Η δικτατορία του νόμου «Πούτιν»

Στις 7 Μαΐου ο Βλαντίμιρ Πούτιν ορκίστηκε Πρόεδρος της Ρωσίας και υποσχέθηκε
να επιβάλει «δικτατορία του νόμου». Τέσσερις μέρες αργότερα, η κυβέρνησή του
επιδόθηκε σε μια ενέργεια που πιθανότατα αποτελεί την εφαρμογή αυτής της
φράσης σε ό,τι αφορά το πεδίο της ελευθερίας του Τύπου.

Βαριά οπλισμένοι κομάντος, φορώντας ειδικές στολές και καμουφλαρισμένοι με
μάσκες ώστε να μην αναγνωρίζεται η ταυτότητά τους, επέδραμαν στα γραφεία που
διατηρεί στη Μόσχα η εταιρεία Media-Most, ο μεγαλύτερος ιδιωτικός και
ανεξάρτητος οργανισμός ενημέρωσης. Δημοσιογράφοι συνελήφθησαν, ενώ
κατεσχέθησαν έγγραφα, κασέτες με οπτικοακουστικό υλικό και ηλεκτρονικός
εξοπλισμός.

Η εταιρεία περιέγραψε την επιδρομή ως προσπάθεια πολιτικού εκφοβισμού και
ζήτησε από τον Ρώσο Πρόεδρο να παρεμποδίσει κινήσεις αντεκδίκησης από
αξιωματούχους, οι οποίοι, σύμφωνα με πληροφορίες της, επλήγησαν από τις
έρευνες του Media-Most για τη διαφθορά στα ανώτερα στρώματα εξουσίας. Τόνισε
επίσης ότι η υπόθεση θα ακολουθήσει τη νομική οδό ενάντια στην Ομοσπονδιακή
Υπηρεσία Ασφαλείας (FSB), διάδοχο της KGB, όπου και θήτευσε ο Βλαντίμιρ
Πούτιν.

Γεγονότα

Ο οργανισμός έχει στην ιδιοκτησία του τον τηλεοπτικό σταθμό NTV ­ τον
μεγαλύτερο ιδιωτικό στη Ρωσία ­, τo περιοδικό «Itogi» και την εφημερίδα
«Sevodnya», η οποία μάλιστα προσφάτως δημοσίευσε σειρά επιχειρηματικών
δραστηριοτήτων ανώτατου αξιωματούχου της FSB. «Φοβερά γεγονότα λαμβάνουν χώρα
σήμερα στη ρωσική πρωτεύουσα». Κάπως έτσι ξεκίνησε την εκπομπή του ο NTV λίγο
μετά την επιδρομή. Προβάλλοντας εικόνες μεγάλης διάρκειας από το τι ακολούθησε
της εισβολής των κομάντος, εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το ποιοι κρύβονταν
πίσω από τις μάσκες καθώς και για τους εντολείς τους: «Πρέπει να αναφέρουμε
ότι οι ενέργειες αυτών των ενόπλων δίνουν λαβές για συγκεκριμένα ερωτήματα.
Είπαν ότι ανήκουν στην Ειδική Υπηρεσία Αστυνομίας για τη Φορολογία, αλλά είχαν
βγάλει τα χαρακτηριστικά από τις στολές τους, προκαλώντας βάσιμες αμφιβολίες
για το ποιος προσπαθεί να εφαρμόσει εντολές με αυτόν τον τρόπο στον
Media-Most».

Ρώσοι αξιωματούχοι προσέφεραν ασαφείς και συγκεχυμένες αιτιάσεις για την
επιδρομή, υπαινισσόμενοι τα «αποκαλυπτικά στοιχεία» που διατείνεται το δίκτυο
ότι διαθέτει για οικονομικές και εμπορικές συναλλαγές ή τις υποκλοπές
τηλεφωνικών συνδιαλέξεων στις οποίες υπάρχουν υποψίες ότι προέβη. Ρώσοι
φιλελεύθεροι, σκεπτικιστές για την εξέλιξη της Δημοκρατίας στη χώρα τους,
καθώς και αρκετές εφημερίδες καταδίκασαν την εισβολή στο Media-Most,
χαρακτηρίζοντάς την επικίνδυνο προηγούμενο που θα μπορούσε να αποτελέσει
πρελούδιο ενδεχόμενων απαγορεύσεων στον Τύπο, πλήττοντας την ανεξαρτησία των
μέσων.

