Η τραγωδία να παραμείνεις ζωντανός μετά από τροχαίο…

Αρκετές φορές δεν είναι τραγωδία να πεθάνεις σε τροχαίο ατύχημα. Μεγαλύτερη
ίσως τραγωδία είναι να παραμείνεις ζωντανός! Για σένα και την οικογένεια.
Δυστυχώς παραμελείται εντυπωσιακά να αναφερθεί, όταν αναφερόμαστε σε
ατυχήματα, η δυστυχία και των αμέτοχων μελών της οικογένειας. Ακούς συχνά,
ιδίως από νέους ή από άτομα που χρησιμοποιούν ιδεολογίες σαν άλλοθι αδιαφορίας
και αντικοινωνικής συμπεριφοράς, τη φράση «είμαι ελεύθερο άτομο και εγώ θα
καθορίσω εάν θα φορέσω ζώνη ή κράνος». Ναι, αλλά δεν είσαι τόσο ελεύθερος όσο
νομίζεις. Γιατί οι πράξεις σου θα οδηγήσουν σε δυστυχία άλλα άτομα και μάλιστα
για ολόκληρη την υπόλοιπη ζωή τους. Με ποιο δικαίωμα ένας γίνεται παραπληγικός
διότι δεν φορούσε ζώνη ή κράνος και τραβά όλη την οικογένειά του στην ισόβια
δυστυχία, στο όνομα μιας δήθεν ελευθερίας που δεν είναι τίποτα άλλο από
έκφραση της αδιαφορίας για τον άλλον; Παραθέτουμε τέσσερα, σε όλες τους τις
λεπτομέρειες, πραγματικά περιστατικά σοβαρών τροχαίων τραυματισμών, σε νεαρά
άτομα, μη επιλεγμένα (ζητήσαμε μια συγκεκριμένη ημέρα να μιλήσουμε με άτομα
κάτω των 25 ετών σε ένα συγκεκριμένο ίδρυμα).

Το τροχαίο. Ο θάνατος πέρασε ξυστά, ένας νέος άνθρωπος αχρηστεύθηκε. Ένα δράμα αρχίζει για μια οικογένεια

Να ελπίσουμε ότι σε όσους αγαπάνε πραγματικά τους δικούς τους (η αγάπη
προϋποθέτει και μικροθυσίες), η περιγραφή των συνεπειών θα έχει κάποια
επίδραση στον τρόπο οδήγησης. Το να αντιληφθούν οι υπουργοί την ανικανότητα
του ονομαζόμενου κράτους στην αντιμετώπιση τέτοιων καταστάσεων, και προπαντός
να τη βελτιώσουν, βρίσκεται φυσικά στο επίπεδο της μεταφυσικής ελπίδας.

Οι περιπτώσεις δημοσιεύονται χωρίς καμιά αναφορά σε στοιχεία που θα έκαναν
αναγνωρίσιμους τους παθόντες.

1. Βασίλης, 16 ετών σήμερα

Το ατύχημα συνέβη όταν ο Βασίλης ήταν 13 χρόνων σε μια διασταύρωση καθώς το
αγροτικό αυτοκίνητο στο οποίο επέβαινε συγκρούστηκε με τρένο. Ο οδηγός του
αγροτικού σκοτώθηκε.

Μεταφορά με ασθενοφόρο σε νοσοκομείο και ακολούθως την ίδια μέρα σε ένα άλλο
(χωρίς συνοδό γιατρό, χωρίς σταθεροποίηση και ασφαλή τοποθέτηση στο
ασθενοφόρο).

Παραμονή στην εντατική επί τρεις μήνες και ακολούθως στη νευροχειρουργική
κλινική του ίδιου νοσοκομείου. Συνολική παραμονή στο νοσοκομείο για δύο
ολόκληρα χρόνια.

Διάγνωση: κρανιοεγκεφαλική κάκωση, κάταγμα αριστερού μηριαίου, κάταγμα
αριστερού βραχιονίου, εσωτερική αιμορραγία (σπληνεκτομή). Παρουσιάζει και
επιληπτικές κρίσεις.

Επεμβάσεις: κρανιοτομή, σπληνεκτομή, χειρουργείο για παραλυτικό ειλεό, συρραφή
εντέρου και αφαίρεση σκωληκοειδίτιδας.

Νοσηλευτικές συνέπειες: έλκη σε όλα τα κλασικά σημεία (ιερόν οστούν,
τροχαντήρες, ωμοπλάτες, αγκώνες, κρανίο, φτέρνες). Κλείσανε έπειτα από δύο
χρόνια! Συγκάμψεις μέχρι παραμονή στην εντατική. Τώρα μόνο αριστερός αγκώνας.

