Τα τέσσερα «αγκάθια»

Σε κλίμα αβεβαιότητας, Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι αναμένουν την επόμενη
κίνηση των ηγετών τους μετά την κατάρρευση των συνομιλιών κορυφής του Καμπ
Ντέιβιντ.

Κατά την πρώτη επίσημη συνάντηση των δύο πλευρών, σε χαμηλότερο επίπεδο,
Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι διαπραγματευτές συμφώνησαν χθες στο Ερέζ στη λήψη
μέτρων για την αποφυγή επεισοδίων βίας. Μάλιστα ο εκπρόσωπος της
παλαιστινιακής πλευράς Σαέμπ Ερεκάτ και ο Ισραηλινός διαπραγματευτής Οντέντ
Εράν πιθανότατα θα συναντηθούν για συνομιλίες την προσεχή Κυριακή, γεγονός που
χαιρετίστηκε με ιδιαίτερο ενθουσιασμό από τις ΗΠΑ, οι οποίες ελπίζουν ότι ο
Γιασέρ Αραφάτ δεν θα πραγματοποιήσει την απειλή του στις 13 Σεπτεμβρίου,
ιδρύοντας μονομερώς ανεξάρτητο παλαιστινιακό κράτος.

Στην τελική φάση των διμερών διαπραγματεύσεων, οι οποίες διεξάγονται βάσει των
συμφωνιών του Όσλο (Σεπτέμβριος 1993), τέσσερα ακανθώδη ζητήματα βρίσκονται
στην καρδιά των συνομιλιών για τον καθορισμό του οριστικού καθεστώτος των
παλαιστινιακών εδαφών: η έκταση του μελλοντικού παλαιστινιακού κράτους, η
ασφάλεια, η Ιερουσαλήμ και οι πρόσφυγες.

1) Η έκταση του κράτους

Κλίμα αβεβαιότητας. Οι Παλαιστίνιοι αναμένουν την επόμενη κίνηση του ηγέτη τους μετά την κατάρρευση των συνομιλιών κορυφής του Καμπ Ντέιβιντ

Η βασική θέση των Παλαιστινίων είναι ότι αυτή η έκταση πρέπει να αντιστοιχεί
στο σύνολο των εδαφών που κατέλαβε το Ισραήλ το 1967, δηλαδή, τη Δυτική Όχθη,
τη Λωρίδα της Γάζας και την Ανατολική Ιερουσαλήμ. Σήμερα, οι Παλαιστίνιοι
ελέγχουν εν όλω ή εν μέρει το 45% της Δυτικής Όχθης. Η Λωρίδα της Γάζας έχει
εκκενωθεί, αλλά ο ισραηλινός στρατός παραμένει στις περιοχές των εβραϊκών
οικισμών. Από το Καμπ Ντέιβιντ έχει γίνει γνωστό ότι οι Ισραηλινοί
εμφανίζονται διατεθειμένοι να παραχωρήσουν στην Παλαιστινιακή Αρχή το 95% της
Δυτικής Όχθης, πλην της Ιερουσαλήμ. Το υπόλοιπο, όπου βρίσκονται σημαντικοί
εβραϊκοί οικισμοί, θα μπορούσε να προσαρτηθεί στο Ισραήλ, με αντάλλαγμα την
παραχώρηση αντίστοιχης έκτασης ισραηλινών εδαφών που βρίσκονται στη Λωρίδα της
Γάζας. Περισσότεροι από 300.000 έποικοι ζουν σε 145 οικισμούς (194 κατά τους
Παλαιστινίους), οι οποίοι έχουν δημιουργηθεί στη Δυτική Όχθη, την προσαρτημένη
Ανατολική Ιερουσαλήμ και τη Λωρίδα της Γάζας. Οι έποικοι είναι αντίθετοι σε
κάθε παραχώρηση προς τους Παλαιστινίους.

2) Η ασφάλεια

Έχει ουσιαστικά συμφωνηθεί ότι το παλαιστινιακό κράτος θα είναι
αποστρατιωτικοποιημένο, αλλά οι Ισραηλινοί ζητούσαν πάντα τον έλεγχο των
ανατολικών συνόρων (με την Ιορδανία) και των νοτίων (με την Αίγυπτο), κάτι που
αρνούνταν οι Παλαιστίνιοι. Στο Καμπ Ντέιβιντ συμφωνήθηκε οι Παλαιστίνιοι να
έχουν την κυριαρχία στα σύνορά τους, αλλά οι Ισραηλινοί να μπορούν να
επεμβαίνουν σε περίπτωση εξωτερικού κινδύνου.

3) Ιερουσαλήμ

Οι Παλαιστίνιοι βλέπουν το ανατολικό μέρος της πόλης, που κατελήφθη το 1967,
όπως ακριβώς τη Δυτική Όχθη και τη Λωρίδα της Γάζας. Ζητούν την επιστροφή της.
Η Ανατολική Ιερουσαλήμ είναι φορτωμένη με ιστορία. Εκεί βρίσκεται το τέμενος
Αλ Ακσά, ένας από τους ιερότερους τόπους του Ισλάμ. Οι Παλαιστίνιοι θέλουν να
την κάνουν πρωτεύουσα του κράτους τους. Για τους Ισραηλινούς, ολόκληρη η
Ιερουσαλήμ ­ ανατολική και δυτική ­ είναι η πρωτεύουσα του κράτους τους. Έτσι
αποφάσισε η Κνεσέτ το 1980. Όμως, μετά το Καμπ Ντέιβιντ, έπεσαν κάποια ταμπού.
Φαίνεται πως συζητήθηκαν ο «έλεγχος» των αραβικών συνοικιών από τους
Παλαιστινίους και η «συγκυριαρχία» με τους Ισραηλινούς, αφού εκεί βρίσκεται
και ο πιο ιερός τόπος των Εβραίων, το Τείχος των Δακρύων.

4) Οι πρόσφυγες

Το «δικαίωμα επιστροφής» έχει αναγνωριστεί με την απόφαση 194 του ΟΗΕ. Οι
Παλαιστίνιοι ζητούν να αναγνωρίσει αυτό το δικαίωμα και το Ισραήλ, το οποίο
όμως αρνείται, αφού θεωρεί ότι αυτό θα ισοδυναμούσε με αποδοχή της ηθικής και
νομικής ευθύνης του για τον εκτοπισμό τους.