ΔΡΟΜΟΙ

Η απόφανση…

… του Χάιντεγκερ είναι γνωστή: «Η επιστήμη δεν σκέφτεται». Δεν ήθελε
να πει, βέβαια, πως καθετί επιστημονικό μοιάζει με ένα επίπεδο
εγκεφαλογράφημα. Για τον Χάιντεγκερ, η σκέψη ανταποκρίνεται στο «κάλεσμα του
είναι», ενώ η επιστήμη αρκείται στο «δεδομένο». Ψάχνει να βρει πώς λειτουργεί,
για να το χειραγωγήσει καλύτερα. Αδιάφορη για την ύπαρξη του κόσμου καθεαυτού,
η πορεία του επιστημονικού πνεύματος περιορίζεται αποκλειστικά στην κατανόηση
των μηχανισμών του. Τεμαχίζει το πραγματικό τοπίο σε μια σειρά από αίτια και
αποτελέσματα. Με αυτή την έννοια, όσο και αν είναι ευφυής, η επιστήμη δεν
«σκέφτεται». Συχνά, το επιστημονικό έργο συρρικνώνεται σε μια μηχανική
εφαρμογή συνταγών: υπολογισμός, πείραμα, απόδειξη. Στους επιστήμονες που είναι
δούλοι αυτής της μηχανιστικής μεθοδολογίας, ίσως ο Χάιντεγκερ θα μπορούσε να
αφιερώσει το παρακάτω κείμενο…

Η κυρία Μπίτον…

… αυτή η «μεγάλη κυρία» της βρετανικής μαγειρικής, ανακάλυψε το μυστικό του
τέλεια βρασμένου αυγού πριν από περίπου εκατό χρόνια, όταν διατύπωνε τον
«κανόνα των τριών λεπτών». Σήμερα, αυτός ο χρυσός κανόνας αμφισβητείται. Κάτι
οι συνθετικές ζωοτροφές, κάτι το επιβαρημένο περιβάλλον, αντί να έχουμε στο
τραπέζι μας τον ποθητό ολοστρόγγυλο χρυσαφένιο πυρήνα με το μαλακό κατάλευκο
περίβλημα, καταλήγουμε με μισοψημένα κροκάδια και διάφανα λευκώματα που δεν
είναι καθόλου νόστιμα. Τι φταίει; Η κότα ή το αυγό;

Μία άλλη κυρία…

… η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου της Γλασκώβης Σάλι Σόλομον, συμφώνησε να
πάρει μέρος στο Μεγάλο Αυγοπείραμα που διοργάνωσε η εφημερίδα «Ντέιλι Μέιλ»
για να λυθεί το πρόβλημα: σε πόσο χρόνο βράζει ένα αυγό; Ακολουθώντας τις
συμβουλές που είχε διατυπώσει η κυρία Μπίτον το 1861, η επιστημονική ομάδα της
εφημερίδας έβρασε για τρία λεπτά δείγματα από αυγά μεσαίου και μεγάλου
μεγέθους. Όμως, το αποτέλεσμα ήταν τόσο άνοστο, που τα αυγά πετάχτηκαν στα
σκουπίδια. Το ερώτημα παρέμενε βασανιστικό. Ύστερα, οι επιστήμονες άρχισαν να
αυξάνουν τον χρόνο βρασμού κατά 15 δευτερόλεπτα κάθε φορά. Για να καταλήξουν
επιτέλους στο συμπέρασμα: τέσσερα λεπτά και 25 δευτερόλεπτα, κατά μέσο όρο ­
τόσος είναι ο σωστός χρόνος βρασμού ενός αυγού. Μπορεί όμως να ξεμπερδέψει
κανείς τόσο εύκολα με την κυρία Μπίτον;

Όχι…

… λένε κατηγορηματικά οι εμπειρογνώμονες της βρετανικής αυγοβιομηχανίας, οι
οποίοι επιμένουν στην ίδια συμβουλή που έδινε η κυρία Μπίτον πριν από εκατόν
τόσα χρόνια: τρία λεπτά, ούτε δευτερόλεπτο παραπάνω. Φαίνεται πως, παρά τα
πειραματικά ευρήματα της «Ντέιλι Μέιλ», η συνταγή για ένα τέλεια βρασμένο αυγό
θα εξακολουθήσει να βασανίζει τους διανοητές σαν ένα καυτό αυγό στη μασχάλη.
Στην επιστημονική διαμάχη μπήκε και το περιοδικό «New Scientist», που
προκήρυξε διαγωνισμό με θέμα έναν επιστημονικό τύπο που θα λύσει επιτέλους το
πρόβλημα. Τα καλύτερα μυαλά της Ευρώπης έσπευσαν να δηλώσουν συμμετοχή.
Ανάμεσά τους, ο δρ Τσαρλς Ουίλιαμς από το Πανεπιστήμιο του Έξετερ, ο οποίος
παρουσίασε έναν τόσο πολύπλοκο τύπο, που, ώσπου να τον λύσει κανείς, σίγουρα
το αυγό του θα έχει γίνει πέτρα. Αντίθετα, σχετικά απλός είναι ο τύπος που
πρότεινε ο Άχιμ Φίσερ από το Φράιμπουργκ της Γερμανίας: «χρόνος βρασμού (σε
λεπτά)= βάρος αυγού (σε γραμμάρια) Χ 0,1». Χωρίς πολλή σκέψη, καλή όρεξη.