ΔΡΟΜΟΙ

Ο πειρασμός…

… είναι καμιά φορά μεγάλος για τους αντιφρονούντες ή για εκείνους που
αισθάνονται αδικημένοι: πόσες φορές δεν έκαναν αυτή την «αμαρτωλή σκέψη»;
Όμως, η δολοφονία ενός πολιτικού ηγέτη μπορεί άραγε ποτέ να είναι ένα χρήσιμο
πολιτικό εργαλείο; Αν μπορούσατε να δολοφονούσατε τον Χίτλερ το 1938, θα το
κάνατε; Και άραγε, η εξόντωσή του θα απάλλασσε την ανθρωπότητα από τον Β’
Παγκόσμιο Πόλεμο και τη σφαγή εκατομμυρίων; Στο βιβλίο «Πολιτική δολοφονία»
(εκδ. Sutton), ο πολιτικός επιστήμονας Μάιλς Χάντσον εξετάζει αν έχει νόημα η
αφαίρεση της ζωής μιας σημαντικής ιστορικής προσωπικότητας σε μια κρίσιμη
ιστορική στιγμή. Ασχολείται με δεκαοκτώ περιπτώσεις πολιτικών δολοφονιών, από
τον Ιούλιο Καίσαρα μέχρι τον Χριστό (με αυτήν την περίπτωση καταχρηστικά, αφού
δεν πρόκειται για πολιτική δολοφονία).

Συμπέρασμα:..

… Σχεδόν ποτέ, οι πολιτικές δολοφονίες δεν επηρεάζουν την ιστορική έκβαση.
«Σε περισσότερες από τις μισές περιπτώσεις που μελετήθηκαν», λέει ο Χάντσον,
«το αποτέλεσμα ήταν αντίθετο από το επιδιωκόμενο (π.χ. Ιούλιος Καίσαρ, Αβραάμ
Λίνκολν, Ζαν-Πολ Μαρά, Μάρτιν Λούθερ Κινγκ). Στο ένα τρίτο από αυτές δεν
άλλαξαν και πολλά πράγματα (Μαχάτμα Γκάντι, Μάλκολμ Χ, Ανουάρ ελ-Σαντάτ,
Γιτζάκ Ράμπιν). Σε μία περίπτωση, το αποτέλεσμα ήταν κάτι διαφορετικό (ένας
παγκόσμιος πόλεμος, με τη δολοφονία του Φραγκίσκου Φερδινάνδου, το 1914). Και
μόνο σε μία περίπτωση μπορούμε να πούμε πως ο άνθρωπος που όπλισε το χέρι του
δολοφόνου (Στάλιν) πέτυχε τον σκοπό του (δολοφονία Τρότσκι, στο Μεξικό, το
1940)». Όσο και αν έχουν ιστορικό ενδιαφέρον, οι πολιτικές δολοφονίες
αποδεικνύονται χωρίς ιστορικό νόημα.

Τότε γιατί…

… να γράψει κανείς γι’ αυτές ένα ολόκληρο βιβλίο; Ίσως να φταίει η γαλήνη
που βασιλεύει στο αγρόκτημα όπου έχει αποσυρθεί τα τελευταία χρόνια ο Χάντσον:
κάπου κάπου φαίνεται πως νιώθει την ανάγκη ­ κάτι σαν παράκρουση ­ να γυρίσει
τον κόσμο ανάποδα, να του βάλει φωτιά, να τον ανατινάξει συθέμελα. (Κανείς δεν
μπορεί να τον κατηγορήσει πως είναι ο μοναδικός που κυριεύεται από αυτή την
ανάγκη).

Μα κανείς…

… δεν πρόκειται, κλείνοντας πια στα χέρια του αυτό το βιβλίο, να μείνει με
την εντύπωση πως η πολιτική δολοφονία είναι κάτι καλό. Ίσως, αν οι Βρετανοί ή
οι Γερμανοί είχαν καταφέρει να εξοντώσουν τον Χίτλερ, ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος
να είχε τελειώσει νωρίτερα και να είχαν έτσι σωθεί οι ζωές εκατομμυρίων
ανθρώπων. Μα και πάλι, ακόμη και αν κάποιος ηγέτης που ήταν με τα σωστά του
είχε πάρει τα ηνία, ίσως ο πόλεμος να είχε διαρκέσει δυο φορές τόσο. Η
πολιτική δολοφονία μοιάζει με το λάδι που ρίχνει κανείς στη φωτιά της
ιστορίας. Για ένα διάστημα, η φωτιά φουντώνει ακόμη πιο ζωηρά, ακόμη πιο
επικίνδυνα. Μα ας μην ξεχνάμε τούτο: πως η φωτιά ήταν ήδη αναμμένη.