Το περιβάλλον φταίει για τους καρκίνους

Στην πλειονότητά τους οι διάφορες μορφές καρκίνου δεν προκαλούνται από
κληρονομικές αλλοιώσεις στα γονίδια των καρκινοπαθών, όπως πολλοί πιστεύουν
στη σύγχρονη εποχή της γενετικής.

Καρκίνος πνευμόνων. Το περιβάλλον και οι κακές συνήθειες, όχι η κληρονομικότητα, είναι οι κύριοι υπαίτιοι για πολλές μορφές καρκίνου

Ευθύνονται περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως είναι τα διάφορα χημικά που
μολύνουν την ατμόσφαιρα ή η έκθεση σε ραδιενεργό ακτινοβολία, καθώς και
ανθυγιεινές συνήθειες, όπως είναι το κάπνισμα, η κακή διατροφή και η έλλειψη
άσκησης.

Αυτά αποδεικνύονται από νέα εκτεταμένη μελέτη που διεξήγαγαν Σουηδοί,
Φινλανδοί και Δανοί επιστήμονες, και η οποία δημοσιεύθηκε χθες στο έγκυρο
ιατρικό περιοδικό «New England Journal of Medicine». Πρόκειται για την
μεγαλύτερη έρευνα σχετικά με τον καρκίνο που έχει πραγματοποιηθεί στην ιστορία
της Ιατρικής ­ μελετήθηκαν οι περιπτώσεις 89.576 διδύμων ­ και στο ερώτημα
«Τις πταίει; Η φύση ή ο άνθρωπος;» μοιάζει να απαντάει εμφατικά: ο άνθρωπος.

«Οι περιβαλλοντικοί παράγοντες είναι πολύ πιο σημαντικοί απ’ ό,τι οι
γονιδιακοί, και αυτό είναι απαραίτητο να το θυμόμαστε, ιδίως αφού πιστεύουμε
ότι όλα έχουν λυθεί τώρα που έχουμε στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές μας το
ανθρώπινο γονιδίωμα» λέει ο Πωλ Λίχτενσταϊν του Ινστιτούτου Καρολίνσκα της
Στοκχόλμης, ο οποίος είναι και ο επικεφαλής της έρευνας.

Προκειμένου να υπολογίσουν τη σημασία που έχουν αφ’ ενός η κληρονομικότητα και
αφ’ ετέρου οι περιβαλλοντικοί παράγοντες στη δημιουργία και εμφάνιση του
καρκίνου, ο Σουηδός Λίχτενσταϊν και οι συνάδελφοί του ερευνητές από τη
Φινλανδία και τη Δανία χρησιμοποίησαν λεπτομερή κρατικά ιατρικά στοιχεία και
από τις τρεις χώρες, για να συγκρίνουν τη συχνότητα της εμφάνισης 28
διαφορετικών ειδών καρκίνου σε πανομοιότυπα και μη-πανομοιότυπα δίδυμα.
Υπενθυμίζεται ότι τα πανομοιότυπα δίδυμα έχουν ακριβώς τα ίδια γονίδια, ενώ τα
μη-πανομοιότυπα δίδυμα, κατά μέσο όρο, είναι κατά 50% γενετικά πανομοιότυπα ­
έχουν δηλαδή το ίδιο επίπεδο γονιδιακής συγγένειας που έχουν μεταξύ τους τα
περισσότερα αδέλφια ή και οι γονείς με τα παιδιά τους.

Η έρευνα

Από την έρευνα, λοιπόν, προκύπτει μεταξύ άλλων ότι οι περιβαλλοντικοί
παράγοντες προκαλούν το διπλάσιο αριθμό καρκίνων απ’ ό,τι εγγενείς γενετικοί
παράγοντες. Αλλά οι γενετιστές βλέπουν τα πράγματα από διαφορετική οπτική
γωνία. «Ο καρκίνος δεν είναι κάτι που είναι εγγεγραμμένο στα γονίδια και που
κληρονομείται», λέει χαρακτηριστικά ο Φράνσις Κόλινς, επικεφαλής του Εθνικού
Ινστιτούτου Έρευνας για το Ανθρώπινο Γονιδίωμα στις ΗΠΑ (National Human Genome
Research Institute). «Αυτό όμως δεν πρέπει να κάνει τον κόσμο να πιστέψει ότι
η γενετική προσέγγιση του καρκίνου δεν θα αποβεί χρήσιμη για την καταπολέμησή
του. Αντίθετα, θα αποδειχθεί απίστευτα χρήσιμη».

Ο Φ. Κόλινς τονίζει, επίσης, πως όλες οι μορφές καρκίνου είναι κατ’ ουσίαν
γενετικής προέλευσης, αφού όλες προκαλούνται από κύτταρα τα γονίδια των οποίων
έχουν διαταραχθεί, είτε από κληρονομικές είτε από επίκτητες αλλοιώσεις.
Επομένως, οι μελέτες γονιδίων υπόσχονται τώρα να ρίξουν άπλετο και άκρως
πολύτιμο φως στη λειτουργία των βασικών μηχανισμών του καρκίνου.

«Ακόμα και ένα γονίδιο που συνεισφέρει κατ’ ελάχιστο στην έρευνά μας αυτή»,
λέει χαρακτηριστικά ο Φ. Κόλινς, «μπορεί να είναι το “κλειδί” που θα μας
βοηθήσει να καταλάβουμε πώς δημιουργείται και εμφανίζεται ο καρκίνος».