Επιχείρηση «βρώμικος πόλεμος»

Δεν ήταν μόνο η φαντασία του Ίαν Φλέμινγκ που εξόπλισε τον Τζέιμς Μποντ με τα
πλέον ριψοκίνδυνα εγχειρήματα. Πολλά από αυτά δεν ανήκουν στον χώρο της
φαντασίας, αλλά σε μια μυστική βρετανική οργάνωση, τη SOE, προσωπική γνώση για
την οποία έτυχε να έχει ο ίδιος ο δημιουργός του Μποντ, ο Φλέμινγκ, βοηθός
κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο τού τότε διευθυντή των μυστικών υπηρεσιών του
βρετανικού Ναυτικού.

Συσκευές κατά προσωπικού, μεταξύ των οποίων ο αρουραίος που ανατιναζόταν
σκοτώνοντας τον Γερμανό σκοπό που τον κλωτσούσε, κόπρανα αλόγων, βοοειδών και
καμηλών που επίσης έκρυβαν εξολοθρευτικές ιδιότητες, το περίφημο Welrod, το
όπλο του «διακριτικού θανάτου», το δίκυκλο που κατέρρεε, ήταν μεταξύ των
δολοφονικών μηχανισμών που η SOE, η Υπηρεσία Εκτέλεσης Ειδικών Επιχειρήσεων,
είχε επινοήσει για να υπονομεύσει με δολιοφθορές την προέλαση του Χίτλερ στην
Ευρώπη.

Εν καιρώ πολέμου, καλοκαίρι, πριν από εξήντα χρόνια η Βρετανία είχε αρχίσει να
στρατολογεί νέους άνδρες και γυναίκες για τη στελέχωση της νεοσυσταθείσης SOE,
που με άκρως παραπλανητικές μεθοδεύσεις και τεχνάσματα συμμετείχε στη βρώμικη
πλευρά του πολέμου. Πολλοί σκοτώθηκαν και οι επιζήσαντες ορκίστηκαν στον νόμο
της σιωπής. Γερασμένοι αρκετοί από αυτούς, μόλις πρόσφατα αποφάσισαν να
αποκαλύψουν κάποιες από τις οδυνηρές αναμνήσεις της ηρωικής αυτής περιόδου της
ζωής τους.

Πόλεμος, όχι σπορ

16 Ιουλίου 1940. Έχοντας στο χέρι την ήττα της Γαλλίας, ο Χίτλερ υπέγραψε τη
διαταγή νούμερο 16 για τον σχεδιασμό της επιχείρησης «Sealion», την εισβολή
στη Βρετανία. Την ίδια νύχτα, ο Ουίνστον Τσώρτσιλ αποφάσιζε τη δημιουργία τής
SOE. Έως το τέλος του χειμώνα του 1941 αναδύονταν οι πρώτοι πράκτορες έπειτα
από μήνες εκπαίδευσης. Είχαν διδαχτεί πώς να σκοτώνουν χωρίς όπλα και κάθε
υποψία ισότιμης αντιπαράθεσης εξοβελίστηκε.

Όπως έλεγε το εκπαιδευτικό εγχειρίδιο, «είναι πόλεμος, όχι σπορ. Στόχος σας
είναι να σκοτώνετε τον αντίπαλό σας το συντομότερο δυνατό. Ο κρατούμενος είναι
ανάπηρος και πηγή κινδύνου. Γι’ αυτό ξεχάστε τον όρο “ολοκληρωμένες μέθοδοι” ­
σας βοηθούν να σκοτώνετε γρήγορα. Επιτίθεστε λοιπόν στα πιο αδύναμα σημεία του
αντιπάλου. Θα σας επιτεθεί αν βρει ευκαιρία».

«Μάθαμε ότι μιλάς γαλλικά και έχεις εκπαιδευτεί στην ασύρματη επικοινωνία.
Θέλουμε, αν το θέλεις κι εσύ, να πας στη Γαλλία. Θα πέσεις με αλεξίπτωτο.
Υπάρχουν πολλές πιθανότητες να συλληφθείς, να υποστείς βασανιστήρια, ίσως και
πυρά. Σου δίνω πέντε λεπτά να απαντήσεις ναι ή όχι». ­ «Τους είπα ότι θα το
κάνω», Ρότζερ Λαντς.

Οι επιχειρήσεις είχαν αρχίσει. Η SOE αποδείχτηκε ιδιαίτερα ενεργή στη Νορβηγία
­ όπου ανατίναξε ολόκληρο το σύστημα τροφοδοσίας νερού των Γερμανών και
παρέλυσε το πυρηνικό τους πρόγραμμα ­, στην Ελλάδα και στα Βαλκάνια. Από τα
μέσα του 1942 έως τα τέλη του 1943, όμως, είχε χάσει όλους τους πράκτορές της
που βρίσκονταν στην Ολλανδία, χωρίς να έχει αντιληφθεί ότι οι Γερμανοί είχαν
«σπάσει» τους κωδικούς της.