Παρούσα κατάσταση: Δεν μπορεί να περπατήσει καθόλου, δεν μπορεί να
αυτοεξυπηρετηθεί, δεν μιλάει. Χρειάζεται τη μητέρα και τον πατέρα (εναλλάξ)
για να μπορεί να παραμείνει στο ίδρυμα. Ο στόχος της φυσιοθεραπείας ασαφής.
Διανόηση φυσιολογική.

Κοινωνική πλευρά: Μόνο για τις «αποκλειστικές» (τη νύχτα επί 23 μήνες) η
οικογένεια έδωσε πάνω από 8,5 εκατομμύρια δραχμές. Γενικά ο πατέρας
ισχυρίζεται (και παρέμεινε στην άποψη παρά τις πιέσεις μου) ότι η ιστορία του
ατυχήματος κόστισε στην οικογένεια περίπου 50 εκατομμύρια δραχμές. Σε αυτά
περιλαμβάνονται τα έξοδα για γιατρούς*, οι απώλειες από το σταμάτημα της
εργασίας του πατέρα, μεταφορές στην Αθήνα κ.λπ. Και οι δύο γονείς
περιποιούνται το παιδί εναλλάξ και βρίσκονται στην Αθήνα. Ο πατέρας κοιμάται
επί τρία χρόνια στο αυτοκίνητο! Οι γονείς πληρώνουν ακόμα για πάνες (μιας
χρήσης), ταξί, φαγητό (5.000 την ημέρα**), μαγνητικές τομογραφίες. Ο πατέρας
έχει δανειστεί από πεθερό, συγγενείς κ.λπ. Το παιδί δεν θέλει να ξαναπάει στο
χωριό, δεν έχει ξεπεράσει την κατάστασή του. Το χωριό είναι ορεινό και δύσκολα
το παιδί θα βγαίνει από το σπίτι. Το σπίτι της οικογένειας είναι επί τρία
χρόνια, μέχρι σήμερα, κλειστό.

Επίκριση: Αδικαιολόγητο το ατύχημα (απροσεξία οδηγού). Μεταφορά επικίνδυνη.
Παραμονή επί δύο χρόνια στο νοσοκομείο χωρίς ουσιαστική αποκατάσταση και
απαράδεκτα μεγάλη (ποιοι οι λόγοι;). Δεν έπρεπε να εμφανιστούν κατακλίσεις
(επί δύο χρόνια!) και συγκάμψεις. Έξοδα της οικογένειας απαράδεκτα υψηλά. Το
κοινωνικό σύστημα ασφάλισης είναι υποκριτικό και τελείως ανεπαρκές, δεν
λαμβάνει υπόψη την άσχημη πραγματικότητα. Ψυχολογική υποστήριξη του παιδιού
και των γονιών δεν υπήρξε. Κοινωνική λειτουργός δεν ενδιαφέρθηκε. Προοπτική
του παιδιού: αναπηρική καρέκλα, στην ουσία ανυπαρξία ζωής. Η περίπτωση δείχνει
όλη την ανεπάρκεια του συστήματος και την ανεπάρκεια διαφόρων επαγγελμάτων σε
προσωπικό επίπεδο καθώς και την ανεπαρκή αποσπασματική αντιμετώπιση.

* Η μητέρα δεν ήθελε καθόλου να το γράψω («θα μας διώξουν»!). Φαίνεται καθαρά
η απαράδεκτη σχέση ασθενών/συγγενών με το ιατρικό προσωπικό.

** Το φαγητό το θεωρώ ικανοποιητικό στα νοσοκομεία. Γιατί οι γονείς πληρώνουν
επιπλέον;

2. Ζωή, 21 ετών σήμερα

Το ατύχημα έγινε σε διασταύρωση όταν αυτοκίνητο παραβίασε το ΣΤΟΠ και έπεσε
πάνω στη μοτοσυκλέτα, η Ζωή ήταν συνοδηγός. Αλκοτέστ αρνητικό (κατά τον
πατέρα) και στους δύο οδηγούς. Η Ζωή δεν φορούσε κράνος.

Μεταφορά με ασθενοφόρο σε νοσοκομείο, συνθήκες μεταφοράς άγνωστες. Εισαγωγή
στην εντατική μονάδα του νοσοκομείου.

