ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η δεύτερη δολοφονία

Η μετα-μοντέρνα τρομοκρατία δεν σταματά στον φόνο: συνεχίζεται και με την
προσβολή του νεκρού.

«Όχι στην ΕΤΑ!». Σκηνή από σιωπηλή διαδήλωση στη Μαδρίτη μετά τον φόνο του Χεσούς Μαρία Πεδρόσα

Μετά τον φόνο του δημοτικού συμβούλου Χεσούς Μαρία Πεδρόσα από την ΕΤΑ, η
οικογένειά του άρχισε να δέχεται τηλεφωνήματα όπου μια άγνωστη φωνή έλεγε:
«Χοσέ Μαρία, άντε πηδήξου!» ή «Πεδρόσα, είσαι νεκρός!» Συνθήματα με ανάλογο
περιεχόμενο έχουν εμφανιστεί σε τοίχους της Ισπανίας, ενώ έχουν βεβηλωθεί και
τάφοι θυμάτων της αυτονομιστικής βασκικής οργάνωσης. Τέτοιες ενέργειες (στο
πνεύμα των οποίων βρίσκονται και οι σαρκαστικές αφισέτες για τον Στήβεν
Σώντερς που εμφανίστηκαν τελευταία στην Αθήνα) δεν στρέφονται εναντίον των
συγγενών των θυμάτων. Ο άνθρωπος ­ να είναι ο δολοφόνος, ο εγκέφαλος ή κανένας
θαυμαστής των τρομοκρατών; ­ που τηλεφωνεί στη χήρα του Πεδρόσα δεν λέει:
«Φάγαμε τον άντρα σου, άντε πηδήξου!». Τον νεκρό βρίζει. Τη μνήμη του
προσβάλλει. Οι τάφοι βεβηλώνονται πάντα νύχτα, χωρίς μάρτυρες, οι δράστες δεν
ενδιαφέρονται για την αντίδραση των οικείων του νεκρού. Πώς εξηγείται άραγε
αυτή η δεύτερη δολοφονία; Τι στόχους εξυπηρετεί;

Αυτές οι φωνές κι αυτά τα συνθήματα αποκαλύπτουν δύο πράγματα, ή το ίδιο
πράγμα σε δύο εκδοχές, γράφει στην «Ελ Παΐς» ο Ισπανός συγγραφέας Χαβιέρ
Μαρίας. Το πρώτο που λένε είναι ότι δεν ήταν αρκετό που δολοφονήθηκε ο
συγκεκριμένος άνθρωπος και ότι το κακό μ’ αυτόν τον φόνο είναι ότι το θύμα δεν
μπορεί να δολοφονηθεί ξανά, και ξανά, και ξανά. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι
οι επιθέσεις των Βάσκων αυτονομιστών δεν έχουν πολιτικό χαρακτήρα. Δεν
αποτελούν το αναπόφευκτο προϊόν μιας περίπλοκης «πολιτικής σύγκρουσης», όπως
ισχυρίζονται εκείνοι που κατανοούν ή δικαιολογούν τη δράση της ΕΤΑ. Σε μια
πραγματικά πολιτική σύγκρουση, όπως είναι ένας πόλεμος, δεν υπάρχουν πρόσωπα,
παρά μόνο στόχοι. Όταν ένας στρατιώτης σκοτώσει κάποιον, το τελευταίο που θα
κάνει θα είναι να φτύσει το πτώμα. Δεν επιτρέπει στον εαυτό του κάτι τέτοιο,
αφού θα τον κάνει να χάσει χρόνο και τη συγκέντρωση που απαιτείται σε κάθε
πόλεμο για την επίτευξη του επόμενου στόχου.

Τα κακόγουστα αυτά τηλεφωνήματα, συνεχίζει ο Μαρίας, ισοδυναμούν όμως και με
την αναγνώριση από τον δολοφόνο ότι δεν μπόρεσε να σκοτώσει τον νεκρό, όσο κι
αν έστειλε το σώμα του στο νεκροταφείο. Οι φόνοι της ΕΤΑ δεν είναι πλέον
στρατηγικοί (όπως στους πολέμους) ούτε ανήκουν σ’ εκείνους που καταπραΰνουν
την οργή και το μίσος. Ο άγνωστος που γράφει ένα σύνθημα ή βεβηλώνει έναν τάφο
δεν μπορεί να κρύψει τον θυμό του για το ότι ο φόνος ανήκει στο παρελθόν, δεν
μπορεί πια να τον ονειρευτεί, να τον χαϊδέψει. Αυτή η ανικανοποίητη επιθυμία
του να σκοτώσει τον νεκρό, τον συγκεκριμένο νεκρό με το συγκεκριμένο πρόσωπο,
όνομα και ιστορία, ανήκει περισσότερο στην παράδοση της μαφιόζικης βεντέττας,
των εγκλημάτων για λόγους τιμής, του φυλετικού μίσους, ίσως ακόμη και των
εμφυλίων πολέμων. To λεγόμενο Βασκικό πρόβλημα έχει αλλάξει χαρακτήρα. Η λύση
του είναι πιο μακρυά από ποτέ.