Γέννημα – θρέμμα της εποχής των παρανομιών

Στην παραλία του Βόλου, τη Μεγάλη Παρασκευή του 1993, ο Μητροπολίτης ­ τότε ­
Δημητριάδος και Αλμυρού Χριστόδουλος Παρασκευαΐδης μίλησε σε τόσο μεγάλη
συγκέντρωση πιστών, που θα τη ζήλευε ακόμα και ο Ανδρέας Παπανδρέου.

Κι αυτό όχι μόνον γιατί εκείνη η συγκέντρωση που έγινε κατά την περιφορά των
επιταφίων είχε μαζικότητα, αλλά γιατί η… μαρξιστική ομιλία του μητροπολίτη
κατά του κεφαλαίου και των πολυεθνικών, αλλά και υπέρ της αντίστασης σε όλο
αυτό που αργότερα καθιερώθηκε να λέγεται “παγκοσμιοποίηση”, ήταν ενυπωσιακή.

Ο κ. Χριστόδουλος υπερέβαλε, τότε, πολλές φορές, σε συνθήματα της ιστορικής
ομιλίας του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ Ανδρέα Παπανδρέου, η οποία είχε γίνει στο
Σύνταγμα το ’74.

Φυσικά, όσοι γνώριζαν τον ικανό Μητροπολίτη, που γεννήθηκε το 1939 στην Ξάνθη,
ήξεραν ότι και εκείνη η κίνησή του στόχευε στον αρχιεπισκοπικό θρόνο. Αλλωστε,
είχε αγκαλιάσει μέχρι τότε όλο το πολιτικό φάσμα.

Πάθος κατά Ανδρέα

Πολλοί θυμούνται το πάθος του κατά του Ανδρέα Παπανδρέου αλλά και του Αντώνη
Τρίτση, όταν επεχείρησαν να προωθήσουν μία μεταρρύθμιση στις σχέσεις Εκκλησίας
­ Πολιτείας το 1987, αλλά και τις μαχητικές εμφανίσεις του στις πάσης φύσεως
συζητήσεις και “λαοσυνάξεις” της δεκαετίας του ’80.

Όπως επίσης έχουν καταγραφεί οι “εμπνευσμένες” αντιπασοκικές και ταυτογχρόνως
ανοιχτά φιλονεοδημοκρατικές ομιλίες του στη δύσκολη για το ΠΑΣΟΚ περίοδο του
’89, αλλά και οι πριν από λίγο καιρό θετικές για την κυβέρνηση Σημίτη
παρεμβάσεις του στα θέματα της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης. Ο 61χρονος
Προκαθήμενος της Εκκλησίας της Ελλάδας δεν ήταν τυχαία “φίλος” της μίας ή της
άλλης “πλευράς”.

Όταν για παράδειγμα μίλησε, στα τέλη της δεκαετίας του ’70, στην κηδεία ενός
αγωνιστή της ΕΔΑ στον Βόλο, οι παρευρεθέντες δάκρυσαν.

“Πού έμαθε όλα αυτά τα στοιχεία για τον νεκρό…”, αναρωτιούνταν πολλοί.

Πώς εξηγούνται όλα αυτά; Ποιές είναι οι βαθύτερες πεποιθήσεις του
Αρχιεπισκόπου;

Πού βρίσκεται το μυστικό όλης αυτής της φασαρίας την οποία έχει ξεσηκώσει τον
τελευταίο καιρό;

