Οι εννιά ημέρες που συγκλόνισαν τους Ρώσους

Όταν το ρωσικό πυρηνικό υποβρύχιο «Κουρσκ» βυθίσθηκε στη Θάλασσα Μπάρεντς, το
περασμένο Σάββατο, η ρωσική κυβέρνηση αντέδρασε ανακοινώνοντας ότι οι
πυρηνικοί αντιδραστήρες είχαν κλείσει και ότι δεν υπήρχε κίνδυνος μόλυνσης από
ραδιενέργεια. Για τις 118 ζωές που απειλήθηκαν ξαφνικά δεν ειπώθηκε σχεδόν
τίποτε ­ εκτός από μία ωμή ανακοίνωση περί λιγοστών πιθανοτήτων επιβίωσης.

Μολονότι, εσείς, στη Δύση, μπορεί να συγκλονισθήκατε από αυτή την αδιαφορία
στην ανθρώπινη πλευρά της τραγωδίας, στην πατρίδα μου, τη Ρωσία, ουδείς
εξεπλάγη. Μέχρι πρόσφατα, μάλιστα, η επίσημη ανακοίνωση θα είχε γίνει δεκτή
χωρίς διαμαρτυρίες, ο ρωσικός λαός θα είχε επιστρέψει στον καθημερινό του
αγώνα, και η ιστορία θα είχε τελειώσει εκεί.

Πρώτη φορά, όμως, η «ιστορία» δεν τελείωσε εκεί. Η Ρωσία βίωσε τις τελευταίες
εννέα ημέρες ένα νέο τύπο επανάστασης ­ αυτή του ανθρωπίνου πνεύματος. Ο λαός
της Ρωσίας ήρθε κοντά, όχι λόγω της ανησυχίας του για την εθνική ασφάλεια, ή
για το γόητρο της χώρας του, αλλά λόγω της ανησυχίας του για την τύχη των
ανθρώπων που είχαν παγιδευθεί στο υποβρύχιο.

Τα τελευταία 80 χρόνια, οι Ρώσοι είχαν ξεχάσει πώς να νοιάζονται ο ένας για
τον άλλον. Είχαν μάθει να θέτουν το συμφέρον του κράτους πάνω από τους
ατομικές τους έγνοιες. Και αυτό μεταφράσθηκε σε πρωτοφανή αδιαφορία του
κράτους προς την ανθρώπινη ζωή.

Το επιχείρημα του Ντοστογιέφσκι, ότι καμία επανάσταση δεν αξίζει έστω και ένα
παιδικό δάκρυ, αντιμετωπιζόταν με χλευασμό, και όχι με σεβασμό. Στην περίπτωση
του «Κουρσκ», όμως, οι τίτλοι των εφημερίδων περιέγραψαν μία τελείως
διαφορετική στάση.

Ένας Ρώσος ηγέτης επικρίθηκε, πρώτη φορά, από τον ρωσικό Τύπο, όχι για
αδυναμία, αλκοολισμό ή διαφθορά, αλλά για έλλειψη συμπόνιας. Αν μπορεί κάποιος
να πει ότι κάτι καλό βγήκε από αυτή την τραγωδία, αυτό έγκειται στο ότι οι
Ρώσοι συνειδητοποίησαν πως ξανανακαλύπτουν την ανθρωπιστική τους διάσταση.

* Ο Alexander Anichkin είναι πρώην εκδότης της εφημερίδας «Izvestia».