ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ένα νόμισμα ακρωτηριασμένο

Δεν είναι μόνο ο βασιλιάς γυμνός. Είναι κι ο θρόνος άδειος. Τα αστέρια
χαθήκαν από τον ευρωπαϊκό ουρανό.

Ευρώ: Κίνδυνος! (Το σκίτσο από το ΤΙΜΕ)

Ανήσυχοι μεν, αλλά αποφασισμένοι να μην επέμβουν: οι υπουργοί Οικονομικών της
ζώνης του ευρώ φαίνεται πως θεώρησαν υπερβολικά τολμηρή την παρέμβαση που
έκανε την περασμένη εβδομάδα ο Βιμ Ντουίζενμπεργκ κι έτσι δεν προχώρησαν χθες
πέρα από μια γενικόλογη έκφραση ανησυχίας. Ίσως να εξακολουθούν να πιστεύουν
ότι η «αγορά» θα λύσει μόνη της το πρόβλημα. Δείχνουν να αγνοούν ότι εκτός από
την οικονομική πλευρά, υπάρχουν κι άλλες δύο διαστάσεις του ευρώ που πρέπει να
ληφθούν υπόψη: η πολιτική και η ψυχολογική. Η αδράνειά τους, πάντως, είχε
άμεσες συνέπειες: αμέσως μετά την έκδοση της χθεσινής ανακοίνωσης στο Λονδίνο,
το ευρώ έπεσε ξανά κάτω από το όριο των 0,90 δολαρίων.

Ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας έκανε κάτι πολύ απλό, όσο και
δραματικό: παρέκαμψε τους παραδοσιακούς του συνομιλητές ­ τις αγορές ­ και
απευθύνθηκε κατευθείαν στους πολίτες, ζητώντας τους να περιβάλουν με την
εμπιστοσύνη τους το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα. Απεκδύθηκε του ρόλου του Μεγάλου
Συνασπιστή της Ένωσης, που θα έστηνε ένα νέο, αστραφτερό οικοδόμημα στη θέση
των χρεοκοπημένων εθνικών κρατών. Και αναγνώρισε εμμέσως ότι η τύχη του ευρώ
βρίσκεται (και) στα χέρια εκείνων που υφίστανται τις συνέπειες από την
αστάθειά του.

Εκτός από τους οικονομικούς λόγους που έχουν επαρκώς αναλυθεί, η πτώση του
ευρώ είναι αποτέλεσμα και της διάλυσης των Μεγάλων Ψευδαισθήσεων. Το νόμισμα
αυτό είναι ανώμαλο γιατί είναι ακρωτηριασμένο, γράφει η Μπάρμπαρα Σπινέλι στη
«Στάμπα». Δεν έχει απέναντί του ένα Κράτος, ένα Κοινοβούλιο, μια ηγετική τάξη
με τα δικά του, υπερ-εθνικά χαρακτηριστικά. Είναι σαν ένα σκήπτρο χωρίς
βασιλιά, σαν το χαμόγελο του γάτου του Τσεσάιρ (από την Αλίκη στη Χώρα των
Θαυμάτων) χωρίς τον γάτο. Πάσχει από έλλειψη προτάσεων και πρωτοβουλιών από
την πλευρά των πολιτικών ηγετών, που αφού δημιούργησαν το ευρώ φόρεσαν, σαν
τον αυτοκράτορα του παραμυθιού, καινούργια ρούχα φτιαγμένα από τίποτα. Το
ενιαίο νόμισμα δεν ήταν αρκετό για να δημιουργήσει τη νέα Ευρώπη. Η συνθήκη
του Μάαστριχτ δεν ήταν το αποκορύφωμα του εγχειρήματος, αλλά μόλις η αρχή του.
Απαιτούνται τώρα νέα βήματα, θαρραλέα και αποφασιστικά. Μα δεν υπάρχει κανείς
διατεθειμένος να τα κάνει. Ο Κολ δυσφημίστηκε, ο Ντελόρ κουράστηκε κι ο Πρόντι
προσπαθεί ακόμη να καταλάβει πού βρίσκεται.

Το νόμισμα πέφτει, κι αντί οι πολιτικοί να κάνουν περισσότερη πολιτική,
υποχωρούν φοβισμένοι, αρκούμενοι να εκφράσουν την ανησυχία τους. Τη μια θέλουν
να αναβάλουν επ’ αόριστον τη διεύρυνση προς τις χώρες της ανατολικής Ευρώπης.
Την άλλη, τους φταίει η Ελλάδα. Ανίκανοι να δουν πέρα από τη μύτη τους,
αφοπλισμένοι μπροστά στις παντοδύναμες αγορές, χρησιμοποιούν το ευρώ για να
ξεκαθαρίζουν τους λογαριασμούς τους. Ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για την
επιστροφή στο προσκήνιο του αντιδραστικού, αντιευρωπαϊκού, α-πολιτικού
τμήματος της Δεξιάς.