Σχέδιο σε τρεις φάσεις για τα φάρμακα

Δρ Θεοχάρης Θεοχαρίδης, καθηγητής Φαρμακολογίας και Πειραματικής Θεραπευτικής στο Πανεπιστήμιο Ταφτς της Βοστώνης

Όσο περισσότερα φάρμακα παίρνει κάποιος τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα
σοβαρών ανεπιθύμητων παρενεργειών, αλληλεπιδράσεων ή και λανθασμένων επιλογών
φαρμάκων. Ιδιαίτερα τα άτομα ηλικίας άνω των 60 ετών, με τρία ή παραπάνω
ιατρικά προβλήματα, έχουν μέχρι και 50% πιθανότητα για σοβαρά προβλήματα από
τη χρήση πολλαπλών φαρμάκων.

Τις συνέπειες από τις φαρμακευτικές παρενέργειες δεν πληρώνουν μόνο οι
χρήστες, αλλά και οι προϋπολογισμοί των χωρών που επιβαρύνονται δυσανάλογα,
όπως τόνισε ο δρ Θεοχάρης Θεοχαρίδης, γνωστός καθηγητής Φαρμακολογίας και
Πειραματικής Θεραπευτικής στο Πανεπιστήμιο Ταφτς της Βοστώνης μιλώντας στο
συνέδριο του «Economist». Πρόσφατα στοιχεία από τα νοσοκομεία των ΗΠΑ δείχνουν
ότι κάθε χρόνο δαπανώνται 5 δισ. δολάρια για την αντιμετώπιση των συνεπειών
από λάθη και ανεπιθύμητες αλληλεπιδράσεις φαρμάκων. Οι δαπάνες για τα φάρμακα
έχουν τριπλασιαστεί τα τελευταία 40 χρόνια, ιδίως για την 3η ηλικία.

Το πρόβλημα έχει απασχολήσει και τη χώρα μας και, όπως αποκάλυψε ο κ.
Θεοχαρίδης, με τον οποίο μιλήσαμε, ο μεγαλύτερος ασφαλιστικός οργανισμός της
χώρας, το ΙΚΑ, έχει αποδεχτεί με ενθουσιασμό πρότασή του για τη δημιουργία
ενός Ηλεκτρονικού Κέντρου Αλληλεπιδράσεων Φαρμάκων, που θα εξυπηρετεί όχι μόνο
γιατρούς και φαρμακοποιούς αλλά και τους ίδιους τους χρήστες, ώστε να
περιοριστούν οι συνέπειες από κακή χρήση φαρμάκων αλλά και, μακροπρόθεσμα, η
πολυφαρμακία.

Όπως μας είπε ο κ. Θεοχαρίδης, ο οποίος εδώ και 15 χρόνια επαναδιορίζεται
κλινικός φαρμακολόγος της Επιτροπής Ελέγχου Φαρμάκων της Μασαχουσέτης, η
υλοποίηση του σχεδίου, που έγινε ενθουσιωδώς δεκτό από τον διοικητή του ΙΚΑ κ.
Μιλτιάδη Νεκτάριο, θα γίνει σε τρεις φάσεις, διότι πρόκειται για έναν
πολυδάπανο μηχανισμό, ενώ θα χρησιμοποιηθούν γι’ αυτό μία ξένη εταιρεία η
οποία έχει προσαρμόσει όλα τα συνταγογραφούμενα και μη φάρμακα, και το
Ινστιτούτο Φαρμακευτικής Έρευνας και Τεχνολογίας που θα αναλάβει την
επεξεργασία των δεδομένων για την Ελλάδα (ήδη έχει εγκριθεί από το Δ.Σ.). Κατά
την πρώτη φάση θα λειτουργήσει, σε συνεργασία με το ΙΦΕΤ, ως κέντρο
πληροφορικής για κάθε ενδιαφερόμενο που θα θέλει να μάθει για αλληλεπιδράσεις
φαρμάκων κ.ά. Στη δεύτερη φάση θα εγκατασταθεί πιλοτικά σε ένα από τα
νοσοκομεία του ΙΚΑ και αν η εφαρμογή πετύχει, θα επεκταθεί. Και στην τρίτη θα
μπορούσε να γίνει κτήμα κάθε φαρμακοποιού.

Όσον αφορά γενικότερα τη μείωση της φαρμακευτικής δαπάνης, όπως ανέφερε ο κ.
Θεοχαρίδης, είναι απαραίτητη η λήψη μέτρων όπως:

1. Κατάλληλη και συνεχιζόμενη φαρμακολογική εκπαίδευση του ιατρικού,
φαρμακευτικού και νοσηλευτικού προσωπικού με πρόσφατα συγγράμματα και
μετεκπαιδευτικά σεμινάρια. Μάλιστα, δίνει και την ιδέα να διατίθεται ένα μέρος
από τα 8 δισ. δολάρια (!) τον χρόνο, που διαθέτουν οι φαρμακευτικές εταιρείες
παγκοσμίως, για προβολή των προϊόντων τους, ώστε να οργανωθεί αυτή η
εκπαίδευση.

2. Σωστή και τακτή πληροφόρηση του κοινού από τα ΜΜΕ για τα ιατρικά και
οικονομικά προβλήματα της πολυφαρμακίας.

3. Να επιβάλλεται αυστηρά ο έλεγχος της βιοϊσοδυναμίας των αντιγράφων φαρμάκων
και τα πιστοποιημένα, φθηνότερα φάρμακα να συμπεριλαμβάνονται στους καταλόγους
των συνταγογραφούμενων φαρμάκων των Ταμείων. Όπως τόνισε, το Εργαστήριο
Βιοϊσοδυναμίας του Ινστιτούτου Φαρμακευτικής Έρευνας και Τεχνολογίας είναι σε
θέση να ανταποκριθεί πλήρως σ’ αυτό.

4. Να υπάρχουν τουλάχιστον δύο επιλογές φαρμάκων της ίδιας θεραπευτικής
κατηγορίας, γιατί πολλές φορές οι ασθενείς ή δεν βοηθούνται ή αντιδρούν
διαφορετικά σε φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την ίδια πάθηση. «Με άλλα
λόγια», υπογράμμισε ο κ. Θεοχαρίδης, «ο έλεγχος των φαρμακευτικών δαπανών δεν
μπορεί να γίνει με στατικές λίστες φαρμάκων, αλλά με σύστημα διαχείρισης κάθε
νόσου (managed care) στο επίπεδο των ασφαλιστικών φορέων».

5. Μηχανογράφηση της συνταγογράφησης, ιδίως των μεγάλων Ταμείων.

6. Κατάργηση του νέου θεσμού της χορήγησης μπλοκ συνταγών στους ασφαλισμένους,
που αποτελεί παγκόσμια πρωτοτυπία και μπορεί να οδηγήσει σε… μαύρη αγορά
εμπορίας συνταγών.

7. Δημιουργία ενός διυπουργικού οργάνου (υπουργεία Υγείας, Εργασίας,
Ανάπτυξης) για τη χάραξη και επιβολή εθνικής φαρμακευτικής πολιτικής.