ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η κόρη του μπακάλη

Πώς η κόρη του μπακάλη έγινε η Σιδηρά Κυρία που άλλαξε την όψη της
Βρετανίας; Κατασκευάζοντας με μαεστρία τον δικό της μύθο.

Μάργκαρετ Θάτσερ: η «Σιδηρά Κυρία» χρησιμοποίησε με ωμό τρόπο το όνομα του πατέρα της για προπαγανδιστικούς σκοπούς

Στη δίτομη αυτοβιογραφία της που κυκλοφόρησε πριν από επτά χρόνια, η Μάργκαρετ
Θάτσερ ακολούθησε την αντίθετη χρονολογική σειρά από τη συνήθη: ο πρώτος τόμος
πραγματευόταν τα χρόνια της στην Ντάουνινγκ Στρητ και ο δεύτερος (που πολύ
δύσκολα διαβάζεται, όπως παρατηρούν σαρκαστικά οι «Τάιμς») την πορεία της προς
την εξουσία. Ο Τζων Κάμπελ αποκαθιστά τα πράγματα. Το πρώτο μέρος της
βιογραφίας της πρώην πρωθυπουργού, που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις
Cape, τιτλοφορείται «Η κόρη του μπακάλη». Η επιλογή των λέξεων δεν είναι
τυχαία. Έμπειρος και καταξιωμένος ιστορικός, με πέντε σημαντικά έργα στο
ενεργητικό του, ο Κάμπελ αποδεικνύει ότι ο καθ’ όλα συμπαθής πατέρας της
Μάργκαρετ άσκησε στη διαμόρφωση του χαρακτήρα της πολύ μικρότερη επιρροή απ’
ό,τι ήθελε η κόρη του από τους άλλους να πιστεύουν.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι η Μάργκαρετ Χίλντα Ρόμπερτς αποφάσισε πολύ νωρίς να
σβήσει το όνομα της μητέρας της από το σενάριο της δημόσιας ζωής της. Το 1960,
όταν το Who’s Who της ζήτησε για πρώτη φορά να υποβάλει ένα σύντομο
βιογραφικό, δεν ήταν σπάνιο για τις γυναίκες να αναφέρουν μόνο το όνομα του
πατέρα, και όχι της μητέρας. Το πιθανότερο είναι έτσι ότι ακολούθησε το
πρότυπο της Ντόροθυ Χόντγκιν, επόπτη των σπουδών της στην Οξφόρδη, ή της
Φλόρενς Χόρσμπεργκ, της πρώτης γυναίκας που έλαβε μέρος σε υπουργικό συμβούλιο
των Συντηρητικών. Στη συνέχεια, όμως, υποκρίθηκε ότι ο Άλντερμαν Ρόμπερτς
έπαιζε κεντρικό ρόλο στη ζωή της. Η αλήθεια είναι διαφορετική ­ και πολύ πιο
σκληρή. Όπως γράφει ο Κάμπελ, «η Μάργκαρετ ήταν πολύ λιγότερο αφοσιωμένη στον
υπέροχο πατέρα της όσο ήταν ζωντανός απ’ όσο στην εξαγνισμένη εικόνα του μετά
τον θάνατό του».

Όταν πέθανε ο Ρόμπερτς, το 1970, στο σπίτι του υπήρχε μόνο μία φωτογραφία της
κόρης του, κι εκείνη από την αποφοίτησή της, και καμιά φωτογραφία των εγγονών
του, του Μαρκ και της Κάρολ. Οι επισκέψεις του στο σπίτι της Μάργκαρετ ήταν
λιγοστές. Αυτό δεν εμπόδισε όμως τη μετέπειτα πρωθυπουργό να χρησιμοποιήσει το
όνομά του ως βασικό συστατικό στοιχείο τής προσεκτικά σχεδιασμένης
προπαγανδιστικής της εκστρατείας. Η Θάτσερ δεν οφείλει βέβαια την άνοδό της
στην εξουσία μόνο στον πατέρα της. Αποφασιστικό ρόλο έπαιξε και η τύχη. Αν ο
Έντουαρντ Χηθ είχε συμπεριφερθεί λιγότερο άξεστα το 1974, αν ο Ήνοχ Πάουελ δεν
είχε κάνει το μοιραίο λάθος να ζητήσει την εκλογή των Εργατικών στις πρώτες
βουλευτικές εκλογές του 1974, αν ο Ουίλυ Ουάιτλοου δεν είχε αποσυρθεί από την
αποφασιστική πρώτη ψηφοφορία το 1975, η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός της
Βρετανίας δεν θα είχε κατακτήσει ποτέ τη θέση που κατέχει σήμερα στα βιβλία
Ιστορίας.

Το δεύτερο μέρος του έργου του Τζων Κάμπελ αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον.