ΔΡΟΜΟΙ

Είναι σύμπτωμα…

… άραγε μιας «αρρώστιας» που κινδυνεύει να γίνει χρόνια ή μια παροδική
«αδιαθεσία», όταν κανείς ανακαλύπτει πως δυσκολεύεται πια ολοένα και
περισσότερο να διαβάσει ένα βιβλίο; Ο Αμερικανός συγγραφέας Τζεφ Ντάιερ
ανακάλυψε ξαφνικά πάνω του αυτό το σύμπτωμα, ταξιδεύοντας στις Μπαχάμες.
Διαπίστωσε πως του άρεσε πολύ περισσότερο να βυθίζει το βλέμμα του στο γαλάζιο
της θάλασσας παρά στις σελίδες ενός βιβλίου. Και το ονόμασε αυτό «σύνδρομο του
Μιρ», από εκείνον τον κοσμοναύτη που είχε πει πως δεν είχε διαβάσει ούτε μια
σελίδα από το βιβλίο που είχε πάρει μαζί του στο Διάστημα, γιατί προτιμούσε να
κοιτάζει μέσα από το φινιστρίνι του το Σύμπαν.

Δεν κρύβει…

… ο Ντάιερ πως μερικές φορές βαριέται πολύ το διάβασμα και προτιμάει την
τηλεόραση. Όταν δεν γράφει, είναι ελεύθερος να διαβάσει, μα πάλι αισθάνεται
ενοχές (που δεν γράφει) και έτσι ούτε γράφει ούτε διαβάζει. Μόνο στο τρένο
ανοίγει πού και πού κάποιο από εκείνα τα βιβλία που είναι για την περίσταση,
στο εικοσάλεπτο που μεσολαβεί ανάμεσα σε δύο σταθμούς, ξεγελώντας «την
αδιαφορία του για το τοπίο και την αδιαφορία του για το βιβλίο», όπως ο Πεσόα
στο «Βιβλίο της ανησυχίας». Στο σπίτι ανακαλύπτει πολλά αδιάβαστα βιβλία, αλλά
και πάλι, κάθε φορά που κοιτάζει τα ράφια στον τοίχο, σκέπτεται πως δεν έχει
απομείνει πια τίποτα για διάβασμα.

Το παράξενο…

… είναι πως, στα είκοσί του χρόνια, ο Ντάιερ φανταζόταν πως θα περνούσε τα
σαράντα του και τα πενήντα του διαβάζοντας όλα εκείνα τα βιβλία που δεν
πρόφτασε να διαβάσει όσο ήταν νέος. Τώρα, στα σαράντα ένα του χρόνια, ομολογεί
πως δεν έχει πια την υπομονή να διαβάσει ούτε εκείνα τα βιβλία που διάβαζε στα
είκοσί του χρόνια. Έστω και μεσόκοπος, νιώθει σαν ένα «παιδί» της σύγχρονης,
γρήγορης κουλτούρας, ανήμπορος να συγκεντρωθεί σε κάτι που δεν προσφέρει άμεση
ικανοποίηση. Το διάβασμα μοιάζει τώρα γι’ αυτόν με την ερωτική πράξη ενός
ζευγαριού που είναι πολλά χρόνια μαζί: είναι μόνο για να του θυμίζει πόσο
άλλαξαν τα πράγματα και πόσο σπάνια πια κυριεύεται από εκείνο το πάθος που
κάποτε ήταν «ρουτίνα».

Η αδυναμία…

… να διαβάσει ίσως οφείλεται στο ότι ο Ντάιερ έχει διαβάσει πάρα πολύ. Αν το
διάβασμα οξύνει τις αντιδράσεις του ανθρώπου, αν διαμορφώνει τις ιδέες που
έχει για τον κόσμο, αν δίνει μια εικόνα του σκοπού της ζωής, τότε δεν είναι
ίσως παράξενο που, με τον καιρό, το διάβασμα αρχίζει να παίζει ολοένα και πιο
μικρό ρόλο σε σχέση με τις μυριάδες δυνατότητες που έχει ήδη ανοίξει στον
άνθρωπο: όσο πιο βαθιά έχει αφομοιώσει τα «μαθήματά» του από το διάβασμα τόσο
λιγότερο αισθάνεται την ανάγκη να καταφύγει σε αυτό. Φυσικά, υπάρχουν πάντα
πράγματα για να μάθει κανείς, πράγματα για να διαβάσει, αλλά εκεί που κάθε
βιβλίο πρόσθετε πάρα πολλά σε όσα γνώριζε και ένιωθε στα νεανικά του χρόνια ο
αναγνώστης, με τα χρόνια, ανακαλύπτει πως κάθε νέο βιβλίο μοιάζει να προσθέτει
ολοένα και λιγότερα σε εκείνα που νιώθει την ανάγκη να γνωρίζει.

Βέβαια, οι ενοχές υπάρχουν πάντα. Γι’ αυτό δεν παύει να αναζητάει πάνω του
συμπτώματα «αρρώστιας».