ΔΡΟΜΟΙ

Όσο ο κόσμος…

… ανατριχιάζει μπροστά στις σκοτεινές επιπλοκές από την έρευνα των γονιδίων,
ο Ντέσον Χάου αναρωτιέται: τι θα απομείνει άραγε από τον μύθο, τη μυθοπλασία,
τη μυθιστορία; Αναφέρεται φυσικά στη χαρτογράφηση του ανθρώπινου γονιδίου που,
ύστερα από μια ξέφρενη κούρσα επιστημόνων και εταιρειών βιοτεχνολογίας με
στόχο το κέρδος και το καλό της ανθρωπότητας, έχει σχεδόν ολοκληρωθεί. Σε
λίγο, ο βιολογικός χάρτης του ατόμου ­ το προσδώκιμο ζωής, οι κλίσεις, η
επιρρέπεια σε ασθένειες ­ θα μπορούν να διαβαστούν και να φυλαχθούν στον
σκληρό δίσκο ενός κομπιούτερ. Σε δέκα, σε εκατό χρόνια, ολόκληρο το ανθρώπινο
ον θα είναι γνωστό.

Αν το μέλλον…

… του ανθρώπου μπορεί να κλειστεί μέσα στους διάφορους συνδυασμούς του
τετραγράμματου κώδικα του DNA, τι θα απομείνει άραγε από το ανθρώπινο
μυστήριο; Αν γνωρίζουμε τόσα πολλά πράγματα για τον εαυτό μας, τι θα απομείνει
για τη φαντασία μας; Τι θα απομείνει για αναζήτηση; Στη λογοτεχνία και στον
κινηματογράφο, το πιο συναρπαστικό στοιχείο της πλοκής είναι συνήθως η ιδέα
πως οι χαρακτήρες δρουν ελεύθερα, απρόβλεπτα.

Σκηνή…

… από την «Καζαμπλάνκα». Ο Ρικ πηγαίνει κοντά στη δακρυσμένη Ίλσα, που
ετοιμάζεται να ανεβεί στο αεροπλάνο με τον σύζυγό της. «Ήθελα να σου πω πως τα
προβλήματα που έχουν τρία ανθρωπάκια δεν είναι παρά ένα μηδενικό σε αυτό τον
παλαβό κόσμο. Μα ύστερα είδα τον κώδικά σου BRCA-1. Μωρό μου, είσαι περίπτωση
καρκίνου. Ας μείνουμε λοιπόν εδώ και ας το γλεντήσουμε ώς το τέλος». Βέβαια,
στον «Ρωμαίο και Ιουλιέττα» του Σαίξπηρ, γνωρίζουμε από την αρχή πως πρόκειται
για δυο «καταδικασμένους εραστές». Μα υπάρχει κάτι αλλιώτικο στην κλασική
ειμαρμένη: είναι απροσμέτρητο το έργο των θεών, μυστηριώδες. Υπάρχει δράμα και
ένταση στην αντίσταση των ηρώων στη μοίρα τους. Ο Ρωμαίος και η Ιουλιέττα θα
αντιστέκονται ώσπου να πεθάνουν, χωρίς να μάθουν ποτέ πως τα παιδιά τους θα
ήταν υποψήφια για δυσλεξία. Άλλο δράμα, που γεννά μια άλλη, αντίστροφη σκέψη.

Η αναγωγή…

… αυτή του ανθρώπου σε κουκίδες πάνω στο κομπιούτερ ίσως δίνει αφορμή για
νέα μυθοπλασία, πάνω στο αιώνιο θέμα της ελεύθερης βούλησης και του
ντετερμινισμού. Στον «θαυμαστό νέο κόσμο» που βρίσκεται μπροστά, πόσο οι
ανθρώπινοι χαρακτήρες θα έχουν δικαίωμα επιλογής; Είμαστε άραγε καταδικασμένοι
σε ένα μέλλον όπου αστυνομικοί μπασμένοι στα μυστικά της γενετικής θα
συλλαμβάνουν τους κακούς οπλισμένοι με ένα γονιδιοσκόπιο; Ερωτήματα που μας
γυρίζουν λίγο πιο πίσω, στο «Νησί του δόκτορα Μόρο» και στον «Φρανκενστάιν».
Celera Genomics, GenBank, τα ονόματα της σύγχρονης βιοτεχνολογίας αντηχούν το
ίδιο τρομακτικά. Και όμως, αυτά ακριβώς είναι που απομονώνουν τα γονίδια της
ασθένειας, που ειδοποιούν από νωρίς για την παχυσαρκία, την αναιμία, τον
καρκίνο. Μα δεν μπορούν να πνίξουν την ανάγκη κάποιου που δεν είναι
επιστήμονας για περισσότερο μυστήριο. (Ο Ντέσον Χάου, που γράφει κριτική του
κινηματογράφου στην εφημερίδα «Ουάσιγκτον Ποστ», δηλώνει πως δεν επιθυμεί να
μάθει ποτέ τίποτα για το γονίδιό του).