Πραξικοπήματα

Ίσως, η πιό απλή εξήγηση να προκύπτει από την ίδια την ιστορία της Εκκλησίας
της Ελλάδος, η οποία είναι γεμάτη από πραξικόπηματα, πολλά περισσότερα και …
σοβαρότερα, από όσα έγιναν στην πολιτική ζωή του τόπου. Και έχουν άμεση σχέση
με τον Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο, γιατί αυτός, όσο σχεδόν κανείς άλλος από τους
σύγχρονους μητροπολίτες, είναι “γέννημα και θρέμμα” ­ ανεξαρτήτως ίσως της
θέλησής του ­ της εποχής αυτών των παρανομιών στο χώρο της Εκκλησίας.
Διετέλεσε ­ έστω για μικρά χρονικά διαστήματα ­ δύο φορές γραμματέας σε Ιερές
Συνόδους που προέκυψαν μετά τα θλιβερά πραξικοπήματα στην Εκκλησία, το ’67 και
το ’73. Το μεν ’67 η χούντα των συνταγματαρχών και ο ευνοούμενός τους
αρχιμανδρίτης του Παλατιού Ιερώνυμος Κοτσώνης κατήργησαν τον νόμιμο
Αρχιεπίσκοπο Χρυσόστομο τον Β’. Και όχι μόνον αυτό, αλλά τον πίεσαν στον
κρεβάτι του πόνου στο νοσοκομείο να υπογράψει την… καρατόμησή του! Η Ιερά
Σύνοδος που προέκυψε από τις “αλλαγές” ήταν φυσικά… παράνομη. Η ιστορία δεν
έμεινε εκεί. Και ο Ιερώνυμος ­ εν ζωή ­ ανετράπη και αυτός με τη σειρά του από
τη χούντα και τη θέση του κατέλαβε ο Μητροπολίτης τότε Ιωαννίνων Σεραφείμ
Τίκας, με αποτέλεσμα και πάλι να γίνουν σαρωτικές “αλλαγές” στην Ιεραρχία.

Γιος δημάρχου

Ο Χριστόδουλος όμως δεν υπήρξε ένας τυχαίος μητροπολίτης. Γιος δεξιού δημάρχου
της Ξάνθης στα “πέτρινα” χρόνια του εμφυλίου και εμποτισμένος από μικρός με
τις ιδέες του κράτους του εμφυλίου, δέχθηκε πολλά μαθήματα για την αναμόρφωση
που πρέπει να υπάρξει στην ελληνική Εκκλησία.

Με πνευματικό του πατέρα τον κατά 13 χρόνια μεγαλύτερό του Καλλίνικο Πειραιώς,
μπήκε από νωρίς σε αυτή την επιχείρηση επανακαθορισμού του ρόλου της ελληνικής
Εκκλησίας.

Η Χρυσοπηγή

Μαζί με τον Αμβρόσιο του Αιγίου και τον Καλλίνικο Πειραιώς ίδρυσαν την τρίτη
σημαντική εκκλησιαστική οργάνωση, τη Χρυσοπηγή, τη μαύρη χρονιά της χούντας,
το ’73.

Οι τρεις ιεράρχες δεν δέχθηκαν ποτέ τον χαρακτηρισμό “παραεκκλησιαστική” για
την οργάνωση που ίδρυσαν με αρχηγό τον Καλλίνικο Πειραιώς. Άλλωστε και ο ίδιος
ο Μητροπολίτης Πειραιώς εμφανίζεται ­ από νομική άποψη ­ ως ο ισόβιος
ηγούμενος της Ιεράς Συνοδικής Μονής “Παναγία η Χρυσοπηγή” και όχι ως αρχηγός
παραεκκλησιαστικής οργάνωσης.

Ωστόσο, όλοι οι μητροπολίτες από το ’73 ήξεραν ότι η Χρυσοπογή, η οποία στη
γέννησή της είχε άριστες σχέσεις με τη χούντα ­ λίγο αργότερα ο Αμβρόσιος
Λενής ζητούσε επίμονα την αποφυλάκιση των χουντικών ­ θα ήταν ανταγωνιστική
προς τις παραεκκλησιαστικές οργανώσεις Ζωή και Σωτήρ.

Στο μεταξύ, ο πνευματικός πατέρας του Χριστόδουλου, ο Καλλίνικος ­
Κωνσταντίνος Καρούσος, κατά κόσμον ­ είχε στα χέρια του και μία
επιπλέον…εξουσία που έδινε ιδιαίτερη δύναμη στη Χρυσοπογή.

Ηταν γενικός υπεύθυνος των κατηχητικών σχολείων όλης της Ελλάδας από το 1962
και για 23 συνεχή χρόνια!

