Υγεία: Από ιδιώτες η πρωτοβάθμια, στα κρατικά τα δύσκολα

Σε ιδιώτες γιατρούς απευθύνεται η συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών όταν
έχει πρόβλημα πρωτοβάθμιας φροντίδας, αλλά όταν το πρόβλημα είναι έκτακτο
(π.χ. ένα ατύχημα) ή χρόνιο, τότε η πλειοψηφία καταφεύγει στα κρατικά
νοσοκομεία.

Δυστυχώς, οι Έλληνες φαίνεται ότι πηγαίνουν στα νοσοκομεία μόνο όταν είναι
άρρωστοι, γιατί δεν κάνουν προληπτικές εξετάσεις ­ παρ΄ολο που ο τρόπος της
ζωής τους δεν είναι ο ιδανικότερος για τη φροντίδα της υγείας τους.

Τα συμπεράσματα αυτά ­ και πολλά άλλα ακόμη ­ βγαίνουν από τα στοιχεία μιας
πολύ μεγάλης έρευνας που έκανε η Ιντεραμέρικαν με τη βοήθεια του Πανεπιστημίου
Αθηνών. Η έρευνα, μια από τις μεγαλύτερες που έχουν πραγματοποιηθεί στον τομέα
της υγείας, έγινε με προσωπικές συνεντεύξεις 1.400 ατόμων ηλικίας άνω των 24
ετών σε μεγάλα αστικά κέντρα (Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Λάρισα, Πάτρα) με δείγμα
πραγματικούς χρήστες υπηρεσιών υγείας. Δηλαδή άτομα που κατά τα τελευταία δύο
χρόνια είχαν χρησιμοποιήσει υπηρεσίες υγείας είτε σε νοσοκομείο, είτε σε άλλες
υπηρεσίες υγείας, ή γιατρών.

Τα θέματα στα οποία εστιάστηκε η έρευνα σχετίζονται με την κατάσταση της
υγείας, τη χρήση και ζήτηση των υπηρεσιών, την ικανοποίηση, αλλά και τις
προσδοκίες του ελληνικού πληθυσμού από τις υπηρεσίες υγείας και τις συνήθειες
και τον τρόπο ζωής. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από το Ινστιτούτο Πολιτικών,
Οικονομικών και Κοινωνικών Ερευνών, υπό την εποπτεία του καθηγητή κ. Γιάννη
Υφαντόπουλου και σε συνεργασία με το Κέντρο Έρευνας και Προαγωγής Υγείας της
Interamerican, που διευθύνει η γιατρός κ. Εύη Χατζηανδρέου.

Κλείνοντας την παρουσίαση των στοιχείων της μελέτης, ο πρόεδρος του ομίλου
Ιντεραμέρικαν κ. Δ. Κοντομηνάς αναφερόμενος στον ρόλο του ιδιωτικού τομέα και
θέλοντας να δώσει το στίγμα του ομίλου στον τομέα τής υγείας δήλωσε: «
Δραστηριοποιούμεθα στην υγεία ξεκινώντας από δύο αφετηρίες. Αφενός θέλουμε το
κράτος να ανταποκριθεί στον κοινωνικό ρόλο του και στις δικαίως αυξανόμενες
απαιτήσεις για βελτίωση των υπηρεσιών υγείας που παρέχει στους πολίτες και
αφετέρου, είναι παραδοχή μας ότι μπορεί να υπάρχει πεδίο συνεργασίας και
συμπληρωματικοτητας με διαφανείς κανόνες μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα
στον χώρο της υγείας».

Η έρευνα έχει παραδοθεί στο υπουργείο Υγείας και στο ΙΚΑ για να κάνουν, αν
θέλουν, δημιουργική χρήση των στοιχείων της προς όφελος της περίθαλψης, όπως
τόνισαν οι δύο επιστήμονες.

Σύμφωνα με στοιχεία της έρευνας που ανακοινώθηκαν χθες από τον κ. Υφαντόπουλο
και την διευθύντρια του κέντρου, γιατρό κ. Εύη Χατζηανδρέου:

Το 12% του συνόλου των ερωτηθέντων είχε νοσηλευτεί σε νοσοκομείο ή ιδιωτική
κλινική τα τελευταία δύο χρόνια.

