ΠΡΟΣΩΠΑ «Το ελντοράντο των καρυδιών»

Στις αναπτυσσόμενες χώρες, «ανάπτυξη» σημαίνει συνήθως ότι οι πλούσιοι
γίνονται πλουσιότεροι και οι φτωχοί φτωχότεροι. Ο Ζοάο Καπιμπερίμπε θέλησε να
σπάσει αυτό τον φαύλο κύκλο ­ και το πέτυχε.

Ζοάο Καπιμπερίμπε. Έκανε ένα κρατίδιο της Βραζιλίας εργαστήριο εφαρμοσμένης πολιτικής

Το μικρό ομόσπονδο κρατίδιο Αμαπά (μόλις 400.000 κάτοικοι) βρίσκεται στο
βόρειο άκρο της Βραζιλίας, κοντά στις εκβολές του Αμαζονίου στον Ατλαντικό.
Δεν έχει τίποτε το εξαιρετικό ­ εκτός από το γήπεδο στην πρωτεύουσα Μακαπά και
τον κυβερνήτη του. Στο πρώτο, η γραμμή της σέντρας συμπίπτει με τη γραμμή του
Ισημερινού, με αποτέλεσμα κάθε περιοχή να βρίσκεται σε διαφορετικό ημισφαίριο.
Ο δεύτερος, ο Ζοάο Καπιμπερίμπε, ο επονομαζόμενος «Κάπι», ένας γαλήνιος
ονειροπόλος γέννημα-θρέμμα της βραζιλιανής Αριστεράς, είναι μία από τις πιο
ενδιαφέρουσες πολιτικές προσωπικότητες.

Ο «Κάπι» εξελέγη κυβερνήτης του Αμαπά το 1995 και επανεξελέγη το 1999 με το
πιο φιλόδοξο πρόγραμμα που θα μπορούσε να έχει ­ τη σωτηρία της Αμαζονίας. Η
αρχή και η φιλοσοφία της πολιτικής του, την οποία βάπτισε «Πρόγραμμα για τη
διαρκή ανάπτυξη της Αμαζονίας», είναι απλές και δελεαστικές. Η κυβέρνησή του
χρηματοδότησε τη δημιουργία συνεταιρισμών στα χωριά, επιτρέποντας έτσι στους
ιθαγενείς να αντλήσουν οικονομικό όφελος από το περιβάλλον στο οποίο ζουν. Και
η ζωή των χωρικών άλλαξε. Όχι μόνον έπαψαν να φεύγουν για να βρουν την τύχη
τους στην πρωτεύουσα, αλλά άρχισαν και να επιστρέφουν στα χωριά τους.

Η ιστορία του συνεταιρισμού του Ιραταπούρου, ενός μικρού χωριού μέσα στη
ζούγκλα, είναι ενδεικτική. Η κυβέρνηση του Καπιμπερίμπε κατασκεύασε εκεί ένα
μικρό εργοστάσιο παρασκευής και τυποποίησης μπισκότων, με αποτέλεσμα η ζωή των
είκοσι οικογενειών του χωριού να αλλάξει ριζικά. Ώς τότε ζούσαν ­ ή μάλλον
επιβίωναν ­ από τη συλλογή καρπών, κυρίως καρυδιών, τους οποίους αντάλλασσαν
με κουτιά Κόκα-Κόλα που έφερναν ώς εκεί οι έμποροι του ποταμού. Αλλά με την
παρασκευή μπισκότων από τα καρύδια, η παραδοσιακή δραστηριότητα των χωρικών
απέκτησε μια προστιθέμενη αξία. Η κυβέρνηση του κρατιδίου αγοράζει τώρα όλα τα
μπισκότα του Ιραταπούρου και τα διανέμει καθημερινά στα σχολεία του Αμαπά ­
μαζί με φυσικούς χυμούς φρούτων που παράγει ένας άλλος συνεταιρισμός. Ένα
κολατσιό αποτελούμενο 100% από ντόπια προϊόντα έχει έτσι αντικαταστήσει τα
ανθρακούχα αναψυκτικά και τα βιομηχανικά μπισκότα που έτρωγαν ώς τώρα οι
μαθητές.

Χάρη στον Ζοάο Καπιμπερίμπε και την κυβέρνησή του, η ζωή του χωριού άλλαξε.
Κάθε οικογένεια κερδίζει περίπου 50.000 δραχμές τον μήνα ­ έναντι μηδενικού ώς
τώρα εισοδήματος. Ο συνεταιρισμός αγόρασε δύο σκάφη με μηχανή, κατασκευάζει
ένα μικρό υδροηλεκτρικό σταθμό, έκτισε και εφοδίασε ένα σχολείο. Και οκτώ
οικογένειες που πριν από δέκα χρόνια είχαν εγκαταλείψει το χωριό, επέστρεψαν
τώρα στο Ιραταπούρου, το «ελντοράντο των καρυδιών».