει η Ένωση και το
θεσμικό-συνταγματικό σύστημα στη διαμόρφωση του πολιτικού-θεσμικού συστήματος
της Κύπρου; Όλα αυτά είναι καίρια ερωτήματα που θα πρέπει να εκτιμηθούν και
απαντηθούν από την οπτική της δρομολογημένης ένταξης της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή
Ένωση. Με άλλα λόγια, δεν είναι δυνατό να επιδιώκεται λύση για το κυπριακό
πρόβλημα χωρίς να λαμβάνεται πλήρως υπόψη το γεγονός της ένταξης (ιδιαίτερα
μετά το Ελσίνκι που όντως διασφαλίζει την ένταξη, είτε το θέλουν μερικοί είτε
όχι)…

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.