Το ξυράφι της ζήλειας

Καλύπτει το πρόσωπό της μ’ ένα λευκό μαντίλι, που το σφίγγει συνειδητά
συνεχώς. Αλλά, καθώς σκύβει για να σηκώσει το μωρό της, το μαντίλι πέφτει, για
να αποκαλύψει το πρόσωπο ενός από τα πιο φρικτά κοινωνικά δεινά του Πακιστάν,
ευρύτατα γνωστού ως «εγκλήματα τιμής».

Τα μάτια της Ζαΐντα Περβέεν είναι δύο άδειες κόγχες. Οι λοβοί των αυτιών της
κομμένοι και η μύτη της κουτσουρεμένη. Πριν δεκάξι μήνες, σε μια έκρηξη οργής,
επειδή υποψιαζόταν ότι είχε σχέσεις μ’ ένα μακρινό συγγενή της, ο άνδρας της
την έδεσε χειροπόδαρα και άρχισε να την πετσοκόβει μ’ ένα μαχαίρι και ένα
ξυράφι.

Ήταν τότε έγκυος τριών μηνών. «Επέστρεψε από το τζαμί και άρχισε να με
κατηγορεί», ψέλλισε η 32χρονη γυναίκα κατά την ακροαματική διαδικασία, τον
περασμένο μήνα. ‘Ηταν έξαλλος και δεν ήθελε να ακούσει τίποτα. Με άρπαξε, με
έδεσε και άρχισε να μου κόβει το πρόσωπο. Ήρθε η ώρα σου, ήταν τα μόνα λόγια
που επαναλάμβανε».

Σύνηθες φαινόμενο

Πλήρης παραμόρφωση. Έτσι την κατάντησε ο άνδρας της για να «αποκαταστήσει την τιμή του»

Αν και ακραία, η περίπτωση της Ζαΐντα είναι συνηθισμένη στο Πακιστάν. Χιλιάδες
Πακιστανές μαχαιρώνονται, καίγονται ή ακρωτηριάζονται κάθε χρόνο από τον
σύζυγο, τον πατέρα ή τα αδέλφια τους επειδή «ντρόπιασαν» την οικογένεια,
απατώντας τον άνδρα τους, ζητώντας διαζύγιο, φεύγοντας με τον φίλο τους ή
αρνούμενες να παντρευτούν τον άνθρωπο που επέλεξαν γι’ αυτές οι δικοί τους.

Αν και το φαινόμενο των εγκλημάτων τιμής δεν είναι νέο στο Πακιστάν, μόλις τον
περασμένο μήνα ο στρατιωτικός ηγέτης της χώρας Περβέζ Μουσαράφ τα καταδίκασε,
τονίζοντας ότι τέτοιες πράξεις δεν συνάδουν ούτε με τη θρησκεία ούτε με τη
νομοθεσία. «Ο φόνος στο όνομα της τιμής είναι ειδεχθές έγκλημα και ως τέτοιο
θα τιμωρείται», δήλωσε.

Τέτοια εγκλήματα σημειώνονται βέβαια σ’ όλες τις χώρες του κόσμου, ανεξαρτήτως
θρησκείας. Ένας ζηλιάρης σύζυγος μπορεί να κακοποιήσει ή και να σκοτώσει τη
γυναίκα του είτε ζει στις Ηνωμένες Πολιτείες, είτε στο Πακιστάν ή την
Πορτογαλία. Αλλά τέτοιες επιθέσεις λαμβάνονται σοβαρά υπόψη από τις αρχές των
αναπτυγμένων χωρών, όπου οι γυναίκες είναι περισσότερο ενημερωμένες για τα
δικαιώματά τους.

