Γερμανική επανάσταση στη «νέα ορθογραφία»

Οι Γερμανοί είναι νομοταγείς. Ξεχωρίζουν τα σκουπίδια τους πριν τα ρίξουν
στους ειδικούς κάδους ανακύκλωσης, δεν θα κάνουν φασαρία τις ώρες της κοινής
ησυχίας και δεν θα παραβιάσουν το κόκκινο. Αυτοί οι πειθαρχημένοι άνθρωποι
όμως απειλούν πως θα σταματήσουν να στέλνουν τα παιδιά τους στο σχολείο,
μαζεύουν υπογραφές και καταθέτουν προσφυγές στο ανώτατο δικαστήριο της χώρας
για να ακυρώσουν την ορθογραφική μεταρρύθμιση του 1995.

Υποχρεωτική

Η αλήθεια είναι ότι η «νέα ορθογραφία» δεν κατάφερε ποτέ να κερδίσει τους
απαιτητικούς χειριστές της γλώσσας. Πάνω από 100 συγγραφείς υπέγραψαν ένα
κείμενο εναντίον της νέας ορθογραφίας από τότε που αυτή άρχισε να διδάσκεται
στα σχολεία, την 1η Αυγούστου του 1996. Το 1998, η «νέα ορθογραφία» έγινε
υποχρεωτική στα δημόσια έγγραφα.

Ένα χρόνο μετά, η «Φράνκφουρτερ Αλγκεμάινε», η εγκυρότερη εφημερίδα του
συντηρητικού χώρου, αποφάσισε να κάνει την επανάστασή της. Η εφημερίδα
ανακοίνωσε στους αναγνώστες της, πως από την 1η Αυγούστου θα επιστρέψει και
πάλι στην παλιά ορθογραφία. Σύμφωνα με τον αρχισυντάκτη του πολιτιστικού
τμήματος της εφημερίδας Φρανκ Σιρμάχερ, η μεταρρύθμιση απέτυχε, αφού το μόνο
που κατάφερε ήταν να προκαλέσει σύγχυση στο κοινό.

Η απόφαση της «Αλγκεμάινε» προκάλεσε την οργή των συνδέσμων των Γερμανών
φιλολόγων, έγινε όμως ευνοϊκά αποδεκτή στους λογοτεχνικούς κύκλους. Ο Χανς
Μάγκνους Έντσενσμπέργκερ, ο Μάρτιν Βάλζερ, ο «πάπας» της γερμανικής
λογοτεχνίας Μαρσέλ Ράιχ Ρανίκι, υποστήριξαν την πρωτοβουλία της εφημερίδας.
Ακόμα και ο Γκίντερ Γκρας, που έχει βρεθεί επανειλημμένως στο στόχαστρο της
λογοτεχνικής κριτικής της εφημερίδας, δήλωσε: «Η “Αλγκεμάινε” μπορεί να γράφει
τις μεγαλύτερες κακίες για τα βιβλία μου, αρκεί να τις γράφει με την παλιά
ορθογραφία».

Η αντιπαράθεση για τη μεταρρύθμιση χρονολογείται από τα μέσα της δεκαετίας του
1990, όταν κορυφαίοι γλωσσολόγοι από τις τρεις γερμανόφωνες χώρες (Γερμανία,
Αυστρία, Ελβετία) παρουσίασαν προτάσεις που επεδίωκαν την απλοποίηση και τον
«εκσυγχρονισμό» της γερμανικής ορθογραφίας. Τα ΜΜΕ υιοθέτησαν τον νέο τρόπο
γραφής την 1η Αυγούστου του 1999.

Προτάσεις

Οι προτεινόμενες αλλαγές βρέθηκαν στο στόχαστρο της κριτικής από τη στιγμή που
παρουσιάστηκαν. Οι παραδοσιακοί ενοχλήθηκαν από την αντικατάσταση τού
αποκλειστικά γερμανικού συμφώνου β (εστσέτ) με ένα διπλό ες (ss). Σε άλλους
προκάλεσε σύγχυση ο νέος τρόπος γραφής των σύνθετων και των ελληνικής
προελεύσεως λέξεων. Η ανακίνηση του θέματος από την «Αλγκεμάινε» κινητοποίησε
εκ νέου τους αντιπάλους της μεταρρύθμισης. Ο πρόεδρος της γερμανικής Ακαδημίας
για τη Γλώσσα και την Ποίηση, καθηγητής Κρίστιαν Μάγιερ, απαίτησε την άμεση
επιστροφή στους παλιούς κανόνες. «Κάθε μέρα που περνάει, η ζημιά για τη γλώσσα
γίνεται μεγαλύτερη», δήλωσε ο Μάγιερ. Οι επικριτές της μεταρρύθμισης
υποστηρίζουν ότι μόνο 10% των Γερμανών έχει αποδεχθεί τους νέους κανόνες. Οι
υπουργοί Πολιτισμού των κρατιδίων, πάντως, στην αρμοδιότητα των οποίων
εμπίπτει το θέμα, απόκλεισαν το ενδεχόμενο να ακυρωθεί η μεταρρύθμιση. Και ο
υπόλοιπος γερμανικός Τύπος δεν έχει αποφασίσει αν θα ακολουθήσει το παράδειγμα
της «Αλγκεμάινε». Προς το παρόν, τηρεί στάση αναμονής.