Στο «μάτι» της Τουρκίας

Η πρόσφατη επίσκεψη του νέου προέδρου της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν στην
Κεντρική Ασία και οι συνομιλίες του με τους ηγέτες του Τουρκμενιστάν και του
Ουζμπεκιστάν δημιούργησε ένταση στην Τουρκία.

Αιτία έντασης. Η συμφωνία του προέδρου της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν (αριστερά) με τον πρόεδορο του Τουρκμενιστάν Σαπαρμουράντ Νιγιαζόφ προκάλεσε την οργή της Τουρκίας

Είχε προηγηθεί μία συνάντηση τύπου Νταβός στο Καζαχστάν και υπήρχαν σημάδια
ότι ο ρόλος της Τουρκίας στην περιοχή περιορίζεται.

Αυτό ώθησε τον εθνικιστή αντιπρόεδρο της Τουρκίας να κατηγορήσει τη Ρωσία ότι
προσπαθεί να αποσταθεροποιήσει την Κεντρική Ασία και την περιοχή του Καυκάσου,
προσπαθώντας να επαναφέρει τον έλεγχο της Μόσχας στις πρώην Σοβιετικές
Δημοκρατίες.

Για 30 χρόνια

Η συμφωνία που πέτυχε ο Πούτιν με τον πρόεδρο του Τουρκμενιστάν Σαπαρμουράντ
Νιγιαζόφ, για την πώληση 50 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων φυσικού αερίου στη
Ρωσία επί τριάντα χρόνια, έστειλε σήματα ότι διαφοροποιείται η ρωσική πολιτική
απέναντι στις δημοκρατίες της Κεντρικής Ασίας και απειλεί τα τουρκικά
συμφέροντα στην περιοχή.

Εάν ο Πούτιν κατορθώσει να διοχετεύσει το σύνολο σχεδόν των ενεργειακών πηγών
της Κεντρικής Ασίας στη Ρωσία, τότε θα ακυρώσει τα σχέδια για τη δημιουργία
του υπερκαυκασιανού αγωγού πετρελαίου που θα μετέφερε αέριο από το
Τουρκμενιστάν στην Τουρκία.

Παρά τις διαβεβαιώσεις των τουρκικών αρχών ότι η συμφωνία Πούτιν στο
Τουρκμενιστάν δεν θέτει σε κίνδυνο τα τουρκικά πετρελαϊκά σχέδια, οι
σχολιαστές υποστηρίζουν το αντίθετο και μιλούν για «χαμένη ευκαιρία».

Οι ειδικοί δεν αποκλείουν να έχει τεθεί σε κίνδυνο και το άλλο μεγάλο
πρόγραμμα της Τουρκίας, για τον αγωγό Μπακού – Τσεϊχάν.

Φόβοι

Η επίθεση εναντίον της ρωσικής πολιτικής έρχεται τη στιγμή κατά την οποία
Τούρκοι αξιωματούχοι αποκάλυψαν ότι ο νέος πρόεδρος της Τουρκίας Αχμέτ Ντσντέτ
Σεζέρ ανανέωσε την πρόσκληση προς τον πρόεδρο Πούτιν να επισκεφθεί την Άγκυρα.
Όμως ο αντιπρόεδρος της τουρκικής κυβέρνησης Ντεβλέτ Μπαχτσελί, παρ’ όλο που
δεν αναφέρθηκε άμεσα στη στρατιωτική επιχείρηση των Ρώσων εναντίον της
Τσετσενίας, επανέλαβε τους φόβους ότι ο πόλεμος εκεί μπορεί να
αποσταθεροποιήσει τα σύνορα της Τουρκίας.

Μιλώντας σε συγκέντρωση οπαδών του ακροδεξιού κόμματός του, της Εθνικιστικής
Δράσης, ο Μπαχτσελί είπε πως «μία περιοχή ειρήνης δεν μπορεί να παρακολουθεί
παθητικά τις προσπάθειες που σημαίνουν προσπάθεια ανασύστασης της Σοβιετικής
Ένωσης». Και υποστήριξε πως τα πρώην κράτη της σοβιετικής υπερκαυκασίας και
της Κεντρικής Ασίας ζουν με τον κίνδυνο να προκληθεί πολιτική εξέγερση.

Το Αζερμπαϊτζάν και το Τουρκμενιστάν, με τα πλούσια κοιτάσματα φυσικού αερίου
και πετρελαίου, βρίσκονται στο επίκεντρο διαμάχης Ανατολής – Δύσης, ενώ το
Ουζμπεκιστάν, το Καζαχστάν, το Κιργιστάν και το Τατζικιστάν ζουν κάτω από τον
ίσκιο μιας εθνικιστικής και θρησκευτικής έντασης.

Διαμάχη

Η ρωσοτουρκική διαμάχη για τον Καύκασο χρονολογείται από αιώνες. Τον περασμένο
χρόνο, ο προηγούμενος πρόεδρος της Τουρκίας, Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ, είχε κάνει
πρόταση για την υπογραφή διεθνούς συμφώνου σταθερότητας για τον ταραγμένο
Καύκασο, για το οποίο όμως είχε αντιδράσει με μεγάλη επιφυλακτικότητα η Μόσχα.

Κενή η θέση του υπουργού Προεδρίας

Ο πρωθυπουργός της Τουρκίας Μπουλέντ Ετζεβίτ άφησε προς το παρόν κενή τη θέση
του υπουργού Προεδρίας Μεχμέτ Αλί Ιρτεμτσελίκ, ο οποίος παραιτήθηκε
διαμαρτυρόμενος για τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφέρθηκε ο Ετζεβίτ στη
διάρκεια της προεδρικής εκλογής. Σύμφωνα με τους πολιτικούς παρατηρητές, ο
Τούρκος πρωθυπουργός προορίζει τη θέση αυτή για τον αρχηγό του Κόμματος της
Μητέρας Πατρίδας (ΑΝΑΡ) Μεσούτ Γιλμάζ. Όταν έγινε ο κυβερνητικός συνασπισμός
του Ετζεβίτ με τους ακροδεξιούς Εθνικιστές και το ΑΝΑΡ, ο Γιλμάζ δεν ανέλαβε
κάποιο υπουργείο, επειδή είχαν κατατεθεί προσφυγές εναντίον του στο
Κοινοβούλιο και δεν μπορούσε να μπει στην κυβέρνηση παρά μόνον αφού οι
σχετικές έρευνες είχαν ολοκληρωθεί. Τώρα οι κοινοβουλευτικές έρευνες εις βάρος
του Γιλμάζ προβλέπεται να έχουν τελειώσει ως τις 18 Ιουνίου και ο Γιλμάζ
προβλέπεται ότι θα μπει στην κυβέρνηση πριν από το τέλος του ίδιου μήνα. Αν
αθωωθεί και από τις οκτώ κατηγορίες που αντιμετωπίζει, αναμένεται να πάρει και
τη θέση του αντιπροέδρου της κυβέρνησης από τον Τζουμχούρ Ερσουμέρ, ο οποίος
έχει και το χαρτοφυλάκιο της Ενέργειας.