Αλλά, επειδή οι έννοιες της ανδρικής τιμής και της γυναικείας υποταγής είναι
βαθιά ριζωμένες στην ισλαμική και ασιατική κουλτούρα, τα εγκλήματα τιμής
συνεχίζονται επί χρόνια στη Σαουδική Αραβία, την Τουρκία, την Αίγυπτο και
άλλες μουσουλμανικές χώρες χωρίς να προκαλούν γενικευμένη κατακραυγή.
Ελάχιστες από αυτές τις υποθέσεις φτάνουν στα δικαστήρια. Οι γυναίκες-θύματα
της ανδρικής βίας είναι πολύ τρομοκρατημένες για να υποβάλουν μήνυση, ενώ η
αστυνομία δωροδοκείται ή πείθεται εύκολα από τους άνδρες της οικογένειας να
καταχωρήσει την επίθεση ως ατύχημα.

«Η έννοια του εγκλήματος τιμής δεν υπάρχει στον ισλαμικό νόμο, αλλά η
συντηρητική παράδοση είναι πολύ ισχυρή στην κουλτούρα μας. Το Ισλάμ δίνει
δικαιώματα στη γυναίκα, αλλά η κοινωνία τα καταργεί», λέει η δικηγόρος Ναγιάρ
Σεμπάνα, μέλος οργάνωσης για τα δικαιώματα των γυναικών στο Ισλαμαμπάντ.

Και προβλέπει ότι τα εγκλήματα τιμής θα παραμένουν ατιμώρητα όσο δεν αλλάζει η
νομοθεσία που διαιωνίζει την ανωτερότητα των ανδρών και η επικρατούσα
νοοτροπία ότι η γυναίκα πρέπει να «πληρώνει» για τα σεξουαλικά αμαρτήματά της.

«Φυσιολογική» η βία στην οικογένεια

Είμαι ικανοποιημένος. Αυτήν τη δήλωση έκανε για την αποτρόπαιη πράξη του ο
40χρονος Μαχμούντ Ικμπάλ, ο οποίος οδηγήθηκε σιδηροδέσμιος στο δικαστήριο για
την ακροαματική διαδικασία«Μεγάλα τμήματα της κοινωνίας εξακολουθούν να
θεωρούν οποιαδήποτε έκφραση ανεξαρτησίας των γυναικών ως ατίμωση και να
πιστεύουν ότι ο μόνος τρόπος για την αποκατάσταση της οικογενειακής τιμής
είναι ο θάνατος της ενόχου. Η υποταγή των γυναικών είναι δεδομένη, με
αποτέλεσμα η οικογενειακή βία να θεωρείται «φυσιολογική συμπεριφορά»»,
υπογράμμιζε σε έκθεσή της η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Ο 40χρονος σύζυγος της Ζαΐντα, Μαχμούντ Ικμπάλ, δεν αρνήθηκε ότι την
πετσόκοψε, αλλά στήριξε την υπεράσπισή του στην ισλαμική νομική έννοια της
«γαϊράτ» ­ ανεξέλεγκτες πράξεις έπειτα από ακραία πρόκληση. Στην περίπτωσή
του, οι υποψίες του ότι η γυναίκα του τον απατούσε. «Έκανα ό,τι έκανα, αλλά
ήμουν εκτός εαυτού», δήλωσε στο δικαστήριο. «Με προκάλεσε και κατέστρεψε τη
ζωή μου. Αυτό που έκανα δεν ήταν σωστό, αλλά είμαι ικανοποιημένος. Το έκανα
για την τιμή και το κύρος μου».

Όταν, μετά την ακροαματική διαδικασία, οι αστυνομικοί τον οδηγούσαν στην
κλούβα, πολλοί άνδρες συγγενείς του και γνωστοί του έσπευσαν να τον πλησιάσουν
για να τον συγχαρούν και να του σφίξουν το χέρι. Αργότερα, όταν οι
δημοσιογράφοι έδειξαν φωτογραφίες της παραμορφωμένης γυναίκας του σε μια παρέα
μεσήλικων ανδρών, πολλοί από αυτούς είπαν ότι σίγουρα «της άξιζε» και ότι ο
«άνδρας της έκανε το σωστό».