Η ώρα της αλήθειας για τη Ζιμπάμπουε

Οι διαδηλώσεις. Οπαδοί της αντιπολίτευσης ­ μαύροι και λευκοί ­ σε προεκλογικές συγκεντρώσεις κοντά στη Χαράρε

Όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα των κοινοβουλευτικών εκλογών της Ζιμπάμπουε,
που διεξάγονται αυτό το Σαββατοκύριακο, η περίοδος που θα ακολουθήσει θα είναι
σχεδόν το ίδιο κρίσιμη όσο και η ψηφοφορία. Όποια πλευρά και αν κερδίσει, είτε
το κόμμα Zanu-PF του προέδρου Ρόμπερτ Μουγκάμπε είτε το Κίνημα για Δημοκρατική
Αλλαγή (MDC), είναι σημαντικό να δει κανείς αν ο ηττημένος θα αποδεχθεί την
ήττα του. Υπάρχει ο κίνδυνος και οι δύο πλευρές, ιδιαίτερα όμως το Zanu-PF,
στην περίπτωση που κερδίσει το MDC, να απορρίψει βίαια το αποτέλεσμα.

Η Ζιμπάμπουε έχει τραυματιστεί από το κύμα τρόμου που εξαπέλυσε ο Μουγκάμπε
στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, αλλά ακόμη και έτσι η αντιπολίτευση
έχει αυξήσει τη δύναμή της. Το Κίνημα για Δημοκρατική Αλλαγή φαίνεται ότι
βρίσκεται στα πρόθυρα μιας νίκης ιστορικής σημασίας, με την οποία θα μπορούσε
να αποσπάσει την πλειοψηφία των 120 εδρών που κρίνονται στις εκλογές, ίσως και
του συνόλου των 150 εδρών. Η τάση που επικρατεί στη χώρα, έχει μεταστραφεί
προς την πλευρά της αντιπολίτευσης. Ο εκφοβισμός και η απροκάλυπτη προπαγάνδα
των κρατικών μέσων ενημέρωσης φαίνεται ότι το μόνο που κατάφεραν ήταν να
εξοργίσουν τον λαό.

Τα λίγα και απαθή άτομα που συμμετείχαν στις συγκεντρώσεις του Μουγκάμπε και
των υποψηφίων του Zanu-PF ξεχώρισαν δραματικά σε σύγκριση με τα πλήθη που
συνέρρεαν στις αντίστοιχες του MDC, μολονότι γνώριζαν καλά ότι εξέθεταν
εαυτούς σε μεγάλο κίνδυνο να υποστούν βίαιες επιθέσεις, επειδή ακριβώς
παραβρέθηκαν σε συγκεντρώσεις της αντιπολίτευσης. Ασφαλώς, η περίοδος της
επικράτησης του Zanu-PF στο Κοινοβούλιο ­ όπου και διατηρούσε όλες τις έδρες
πλην τριών ­ έχει λήξει.

Δεν ξεχνούν

Το λιγότερο που θα μπορούσε να αποσπάσει το MDC είναι 40 έδρες, που πάλι θα
ήταν εντυπωσιακή επιτυχία. Το εννέα μηνών κόμμα της αντιπολίτευσης μπόρεσε να
εκθέσει τις θέσεις του ελεύθερα μόνο σε 25 εκλογικές περιφέρειες. Αποσπώντας
40 έδρες θα μπορεί να λειτουργεί ως βιώσιμη αντιπολίτευση, που θα εργάζεται
για να διατηρεί υπόλογη την κυβέρνηση. Ωστόσο, είναι πιθανό να κερδίσει
περισσότερες από 60 έδρες, 40 από τις οποίες από τις αστικές και ημιαστικές
περιοχές, όπου η αντιπάθεια για την κυβέρνηση είναι μεγάλη. Οι δύο νότιες
επαρχίες της Ματαμπέλελαντ θα μπορούσαν να συμβάλουν στη νίκη της
αντιπολίτευσης με επιπλέον 12 έδρες, εξαιτίας του μίσους που τρέφουν οι
πολίτες της περιοχής για το Zanu-PF. Είναι εκείνοι που δεν κατάφεραν να
ξεχάσουν τις σφαγές στα μέσα της δεκαετίας του ’80, όταν ο στρατός, ενεργώντας
κατ’ εντολήν του Μουγκάμπε, σκότωσε 10.000-20.000 ανθρώπους. Η ανατολική
επαρχία Μανίκαλαν, που ψήφισε κατά του Μουγκάμπε στο δημοψήφισμα του
Φεβρουαρίου, αναμένεται να αναδείξει νικητή το MDC, παρέχοντάς του άλλες 12
έδρες και ανεβάζοντας συνολικά την ισχύ του στις 64. Αν λάβει κανείς υπόψη το
γεγονός ότι μπορεί να ασκηθεί μεγάλη πίεση στον Μουγκάμπε, τόσο από το
εσωτερικό όσο και από το εξωτερικό, αυτό θα μπορούσε να ενθαρρύνει βουλευτές
του να υποστηρίξουν το MDC, τουλάχιστον στα κρίσιμα θέματα της χώρας, όπως
είναι ο πόλεμος στο Κονγκό, οι μεταρρυθμίσεις για το ιδιοκτησιακό καθεστώς της
γης και η οικονομική διαχείριση.

