[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Ποια είναι η θέση και ο ρόλος της θρησκείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.); Η
απάντηση στο ερώτημα αυτό είναι απλή. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι και οφείλει να
είναι ένας πολυπολιτισμικός χώρος, μια ένωση διαφορετικών πολιτιστικών
μορφωμάτων και πολιτιστικών ταυτοτήτων που το καθένα έχει ισότιμη παρουσία αν
και διαφορετική συμβολή στο «ευρωπαϊκό ιστορικό γίγνεσθαι». Η Ευρώπη δεν
ορίζεται από ένα συγκεκριμένο πολιτιστικό ή θρησκευτικό μόρφωμα όπως επιπόλαια
και ανιστόρητα επεδίωξαν να «θεμελιώσουν» ορισμένοι αναλυτές και ανάμεσά τους
ο καθηγητής S. Huntington στο πολυσυζητημένο βιβλίο «The Clash of
Civilizations and the Remaking of World Order» («Η Σύγκρουση των Πολιτισμών
και η Επαναδημιουργία της Διεθνούς Τάξης»).

Η Ορθοδοξία αποτελεί μέρος της ευρύτερης ευρωπαϊκής πολιτιστικής ταυτότητας
όπως και κάθε άλλο θρησκευτικό μόρφωμα. Αλλά κανένα δεν επιτρέπεται να
διεκδικήσει προνομιακή θέση ούτε βεβαίως και η Ορθοδοξία. Όπως ρητά
διαλαμβάνει η Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ένωση «σέβεται την εθνική
ταυτότητα των κρατών – μελών της». Αλλά και, όπως ορθά τονίζει η ίδια Συνθήκη,
δεν νοείται και δεν επιτρέπεται καμιά διάκριση λόγω «… θρησκείας ή
πεποιθήσεων». Επομένως η προβολή οποιουδήποτε στοιχείου που θα μπορούσε να
αποτελέσει τη βάση ή να οδηγήσει σε διακρίσεις θα πρέπει να θεωρείται ότι
αντίκειται στη Συνθήκη της Ένωσης.

Όλα αυτά σημαίνουν ότι η Ορθοδοξία μπορεί να έχει έναν ισότιμο αλλά σημαντικό
ρόλο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό που προσωπικά με θλίβει είναι ότι, ενώ οι
φορείς της Ορθοδοξίας θα μπορούσαν να διαδραματίσουν έναν πράγματι δημιουργικό
ρόλο στην Ευρώπη, δεν το πράττουν (με ελάχιστες εξαιρέσεις) προτιμώντας τη
στείρα και άγονη αντίδραση, βλέποντας ανύπαρκτες συνωμοσίες και φανταστικές
απειλές. Οι φορείς της Ορθοδοξίας θα μπορούσαν να προβάλουν τις ανθρωπιστικές
αξίες (αλληλεγγύης, ανοχής, σεβασμού της προσωπικότητας, αγάπης, κ.ά.), θα
μπορούσαν να φέρουν την Ευρωπαϊκή Ένωση πλησιέστερα προς άλλες χώρες και
περιοχές (π.χ. Ρωσία). Για όλα αυτά όμως χρειάζεται ένας άλλος λόγος και μια
άλλη πολιτική. Εάν επιλεγεί αυτός ο λόγος και η πολιτική, οι ευκαιρίες θα
είναι τεράστιες και η ωφέλεια πολλαπλή.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.