Το «ναρκωτικό» του πολέμου

Οι παραστρατιωτικοί επιτέθηκαν στο χωριό του Μπουένος Άιρες ένα κυριακάτικο
απόγευμα, την ώρα που οι πολίτες έφευγαν από την εκκλησία. Προτάσσοντας τα
όπλα τους, περίπου 200 από αυτούς περικύκλωσαν τον κόσμο στην πλατεία και τους
ανακοίνωσαν ότι ψάχνουν για αριστεριστές αντάρτες. Όταν έφυγαν, δύο άνθρωποι
πέθαιναν στον δρόμο. Αυτό που κανείς δεν μπορεί να καταλάβει, είναι πώς οι
παραστρατιωτικοί κατάφεραν να διαφύγουν. Βγήκαν έξω από αυτό, 40 μίλια βόρεια
της πόλης Γκάλι, και, εν αγνοία τους, κατευθύνονταν προς μια στρατιωτική
μονάδα που είχε σταλεί για να τους ανακόψει. Όμως οι διοικητές της είπαν ότι
ποτέ δεν τους είδαν. «Πώς το εξηγείτε αυτό; Διακόσιοι ένοπλοι άνδρες δεν
εξαφανίζονται απλώς», τόνισε ένας Κολομβιανός αξιωματούχος μιας οργάνωσης που
μάχεται για την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Πιστεύει ότι ο στρατός
τους είδε και τους άφησε να φύγουν.

Κατηγορίες

Την ώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες ετοιμάζονται να καταλήξουν στην οικονομική,
κυρίως στρατιωτική, βοήθεια της Κολομβίας με 1,6 δισ. δολάρια, τα Ηνωμένα Έθνη
κατηγορούν μέλη του κολομβιανού στρατού ότι ανέχονται και συνεργάζονται με τις
παράνομες παραστρατιωτικές ομάδες που φέρουν μεγάλη ευθύνη για τις βιαιότητες
στη διάρκεια του βρώμικου πολέμου της χώρας. Οι παραστρατιωτικοί σπάνια
επιτίθενται σε αντάρτες, όπως στους αριστεριστές των Επαναστατικών Ενόπλων
Δυνάμεων της Κολομβίας (FARC). Προτιμούν να στρέφονται ενάντια σε άοπλους
πολίτες τους οποίους κατηγορούν ότι τίθενται στο πλευρό των ανταρτών.

Με τις ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ κυβέρνησης και ανταρτών να προχωρούν με
αργό ρυθμό, πρόσφατη δημοσκόπηση έδειξε ότι το 81% των Κολομβιανών είναι
απαισιόδοξοι για τις προοπτικές ειρήνευσης της χώρας που σπαράζεται πάνω από
30 χρόνια από έναν πόλεμο που μετρά μόνο την τελευταία δεκαετία 35.000 ζωές. Η
FARC εμμένει στην απόφασή της να απορρίπτει την εκεχειρία και αυτή τη στιγμή
το λαθρεμπόριο κοκαΐνης προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, της αποδίδει περισσότερα
χρήματα από ποτέ. Ο παράγοντας «ναρκωτικά» είναι το κίνητρο της κυβέρνησης
Κλίντον για την αποστολή βοήθειας στην Κολομβία. Το μεγαλύτερο τμήμα της
βοήθειας αυτής, που αντιπροσωπεύει την ολοένα και μεγαλύτερη ανάμειξη των ΗΠΑ
στην περιοχή, εκτιμάται ότι θα ενισχύσει τις αστυνομικές και ειδικές
στρατιωτικές δυνάμεις ­ με εκπαίδευση και εξοπλισμό ­ ώστε να μεταφερθούν στις
απόμακρες νότιες περιοχές της χώρας όπου καλλιεργείται κοκαΐνη αναλαμβάνοντας
τον καθαρισμό τους, ενώ παράλληλα θα συμβάλει στην εγκατάσταση μιας διαρκούς
κυβερνητικής παρουσίας. Αν και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν ταχθεί επίσημα
εναντίον των ανταρτών όσο οι τελευταίοι δεν παρεμβαίνουν στην εκστρατεία τους
κατά των ναρκωτικών, οι περισσότερες περιοχές – στόχοι για την αμερικανική
βοήθεια, τελούν υπό τον έλεγχο της FARC. Και αξιωματούχοι, όπως ο διευθυντής
του Λευκού Οίκου για την πολιτική που εφαρμόζεται στο θέμα των ναρκωτικών,
Μπάρι Μακ Κάφρεϊ, περιγράφει καθημερινά τους αντάρτες ως «αδύνατο να τους
ξεχωρίσεις» από τους λαθρεμπόρους ναρκωτικών. «Ναρκο-αντάρτες,
ναρκο-τρομοκράτες» είναι μερικοί από τους χαρακτηρισμούς που τους αποδίδει.
Πολλοί στην Κολομβία, μεταξύ αυτών και αξιωματούχοι που μάχονται απεγνωσμένα
για την αμερικανική βοήθεια, εξεγείρονται ακούγοντας αυτή τη γλώσσα. Γι’
αυτούς, η βία που μαστίζει τη χώρα έχει βαθύτερες ρίζες απ’ ό,τι το εμπόριο
ναρκωτικών που την υποδαυλίζει. Ο πόλεμος των ναρκωτικών και ο εμφύλιος ίσως
να έχουν κοινά μέτωπα, λένε Κολομβιανοί, όμως απαιτούν διαφορετικές
μακροπρόθεσμες λύσεις, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τους αντάρτες.