Παλιές ιδέες

Σήμερα, ίσως ξενίζουν οι απόψεις του Χριστόδουλου. Λίγος αντιευρωπαϊσμός, όταν
οι σχέσεις του με τις Βρυξέλλες είναι πολύ καλές…

Λίγος αντιαμερικανισμός, την ίδια ώρα που οι σχέσεις του με τον Αμερικανό
πρέσβη Νίκολας Μπερνς, κυρίως την εποχή της εκλογής του στον αρχιεπισκοπικό
θρόνο, ήταν και είναι άριστες… Όλα αυτά “μπλέκουν” αυτόν που θέλει να
παρακολουθήσει τα βήματά του. Αν όμως κανείς διαβάσει τις εργασίες ή τα βιβλία
του γύρω από “το εν Ελλάδι παλαιοημερολογητικό ζήτημα” ­ διδακτορική διατριβή
­ “τη δίκη του Χριστού”, “Εκκλησία και Κράτος εν Ρωσία, 1970”, “Χριστιανισμός,
Καπιταλισμός, Μαρξισμός 1979”, “Η κρίση ταυτότητας της ελληνικής κοινωνίας”,
“Αμφισβήτηση της ταυτότητας των συνταγματικών παρεμβάσεων της Πολιτείας στην
Εκκλησία”, θα καταλάβει ότι όσα πρεσβεύει σήμερα και φαίνονται σε
ορισμένους…αλλόκοτα, είναι παλιές του ιδέες.

Κυρίως είναι απόψεις όπως αυτές ωρίμασαν το διάστημα που δέχθηκε τη διδασκαλία
του Μητροπολίτη Καλλίνικου, τον καιρό που ο τελευταίος ήταν ηγούμενος της
Ιεράς Μονής Βαρλαάμ των Μετεώρων. Και τις άκουσαν οι πιστοί για πρώτη φορά,
όχι ασφαλώς όταν ο Χριστόδουλος έγινε μητροπολίτης στον Βόλο, αλλά τον καιρό
που λειτουργούσε στον Ιερό Ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Φάληρο.

Υπέρ Μεταξά

Ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος υπήρξε όμως και τυχερός στο δρόμο του προς την
ηγεσία της Ιεραρχίας. Παρ’ ότι είχε ενοχλήσει και βουλευτές του ΠΑΣΟΚ με τις
φιλομητσοτακικές ομιλίες του ή τις διαλέξεις του για την 28η Οκτωβρίου ­ πολλά
στελέχη του κυβερνώντος κόμματος δυσφόρησαν τότε με τις θέσεις του υπέρ του
δικτάτορα Μεταξά ­ τελικώς πέτυχε να έχει καλές σχέσεις μαζί τους. Μάλιστα, ο
Μητροπολίτης Ζακύνθου Χρυσόστομος δεν χάνει ευκαιρία να επισημαίνει στις
συνεντεύξεις του ­ τον τελευταίο καιρό ­ ότι η Μητρόπολη Δημητριάδος ήταν επί
ημερών ΠΑΣΟΚ η πλέον ευνοημένη, σε επίπεδο κοινοτικών προγραμμάτων. Πολλοί
μάλιστα ζήλεψαν την επιτυχία του Χριστόδουλου, όταν ενεκρίθη από την
Περιφέρεια Θεσσαλίας ένα τεράστιο ποσό για να χτισθεί Συνεδριακό Κέντρο, που
παρόμοιο θα ήθελαν να έχουν πολλοί μεγάλοι δήμοι της χώρας.

Το Κέντρο αυτό χρειάζεται, σύμφωνα με τα σημερινά αιτήματα της Μητρόπολης, 200
εκατομμύρια μόνον για την τεχνική του υποδομή.

Ήταν πάντα άριστος στις δημόσιες σχέσεις

Παλιά τέχνη. Από τις κινητοποιήσεις κατά της κυβέρνησης Ανδρέα Παπανδρέου, το 1987, είχε πείρα ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος (αριστερά). Η φωτογραφία είναι από συνέντευξη που έδωσε τότε μαζί με τον Άνθιμο Αλεξανδρουπόλεως (στο μέσον) και τον Ιερώνυμο Θηβών (δεξιά)

Η αλήθεια για τον κ. Χριστόδουλο είναι ότι παραμονές της ανάδειξής του στον
αρχιεπισκοπικό θρόνο, πολλοί ήταν εκείνοι που του έπλεκαν το εγκώμιο. Στα
υψηλά κλιμάκια του ΠΑΣΟΚ και της Ν.Δ. είχε κερδίσει τις συμπάθειες και
αργότερα ­ προεκλογικά ­ πολλοί ήταν εκείνοι που έβαλαν τη φωτογραφία μαζί του
σε προεκλογικά φυλλάδια.