Οι πράκτορες

Οι πολέμιοί της στα βρετανικά κυβερνητικά γραφεία και τις ένοπλες δυνάμεις
άρχισαν να αποζητούν μεγαλύτερο έλεγχο από τη SIS. Όμως ο Τσώρτσιλ αρνήθηκε.
Παραμονές της μεγάλης πρόκλησης, της απόβασης των βρετανικών και αμερικανικών
δυνάμεων στη Νορμανδία, δεν ήταν η κατάλληλη στιγμή για τη συζήτηση τής SOE.
Απ’ άκρη σ’ άκρη της Γαλλίας οι οργανωτές των επιχειρήσεων της μυστικής
οργάνωσης προετοιμάζονταν. Ένας από αυτούς ήταν ο Λαντς, κρυμμένος τότε σε ένα
σπίτι, έξω από το Μπορντό. Ένα πρωί, καθώς έφτανε η κόρη τού ιδιοκτήτη, τού
είπε: «Συνέλαβαν τη μαμά. Οι Γερμανοί έψαχναν για έναν πομπό, όμως δεν τον
βρήκαν».

Ο ίδιος είχε αποφύγει τη σύλληψη, έπρεπε όμως να μάθει ποιος βρισκόταν πίσω
από την προδοσία. Όπως αποδείχτηκε, το πρόσωπο-κλειδί πίσω από την υπόθεση
ήταν ένας απόστρατος συνταγματάρχης, ο Γκραντκλέμενς, που είχε αποδειχτεί
ανάξιος να βοηθήσει στην αντίσταση. Λίγες εβδομάδες νωρίτερα οι Γερμανοί είχαν
συλλάβει τη γυναίκα του και ο αρχηγός της τοπικής Γκεστάπο τον έπεισε να
βοηθήσει τους Γερμανούς. Είχε ήδη προκαλέσει μεγάλο κακό, πριν μια
αντιστασιακή οργάνωση καταφέρει τελικά να πιάσει το ζευγάρι. Ο Λαντς
συμμετείχε στην ανάκριση. Τους έπεισαν ότι θα τους μεταφέρουν στο Λονδίνο και
«για λόγους ασφαλείας» έπρεπε να επιβιβαστούν στο αεροσκάφος που θα τους
παρελάμβανε χωριστά. Καθώς ο Γκραντκλέμενς προχωρούσε, ένα μέλος της οργάνωσης
τον πυροβόλησε στο κεφάλι. Ήταν το σήμα που περίμενε ο Λαντς, για να βάλει το
45άρι του στην πλάτη της γυναίκας. Έπεσε νεκρή στο έδαφος. Μετά τον πόλεμο ο
πράκτορας της SOE πληροφορήθηκε ότι η κ. Γκραντκλέμενς ποτέ δεν συμφώνησε με
τις ενέργειες του συζύγου της. Όμως το 1944 ο Λαντς ένιωθε ότι δεν είχε άλλη
επιλογή. Όπως εξήγησε: «Δεν μπορούσαμε να την αφήσουμε να φύγει, γιατί αν με
συνελάμβαναν, την ίδια τύχη θα είχαν και οι άνδρες μου. Και ήμουν υπεύθυνος
για τη ζωή τους, έπρεπε να τους προστατεύσω και δυστυχώς σε έναν πόλεμο
μερικές φορές πρέπει να σκοτώσεις και αθώους ανθρώπους.

Οι γενναίες των γενναίων

Υβόνη Μπέισντεν. Κατάφερε να επιβιώσει από το στρατόπεδο συγκέντρωσης

Και οι 39 γυναίκες που συμμετείχαν στην αποστολή στη Γαλλία είχαν λάβει την
ίδια εκπαίδευση με τους άνδρες-μέλη της SOE. Η Υβόνη Μπέισντεν ήταν μία από
τις 15 γυναίκες που συνελήφθησαν και εστάλησαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης.
Σκότωσαν τις 12 από αυτές. Η μία πέθανε. Μόνο δύο επέζησαν. Η Μπέισντεν ήταν η
γυναίκα που συντόνισε μια ασύρματη επικοινωνία με 36 αεροπλάνα, την πρώτη στο
φως της ημέρας μαζική ρήψη πολεμοφοδίων για την αντίσταση από αμερικανικά
βομβαρδιστικά, έναν μήνα μετά την απόβαση στη Νορμανδία, τον Ιούλιο του 1944.
Ήταν η περίφημη «Επιχείρηση Κάντιλακ». Λίγο μετά συνελήφθη και μεταφέρθηκε σε
στρατόπεδο συγκέντρωσης. Εκεί αναγνώρισε άλλες τρεις πράκτορες της SOE.
«Σκέφτηκα είναι απίστευτο. Έχουν στα χέρια τους ολόκληρη την οργάνωση. Δίστασα
να μιλήσω και αντέδρασαν με τον ίδιο τρόπο». Τον Φεβρουάριο του 1945 τις
αναγνώρισαν ως μέλη της μυστικής βρετανικής οργάνωσης και τις σκότωσαν.
Άρρωστη η Μπέισντεν σώθηκε από έναν καλό άγγελο, μια νοσοκόμα που κανόνισε να
μεταφερθεί στη Σκωτία από τον σουηδικό Ερυθρό Σταυρό τον Απρίλιο του 1945,
λίγες ημέρες πριν αυτοκτονήσει ο Χίτλερ. Πενήντα πέντε χρόνια μετά θυμάται
ακόμη τον προσωπικό της αριθμό: 62947.