Πρόσφατη δημοσκόπηση έδειξε ότι το MDC είναι πιθανό να τα πάει πολύ καλύτερα
αποσπώντας 70 έδρες και, σύμφωνα με πολιτικούς αναλυτές του Πανεπιστημίου της
Ζιμπάμπουε, θα μπορούσε να κερδίσει 80 έδρες και απόλυτη κοινοβουλευτική
πλειοψηφία. Αυτό το κόμμα μπορεί να είναι άγνωστο στο εξωτερικό, στο εσωτερικό
όμως φαίνεται να προσφέρει την καλύτερη ελπίδα για την αναστροφή των
προοπτικών της οικονομίας, καθώς και για τις κοινωνικές και φυλετικές
διακρίσεις που προκλήθηκαν από τον Μουγκάμπε και την πολιτική του.

Ο Μουγκάμπε γονάτισε την άλλοτε ισχυρή οικονομία της Ζιμπάμπουε. Το MDC έχει
προσελκύσει μέλη της επιχειρηματικής ελίτ και οικονομολόγους, λευκούς και
μαύρους, οι οποίοι συνεργάσθηκαν για τη συγκρότηση ενός εντυπωσιακού
προγράμματος ανάκαμψης. Το υπουργικό συμβούλιο θα μειωθεί στα 15 μέλη από τα
54 υπό τον Μουγκάμπε. Ανάλογη προβλέπεται να είναι και η μείωση των κρατικών
δαπανών, ιδιαίτερα με την αποχώρηση των 13.000 στρατιωτών της Ζιμπάμπουε από
τον πόλεμο στο Κονγκό, που υπολογίζεται ότι κοστίζει μηνιαίως 32 εκατομμύρια
δολάρια. Ο Μόργκαν Τσβανγκιράι, πρόεδρος του MDC, υπήρξε ηγέτης εργατικών
συνδικάτων επί 20 χρόνια, ενώ και η βάση του κόμματός του προέρχεται από την
ίδια τάξη. Υπόσχεται επίσης επιστροφή στον σεβασμό των πολιτικών δικαιωμάτων,
με την αστυνομία να διαφυλάσσει την τήρηση των νόμων και την κυβέρνηση τις
αποφάσεις των δικαστηρίων. Θέση του κόμματός του είναι ότι θα πρέπει να
ερευνηθούν, από επιτροπή της Δικαιοσύνης, οι 30 δολοφονίες, καθώς και οι
χιλιάδες ξυλοδαρμοί οπαδών του από το Zanu-PF.

Οι πιθανότητες

Μεταξύ των έμπειρων ειδικών του MDC υπάρχουν νομικοί με γνώση των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων, γυναίκες που μάχονται για την υπεράσπισή τους και ηγέτες
φοιτητικών οργανώσεων και κοινοτήτων απ’ όλη τη χώρα. Υπό φυσιολογικές
συνθήκες είναι σχεδόν βέβαιο ότι το Κίνημα για Δημοκρατική Αλλαγή θα κέρδιζε
κοινοβουλευτική πλειοψηφία και θα σχημάτιζε την επόμενη κυβέρνηση της
Ζιμπάμπουε. Όμως ο Μουγκάμπε και το κόμμα του είναι απελπισμένοι και
αποφασισμένοι. Άλλαξαν δύο φορές την περασμένη εβδομάδα τους κανονισμούς
ψηφοφορίας, ώστε να περιορισθεί ο ρόλος των ανεξάρτητων παρατηρητών, ενώ είναι
πολύ πιθανό να προσπαθήσουν να καρπωθούν τη νίκη με νοθεία και βία. Επίσης δεν
αποκλείεται, σε περίπτωση νίκης του MDC, να χρησιμοποιήσει ο Μουγκάμπε τον
στρατό, για να κάνει πραξικόπημα.