ΠΡΟΣΩΠΑ «Το όνειρο της σουφραζέτας»

Η Σιριμάβο Μπανταρανάικε, η οποία έγινε η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός στον
κόσμο όταν εξελέγη επικεφαλής της κυβέρνησης της Σρι Λάνκα πριν από 40 χρόνια,
αποχώρησε χθες από την πρωθυπουργία, σε ηλικία 84 χρόνων.

Σιριμάβο Μπανταρανάικε. Η πρώτη γυναίκα στον κόσμο που έγινε πρωθυπουργός

Η Μπανταρανάικε υπηρέτησε τρεις θητείες ως πρωθυπουργός και είναι η μητέρα της
προέδρου της χώρας Τσαντρίκα Κουμαρατούνγκα. Έχει τεράστια εξουσία στη χώρα,
αλλά η κατάσταση της υγείας της (πάσχει από διαβήτη κι ένα πρόβλημα στα πόδια
της την έχει καθηλώσει στην αναπηρική καρέκλα) είχε επιδεινωθεί εδώ και μήνες.
Η παραίτησή της σηματοδοτεί το τέλος μιας πολυκύμαντης πολιτικής σταδιοδρομίας
τεσσάρων δεκαετιών μιας γυναίκας που πήρε την εξουσία έξι χρόνια πριν η Ίντιρα
Γκάντι γίνει πρωθυπουργός της Ινδίας. Όταν εξελέγη, στις 20 Ιουλίου του 1960,
οι εφημερίδες δεν ήξεραν πώς να την αποκαλέσουν. “Θα χρειαστεί μια καινούργια
λέξη”, έγραψε την επομένη η “Ήβνινγκ Νιούζ” του Λονδίνου. “Είναι το όνειρο της
σουφραζέτας που βγαίνει αληθινό”.

Η Μπανταρανάικε γεννήθηκε στις 17 Απριλίου του 1916, γόνος μιας από τις
πλουσιότερες οικογένειες του νησιού αυτού στον Ινδικό. Το 1940 παντρεύτηκε τον
Σόλομον Ντίας Μπανταρανάικε, που εξελέγη το 1956 πρωθυπουργός της χώρας, η
οποία ώς το 1972 ονομαζόταν Κεϋλάνη. Ένας ανισόρροπος βουδιστής μοναχός τον
δολοφόνησε τρία χρόνια αργότερα και η Μπανταρανάικε μεταμορφώθηκε από ντροπαλή
νοικοκυρά σε δραστήρια πολιτικό. Τον Μάιο του 1960 έγινε αρχηγός του κόμματος
του συζύγου της και, στην πρώτη ομιλία της μετά τη νίκη στις εκλογές,
χαιρέτισε τις γυναίκες της χώρας λέγοντας, “Η νίκη μου είναι στην
πραγματικότητα δική τους νίκη”. Κυβέρνησε ώς το 1965, έχασε τις επόμενες
εκλογές και ξαναπήρε την εξουσία το 1970.

Παρά τον πλούτο της και τη δεξιά παράδοση του κόμματός της, η Μπανταρανάικε
στράφηκε προς τα αριστερά. Ανέπτυξε ισχυρούς προσωπικούς δεσμούς με την Κίνα
και με την Ίντιρα Γκάντι, εθνικοποίησε ιδιωτικές εταιρείες και εκκλησιαστικά
σχολεία, απαγόρευσε τις εισαγωγές ­ πολλοί πολίτες θυμούνται ακόμη τις ουρές
για ψωμί και το δελτίο στο ρύζι και στον ρουχισμό. Το 1971 χρησιμοποίησε τον
στρατό για να καταστείλει ανελέητα μια εξέγερση μαρξιστών ανταρτών,
σκοτώνοντας 20.000 ανθρώπους. Τα μικρά μαρξιστικά κόμματα που συμμετείχαν στον
κυβερνητικό συνασπισμό αποχώρησαν και η δημοτικότητά της μειώθηκε ακόμη
περισσότερο όταν κρατικοποίησε τον μεγαλύτερο όμιλο εφημερίδων της χώρας και
ανέβαλε τις εκλογές για δύο χρόνια. Στις εκλογές που έγιναν τελικά το 1977, το
κόμμα της κέρδισε μόλις οκτώ έδρες στο 157μελές κοινοβούλιο, από τις 90 που
είχε κερδίσει το 1970. Η ίδια κατάφερε να διατηρήσει την έδρα της, αλλά το
1980 το κοινοβούλιο την κατηγόρησε για κατάχρηση εξουσίας όταν ήταν
πρωθυπουργός και της στέρησε τα πολιτικά δικαιώματα για επτά χρόνια
(αποκαταστάθηκαν το 1986). Το 1993, η Κουμαρατούνγκα ανέλαβε την ηγεσία του
κόμματος και όταν εξελέγη πρόεδρος, ένα χρόνο αργότερα, διόρισε τη μητέρα της πρωθυπουργό.