Η Ευρώπη των «δύο»

Η συνάντηση είχε προγραμματιστεί από καιρό. Την Παρασκευή, ο Γάλλος
πρόεδρος Ζακ Σιράκ υποδέχθηκε τον Γερμανό καγκελάριο Γκέρχαρντ Σρέντερ στο
ανάκτορο του Ραμπουγιέ.

Ζοσπέν, Σρέντερ, Σιράκ. Ο Γερμανός καγκελάριος ξεκαθάρισε ότι οι γερμανικές προτάσεις δεν αποβλέπουν στην κατάργηση του εθνικού κράτους

Η ημερήσια διάταξη προέβλεπε την άτυπη προετοιμασία της γαλλικής προεδρίας της
Ευρωπαϊκής Ένωσης που αρχίζει τον Ιούλιο. Τέτοιες συναντήσεις ανήκουν στη
ρουτίνα των γαλλογερμανικών σχέσεων, η εγκαρδιότητα που τις χαρακτήριζε όμως
άλλοτε έχει χαθεί. Οι απόψεις που εξέφρασε πρόσφατα ο Γερμανός υπουργός
Εξωτερικών Γιόσκα Φίσερ για το μέλλον της Ευρώπης είχαν διπλό αποτέλεσμα:
ανάγκασαν τον γαλλογερμανικό άξονα να τεθεί πάλι σε κίνηση, αποκαλύπτοντας
όμως ταυτόχρονα τις τριβές που υφίστανται στις γαλλογερμανικές σχέσεις.

Φυσικά, ο Φίσερ ήταν παρών στο Ραμπουγιέ, όπου παρευρέθηκαν επίσης ο Γάλλος
ομόλογός του Ιμπέρ Βεντρίν και ο Πρωθυπουργός Λιονέλ Ζοσπέν. Η συνάντηση
κύλησε στη σκιά του «οράματος Φίσερ», αν και η γαλλική πλευρά ­ με εξαίρεση
την προσεκτική τοποθέτηση του Βεντρίν ­ προτίμησε να μην το σχολιάσει
δημοσίως. Τόσο ο Σιράκ όσο και ο Ζοσπέν τήρησαν «εκκωφαντική» σιωπή.

Χωρίς να αναλάβει δεσμεύσεις, ο Βεντρίν χαρακτήρισε την παρέμβαση του Φίσερ
ευπρόσδεκτη, ενδιαφέρουσα, και φιλόδοξη. Μέχρι την Παρασκευή, το γαλλικό
υπουργείο Εξωτερικών είχε αρκεστεί να χαρακτηρίσει την ομιλία του Φίσερ
«νομιμοποιημένη συμβολή στη συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης». Ο ευρωπαϊκός
ενθουσιασμός που υιοθέτησε το Βερολίνο ­ έστω και αν ο Φίσερ επιμένει ότι
εξέφρασε προσωπικές απόψεις ­ βρίσκεται σε ορατή αντίθεση με τον γαλλικό
πραγματισμό και προκαλεί αμηχανία στο Παρίσι.

Γιόσκα Φίσερ

Αμηχανία που η γαλλική ηγεσία προσπαθεί να κρύψει εκφράζοντας σε όλους τους
τόνους την ικανοποίησή της, γιατί το Βερολίνο αποδίδει και πάλι αποφασιστική
σημασία στη λειτουργία του γαλλογερμανικού άξονα. Η ενδυνάμωση του σχήματος
της γαλλογερμανικής συνεργασίας και η επέκτασή του στα πλέον συνεργάσιμα μέλη
της Ε.Ε. είναι πάγια αιτήματα των Γάλλων και η αναγνώριση ότι το «κέντρο
βάρους» μιας «ομοσπονδιακής» Ε.Ε. θα είναι κυρίως η Γερμανία και η Γαλλία τούς
ικανοποιεί. Εν όψει της διεύρυνσης, όμως, το Παρίσι επιθυμεί μια πραγματιστική
προσέγγιση, ώστε να πετύχει τη συναίνεση των κρατών-μελών για τη μεταρρύθμιση
των ευρωπαϊκών θεσμών μέχρι τη σύνοδο κορυφής της Νις, στο τέλος του χρόνου. Η
παρέμβαση του Φίσερ άναψε μια συζήτηση, που οι Γάλλοι φοβούνται ότι θα
αποδειχτεί αντιπαραγωγική, επειδή προκαλεί τα αντιευρωπαϊκά αντανακλαστικά
όσων δεν επιθυμούν περαιτέρω υποχωρήσεις στον τομέα της εθνικής κυριαρχίας.

Ενοχλήσεις

Επιπλέον, το Παρίσι δεν μπορεί να κρύψει την ενόχλησή του για το γεγονός ότι
με το «όραμα Φίσερ», το Βερολίνο επισκιάζει τις επίπονες γαλλικές προσπάθειες
στον τομέα της ευρωπαϊκής εμβάθυνσης, κάνοντας τα αποτελέσματά τους να
φαίνονται ακόμα πιο ασήμαντα από ό,τι θα είναι. Τέλος, τόσο ο Ζοσπέν όσο και ο
Σιράκ δεν μπορούν να ανταγωνιστούν επικοινωνιακά τους γερμανικούς
οραματισμούς, όχι μόνο γιατί δεν φημίζονται ως θιασώτες του φεντεραλισμού αλλά
και γιατί πρέπει να λάβουν υπόψη τις αναγκαιότητες τις «συνύπαρξης» και τις
αντιδράσεις στα κόμματά τους όπως και στα κόμματα που απαρτίζουν τον
κυβερνητικό συνασπισμό. Στην ουσία, οι προτάσεις του Φίσερ ήταν ένας
αιφνιδιασμός για το Παρίσι και αυτό δείχνει την κακή κατάσταση στην οποία
βρίσκεται σήμερα ο γαλλογερμανικός άξονας. Στο παρελθόν, οι εντυπωσιακές
πρωτοβουλίες στα ευρωπαϊκά θέματα παρουσιάζονταν δημόσια ύστερα από συνεννόηση
και λεπτομερειακή προετοιμασία και των δύο πλευρών.

Συμφωνία για τα εθνικά κράτη

Στο Ραμπουγιέ, οι Γάλλοι χαρακτήρισαν ως θετικό στοιχείο των προτάσεων του
Φίσερ ότι «το κέντρο βάρους» θα είναι μια ανοικτή δομή με δυνατότητα
επέκτασης. Και επιπλέον, στη δομή αυτή, το εθνικό κράτος δεν θα γίνει απλά ένα
κέλυφος, αλλά θα παραμείνει ένα θεσμικό στοιχείο της ευρωπαϊκής ενοποίησης.
Αλλά και σε ό,τι αφορά την ευρωπαϊκή κυβέρνηση και τη δημιουργία μιας Άνω και
Κάτω Βουλής σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, το Παρίσι πιστεύει ότι η γερμανικές
προτάσεις αφήνουν περιθώριο για τη δημιουργία πιο χαλαρών και λιγότερο αυστηρά
ομοσπονδιακών δομών. Άλλωστε, ο καγκελάριος Σρέντερ διευκρίνισε στο Ραμπουγιέ,
ότι η Γερμανία δεν επιθυμεί την κατάργηση του εθνικού κράτους.