Από αυτούς τρεις στους τέσσερις είχαν νοσηλευτεί σε δημόσιο νοσοκομείο και
ένας στους τέσσερις σε ιδιωτική κλινική. Το εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι:

Η μέση διάρκεια νοσηλείας στις ιδιωτικές κλινικές ήταν 3,5 ημέρες, ενώ στα
δημόσια νοσοκομεία ήταν… 9 ημέρες

Η διαφορά αυτή, όπως τόνισε ο κ. Υφαντόπουλος, μπορεί να αποδοθεί στις
διαφορές χρηματοδότησης των ιδιωτικών και των δημόσιων νοσοκομείων, στην
παροχή μακροχρόνιας φροντίδας από τα δημόσια νοσοκομεία αλλά και σε νοσηλεία
περιστατικών με μεγαλύτερη βαρύτητα. Εντούτοις είναι ένα μικρό δείγμα της
σπατάλης πόρων και κλινών που γίνεται στα δημόσια νοσοκομεία, φαινόμενα τα
οποία θα μπορούσαν να αμβλυνθούν με μια άλλη διαχείριση.

Ένα άλλο εύρημα της έρευνας ήταν ότι οι ασθενείς δεν περιορίζονται να
επισκεφθούν μόνο ένα φορέα πρωτοβάθμιας φροντίδας αλλά φαίνεται ότι αναζητούν
βοήθεια και από άλλες υπηρεσίες, πιθανόν για το ίδιο πρόβλημα. Έτσι -καθώς το
ερωτηματολόγιο τους έδινε τη δυνατότητα πολλαπλής επιλογής- εμφανίζονται να
έχουν επισκεφθεί:

Ιδιώτη γιατρό το 82%

Το ΙΚΑ το 28%.

Τα εξωτερικά ιατρεία δημόσιων νοσοκομείων το 27%

Γενικότερα από τη μελέτη προκύπτει ότι τα άτομα με υψηλό μορφωτικό επίπεδο και
σχετικά υψηλότερο εισόδημα προτιμούν τον ιδιωτικό τομέα από τον δημόσιο.

Εντούτοις φαίνεται ότι υπάρχει μια σημαντική διαφοροποίηση που καθορίζεται από
το είδος της περίπτωσης και τη μορφή της αντιμετώπισης που χρειάζεται. Έτσι,
ενώ στην πρωτοβάθμια περίθαλψη – που κατά πάσα πιθανότητα περιλαμβάνει τις
μικροαρρώστιες των παιδιών, τα εμβόλια, κάποιες ενοχλήσεις καθημερινής φύσεως
κ.λπ.- ο κόσμος φαίνεται να προτιμάει τον ιδιώτη γιατρό και γενικά την
ιδιωτική υπηρεσία, όταν τα πράγματα γίνονται σοβαρά-όπως σε ένα έκτακτο
περιστατικό, π.χ. ατύχημα- τότε οι περισσότεροι (70%) προτιμούν να πάνε σε
δημόσιο νοσοκομείο. Ενώ και στο χρόνιο περιστατικό τα πράγματα μοιράζονται
(50% και 50%).

Πάντως, το 45% των ερωτηθέντων απάντησαν ότι δεν είχαν γιατρό που να τους
παρακολουθεί σε μόνιμη βάση. Από τους υπόλοιπους, που είχαν δικό τους γιατρό,
το 76% δήλωσε ότι αυτός ο γιατρός ήταν παθολόγος, το 8% ότι είναι παιδίατρος,
το 8% γυναικολόγος και το 7% καρδιολόγος.

Όπως τόνισαν οι ερευνητές, τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώνουν την σημαντική
έλλειψη του γενικού ή του παλιού οικογενειακού γιατρού στην Ελλάδα, θέση που
έρχεται να καλύψει ο παθολόγος.