Παραστρατιωτικοί κατά τη διάρκεια εκπαίδευσής τους. Τα Ηνωμένα Έθνη κατηγορούν τον Κολομβιανό στρατό ότι ανέχεται τους παράνομους που θεωρούνται υπεύθυνοι για τις βιαιότητες κατά τη διάρκεια του βρώμικου πολέμου

Στις ειρηνευτικές συνομιλίες που άρχισαν τον περασμένο χρόνο, ο πρόεδρος της
Κολομβίας Αντρές Παστράνα προσπάθησε να καταστήσει τη FARC μέρος της λύσης,
προσφέροντάς της βήμα για το σχεδιασμό ευρείας κλίμακας μεταρρυθμίσεων και μια
ευκαιρία να μετάσχει στην πολιτική διαδικασία. Οι διαπραγματεύσεις
συνεπάγονται ότι η κυβέρνηση έχει αποφασίσει να στηριχτεί στην υπόσχεση των
ανταρτών ότι θα βοηθήσουν να εξαλειφθεί η παραγωγή κοκαΐνης αν οι χωρικοί,
τους οποίους ισχυρίζεται ότι υποστηρίζει, προστατευθούν, χρηματοδοτηθούν και
εκπαιδευτούν για εναλλακτικές καλλιέργειες. Η κολομβιανή κυβέρνηση αναγνώρισε
ότι η προσέγγισή της αντανακλά έναν ευρύτερο προγραμματισμό από αυτόν των
Αμερικανών και ότι οραματίζεται έναν ρόλο για τη FARC που λίγοι στην
Ουάσιγκτον φαίνονται προετοιμασμένοι να αποδεχθούν.

Όπως οι περισσότερες ομάδες ανταρτών της Λατινικής Αμερικής του 20ού αιώνα, η
FARC γεννήθηκε στις ιδιαίτερες πολιτικές συνθήκες που διαμορφώθηκαν στο
εσωτερικό της Κολομβίας κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου.

Η «ατζέντα»

Αντίθετα ωστόσο από άλλες, ούτε ζήτησε ούτε έλαβε την ιδεολογική και
οικονομική υποστήριξη που έτυχαν από τη Σοβιετική Ένωση ή την Κούβα. Σύμφωνα
με τον ιδρυτή της, Μανουέλ Μαρουλάντα, το 1964, ο ίδιος και άλλοι 48
συγχωριανοί του πήραν τα βουνά, όταν τα αιτήματά τους για αυτονομία και
αναπτυξιακή υποστήριξη απαντήθηκαν με καταστολή. Μια καταστολή που εν μέρει
χρηματοδοτήθηκε από αμερικανικό πρόγραμμα. Η πολιτική ατζέντα της FARC, ένα
σχέδιο από 10 σημεία που αναφέρεται στη διανομή της γης, τα κοινωνικά οφέλη
και την πρόσβαση στην πολιτική των φτωχών, ελάχιστα έχει αλλάξει με την πάροδο
των ετών. Η σύσταση της οργάνωσης προηγείται χρονικά της βιομηχανίας
ναρκωτικών στη χώρα και οι περισσότεροι Κολομβιανοί πιστεύουν ότι οι αντάρτες
θα επιβιώσουν και με το τέλος της.

Τα κέρδη από την εξάπλωση των ναρκωτικών ήταν η καύσιμη ύλη για τις ομάδες που
μάχονται στα πολλά μέτωπα του πολέμου. Κύριος στόχος των ανταρτών, δηλώνει ο
πολιτικός αναλυτής Αλφρέντο Ρέιντζελ, παραμένει «η ανάληψη της απόλυτης
εξουσίας.

Δεύτερο καλύτερο, είναι οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις» που θα μπορούσαν να
φέρουν πολιτικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις και διαμερισμό της εξουσίας.

Η τελική απόφαση, τονίζει ο ίδιος, «θα ληφθεί μόλις την προηγουμένη πριν από
την υπογραφή ειρηνευτικής συμφωνίας.

Οι Κολομβιανοί αλληλοσκοτώνονται με το παραμικρό, όμως συνάπτουν και
συμφωνίες», πρόσθεσε αναφερόμενος στις διαπραγματεύσεις που τερμάτισαν την
πολιτική βία της περιόδου 1945-65, που είχε ως αποτέλεσμα να σκοτωθούν 300.000
άνθρωποι.

«Μια μέρα θα πουν, “Αρκετά, ας συμφωνήσουμε”. Τα μέλη της FARC, είναι επίσης
Κολομβιανοί».