Οι άλλοι διεκδικητές του αρχιεπισκοπικού θρόνου ματαίως προσπαθούσαν να
κατανοήσουν πώς τα κατάφερε ο «αντίπαλός» τους να κερδίσει τις συμπάθειες σ’
ένα τόσο μεγάλο φάσμα του πολιτικού κόσμου. Όμως, για όσους είχαν
παρακολουθήσει από κοντά την πορεία του, ήξεραν ότι ο κ. Χριστόδουλος ήταν
πάντοτε άριστος στις δημόσιες σχέσεις και στις επαφές του με τα ΜΜΕ. Πριν
γίνει Αρχιεπίσκοπος, οι βουλευτές της Μαγνησίας και ο νομάρχης του ΣΥΝ Πάνος
Σκοτινιώτης, έπιναν νερό στο όνομά του. Και τα στέκια νεολαίας που είχε
ιδρύσει στον νομό ή οι στέγες των ηλικιωμένων που είχε ενισχύσει, ήταν οι πιο
ένθερμοι υποστηρικτές του. Υποστηρίζουν άσπονδοι φίλοι του ότι για να
ενισχύσει ορισμένες φορές τη Μητρόπολή του, την μετέτρεψε σε επιχείρηση και
ότι σήμερα το Συνεδριακό Κέντρο που αυτός πέτυχε να ιδρυθεί, επιδιώκει να
απλωθεί και σε ξενοδοχειακές επιχειρήσεις. Οι φίλοι του, λένε ότι όλα αυτά
είναι ψεύδη και… κακίες. Και προσθέτουν ότι «ο Χριστόδουλος είναι σύγχρονος
ιερωμένος και όχι αναχρονιστής όπως τον αποκαλούν κάποιοι εκ των υστέρων και
αφού είδαν τη δημοτικότητά του να εκτινάσσεται στα ύψη». Βεβαίως, ο
εκσυγχρονισμός μια κουβέντα είναι. Γιατί ο Αρχιεπίσκοπος έχει εκφράσει μέχρι
σήμερα ­ σε πολλές περιπτώσεις ­ ακραίες θέσεις ακόμα και για μια σειρά από
κοινωνικά ζητήματα, παρά το ότι, όπως λένε οι υποστηρικτές του, τα πλησιάζει
με μοναδικό τρόπο. Για παράδειγμα, ο συνεργάτης του, πατήρ Θεμιστοκλής
Μουρτζάνος, μέσα από το έντυπο «Πληροφόρηση» της Μητροπόλεως Δημητριάδος καλεί
τη νεολαία, ούτε λίγο ούτε πολύ, να μην έχει προγαμιαίες σχέσεις! Αλλά αυτό
είναι ένα δείγμα… Άλλωστε, άσπονδοι φίλοι του ­ στην Ιεραρχία ­ έχουν την
άποψη ότι ο Χριστόδουλος θα ήθελε μία μεταρρύθμιση στην Εκκλησία «σε στυλ
Χομεϊνί». Πόση αλήθεια ή ψέμα κρύβει αυτή η άποψη, θα δείξει η πορεία. Ωστόσο,
το βέβαιο είναι ότι οι τελευταίες εξελίξεις (παθιασμένες ομιλίες, σύγκρουση με
την κυβέρνηση) δεν αποτελούν κεραυνό εν αιθρία. Οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ
γνώριζαν και τις απόψεις και τον χαρακτήρα του Αρχιεπισκόπου. Και όμως τον
στήριξαν ­ έμμεσα ή άμεσα ­ στην ανοδική του πορεία. Η συνέχεια, λοιπόν, της
σημερινής κόντρας Εκκλησίας – Πολιτείας δεν μπορεί να είναι για
τους…ειδήμονες παρά αναμενόμενη!