Πλήρης έλλειψη συνείδησης για την έννοια της πρόληψης

Την ανυπαρξία προγραμμάτων πρόληψης στον τόπο μας αλλά και την πλήρη έλλειψη
συνείδησης της έννοιας της πρόληψης έδειξε άλλο ένα κομμάτι της έρευνας.
Σύμφωνα μ’ αυτό:

Το 70% αυτών που ρωτήθηκαν αν έχουν κάνει προληπτικές εξετάσεις τους
τελευταίους 12 μήνες απάντησε αρνητικά και μόνο ένας στους τέσσερις απάντησε
θετικά.

Από αυτούς που έκαναν προληπτικές εξετάσεις, δηλαδή το 26% του συνολικού
δείγματος, ο ένας στους δύο το έκανε με δική του πρωτοβουλία, ένας στους τρεις
στο πλαίσιο τακτικού ελέγχου και μόνο ένας στους οκτώ ύστερα από προτροπή
γιατρού. Δείγμα, όπως παρατήρησε η κ. Χατζηανδρέου, της εμφανούς έλλειψης
φιλοσοφίας και εμπέδωσης της έννοιας της προληπτικής ιατρικής. Κι αυτό τη
στιγμή που, όπως έδειξαν οι απαντήσεις σε άλλες ερωτήσεις της έρευνας, οι
περισσότεροι δεν κάνουν ιδιαίτερα υγιεινή ζωή, όπως δείχνουν οι συνήθειές
τους. Και συγκεκριμένα:

Το 43% δήλωσε ότι καπνίζει συστηματικά κάθε μέρα με μέση ημερήσια κατανάλωση
τα 25 τσιγάρα την ημέρα. Η υψηλότερη κατανάλωση (29 τσιγάρα την ημέρα)
συναντάται στις ηλικίες 46-65 αλλά το ποσοστό των καθημερινών καπνιστών είναι
υψηλότερο στις ηλικίες των 25-35 ετών, οπότε φτάνει το 41,5%. Αντίστροφα, το
ποσοστό των πρώην καπνιστών είναι ιδιαίτερα χαμηλό ­ μόλις 7% του αστικού
πληθυσμού στις ηλικίες 25-35 και 21%, δηλαδή 1 στους 5, στις ηλικίες 66-75.

Μόνο το 30% ­ δηλαδή ένας στους τρεις ­ απάντησε ότι γυμνάζεται, ενώ η
συντριπτική πλειονότητα, το 70%, απάντησε ότι δεν γυμνάζεται καθόλου. Αλλά και
από αυτούς που απάντησαν ότι γυμνάζονται το 26% δήλωσε ότι γυμνάζεται μόνο μία
φορά την εβδομάδα, το 46% δύο φορές την εβδομάδα και μόνο το 28% από αυτούς
γυμναζόταν δυο – τρεις φορές την εβδομάδα ή και καθημερινά.

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ

Ο παλιός καλός γιατρός, αλλά σε σύγχρονη εκδοχή

Οι συμμετέχοντες ρωτήθηκαν και για τις αρετές που, κατά τη γνώμη τους
χαρακτηρίζουν τον καλό γιατρό. Κι αυτό που σκιαγράφισαν ήταν ένα πιο σύγχρονο
πορτρέτο του παλιού καλού γιατρού όπως περιγράφεται στα βιβλία. Οι ιδιότητες
που τον χαρακτηρίζουν είναι κατά σειρά:

Έχει κάνει καλές σπουδές (35.4%), κάνει σωστή διάγνωση (29,7%) και έχει σωστή
ιατρική συμπεριφορά, δηλαδή είναι φιλικός (29,2%), είναι τίμιος (17,5%),
ανθρώπινος (16,4%), προσιτός (9,2%).

Η εμπειρία

Θεωρείται επίσης σημαντικό το να έχει προηγούμενη εμπειρία (19,6%), να
διαθέτει χρόνο στην εξέταση (14,7%), να δίνει τη σωστή θεραπεία (8,6%) και να
προσφέρει ψυχολογική υποστήριξη στον ασθενή του (1,7%).

Αυτό το τελευταίο, πάντως, αναφέρθηκε από τόσο μικρό ποσοστό, ώστε φαίνεται
ότι ούτε στα όνειρά τους δεν τολμούν να το φανταστούν οι περισσότεροι άνθρωποι…