Αξίες

Αντιμέτωπος με ισχυρές πιέσεις, ο Ρώσος Πρόεδρος σε ανακοίνωσή του τόνισε ότι
«είναι πεπεισμένος πως η ελευθερία του λόγου και η ελευθερία των μέσων
ενημέρωσης είναι σταθερές αξίες». Δεν ήταν όμως η πρώτη φορά που βρέθηκε εν
μέσω πυρών και έδωσε λαβή για αμφισβήτηση της πίστης του σ’ αυτές τις αξίες.
Για τον ίδιο, ο Αντρέι Μπαμπίτσκι, ο δημοσιογράφος του Radio Free Europe/Radio
Liberty, που μετέδωσε αποκαλυπτικά ρεπορτάζ για τις ρωσικές δυνάμεις στην
Τσετσενία και στη συνέχεια απήχθη από αυτές, «εργαζόταν απευθείας για τον
εχθρό». Προσβλητικές επίσης για την αξιοπιστία του και οι επίσημες
προειδοποιήσεις του Κρεμλίνου, όσο εκτελούσε χρέη Προέδρου, σε δύο εφημερίδες,
εξαιτίας της δημοσίευσης συνεντεύξεων με τον ηγέτη των Τσετσένων ανταρτών
Ασλάν Μασχάντοφ. Ίσως όχι αβάσιμα, πριν από λίγες μέρες η εφημερίδα «Sevodnya»
διερωτήθη αν το «κυνήγι των μέσων» ήταν αυτό που ο Πούτιν εννοούσε όταν
μιλούσε για την εφαρμογή «δικτατορίας του νόμου».

Η εισβολή των ένοπλων μασκοφόρων, ωστόσο, ήταν αδύνατο να μη συνδυαστεί με το
ιστορικό της ενημέρωσης που προσέφεραν τα μέσα του ιδιωτικού δικτύου.
Ενδιαφέρον καθώς και προβληματισμό προκαλεί το γεγονός ότι στάθηκαν επικριτικά
στον πόλεμο στην Τσετσενία, υπέρμαχος του οποίου ήταν από την πρώτη στιγμή ο
Ρώσος Πρόεδρος. Την ώρα που τα κρατικά μέσα ενημέρωσης, τον Ιανουάριο,
προέβαλαν σχόλια του υπουργού Άμυνας ότι οι αντάρτες οπισθοχώρησαν, το NTV
έδειχνε εικόνες με τους Ρώσους στρατιώτες να ανταλλάσσουν πτώματα Τσετσένων
ανταρτών για να πάρουν δικούς τους που σκοτώθηκαν στα πεδία των μαχών, όπου
προφανώς έχαναν παρά τις προσπάθειες των στρατιωτικών αρχών να υποτιμήσουν τις
απώλειες.

Απώλειες

Ήταν εκείνη την περίοδο που οι ενέδρες των ανταρτών είχαν αρχίσει να
καταφέρουν μεγάλες απώλειες στις ρωσικές δυνάμεις, ενώ εκτενή ρεπορτάζ και από
άλλα μέσα ενημέρωσης, χαρακτηριζόμενα έως τότε από τη μετριοπαθή τους στάση,
όπως η εφημερίδα «Izvestiya», έθεταν το ενδεχόμενο ακόμη μιας αποτυχίας των
Ρώσων στην Τσετσενία ως πιο πραγματικό από ποτέ. Στην επίθεση πέρασε ακόμη και
ο υποστηρικτής του Κρεμλίνου Μπορίς Μπερεζόφσκι. Η εφημερίδα του «Nezavisimaya
Gazeta» σχολίαζε ότι ο νέος πόλεμος είχε αρχίσει να θυμίζει τα γεγονότα της
θλιβερής για τη Ρωσία περιόδου 1994-1996, οπότε οι ομοσπονδιακές δυνάμεις
υπέστησαν ταπεινωτική ήττα. Το πρόβλημα έγινε φανερό. Η Μόσχα είχε αρχίσει να
χάνει τον έλεγχο στην ενημέρωση και μάλιστα την ώρα που ένας πόλεμος μαινόταν…