Παραμονή στην εντατική και έπειτα μεταφορά στην εντατική άλλου νοσοκομείου,
όπου παρέμεινε για έξι μήνες. Εισαγωγή στο ίδρυμα αποκατάστασης αναπήρων.

Διάγνωση: Κρανιοεγκεφαλική κάκωση, κάταγμα αριστερού μηρού και κνήμης.
Σπαστική τετραπληγία.

Επεμβάσεις: Εξωτερική οστεοσύνθεση μηρού και κνήμης.

Βοηθητικά μέσα: Ειδικά «υποδήματα» και νάρθηκες κόστισαν 430.000 δραχμές,
χωρίς λήψη χρημάτων από το ταμείο. Τα χρησιμοποιεί για ορθοστάτηση.

Παρούσα κατάσταση: Σπαστική τετραπληγία, κατάσταση έπειτα από κατάγματα μηρού
και κνήμης αριστερά (σε ίαση), συγκάμψεις δε γόνατος και ποδοκνήμης, ιπποποδία
άμφω, αδυναμία λόγου, αδυναμία πλήρους βάδισης, αδυναμία αυτοεξυπηρέτησης,
διανοητική κατάσταση ελαφρά μειωμένη.

Κοινωνική πλευρά: Η εκδίκαση της υπόθεσης αργεί και δεν έχει λάβει χρήματα από
την ασφαλιστική εταιρεία. Ο πατέρας έχει δανειστεί και έχει ξοδέψει μέχρι
σήμερα 12,5 εκατομμύρια δραχμές (5,5 εκατομμύρια σε αποκλειστικές νοσοκόμες,
που όπως λέει ο πατέρας – νοσοκόμος «έχουν κλείσει σπίτια»). Ο πατέρας έχει
πληρώσει για βοηθητικά μέσα, πάνες, κρέμες για πρόληψη κατακλίσεων κ.λπ. Η
αποκλειστική σήμερα στο ίδρυμα κοστίζει 250.000 δραχμές τον μήνα (αν είναι
Ελληνίδα φτάνει και τις 500.000 δρχ.). Φυσικοθεραπεία 30 λεπτών τη μέρα και
23,5 ώρες στο κρεβάτι! Λογοθεραπεία δεν εφαρμόζεται. Ο πατέρας εκφράζεται
αυθόρμητα, με πόνο και λέει «πολλές φορές σκέπτομαι να περιμένω το παιδί να
βελτιωθεί και να φυτέψω μια σφαίρα στο κεφάλι μου»!

Επίκριση: Ατύχημα σε ώρα που υπάρχει κόπωση και χρήση αλκοολούχων ποτών.
Αδικαιολόγητο ατύχημα, θα μπορούσαν οι συνέπειες (κρανιοεγκεφαλική κάκωση) να
προληφθούν εάν φορούσε κράνος! Παρατεταμένη παραμονή στο νοσοκομείο, ίσως
αδικαιολόγητη, με νοσηλευτικές συνέπειες που θα μπορούσαν να προληφθούν. Έξοδα
οικογένειας απαράδεκτα υψηλά, εφόσον υπάρχει ασφάλιση. Αντιμετώπιση ανεπαρκής,
οφείλεται περισσότερο στην έλλειψη καλής ιατρικής νοοτροπίας και νοσηλευτικής
ποιότητας**. Καμία πρόβλεψη για την ενίσχυση (ψυχολογικά – κοινωνικά) τέτοιων
οικογενειών. Πού είναι η κοινωνική υπηρεσία του νοσοκομείου και η κοινωνική
λειτουργός της περιοχής; Προοπτική του παιδιού χειρίστη, κοινωνικά και
σωματικά. Η οικογένεια θα υποφέρει μαζί. Η περίπτωση δείχνει την ανεπάρκεια
νοσηλευτικού και ασφαλιστικού – κοινωνικού συστήματος.

* Ο πατέρας ήθελε, λόγω της εργασίας της, να βγάλει την κόρη του από την
ασφάλισή του και ευτυχώς καθυστέρησε!

** Είναι μεγάλη πλάνη το ότι «υπάρχει έλλειψη προσωπικού». Με συγκεκριμένες
πολύωρες παρατηρήσεις διαπιστώσαμε σε όλα σχεδόν τα νοσοκομεία πολύ κακή
οργάνωση και πολύ χάσιμο χρόνου από αδελφές και νοσοκόμους. Σε ορθοπεδικά
τμήματα υπάρχουν 25 γιατροί για 23 κρεβάτια…

3. Χρήστος, 21 ετών σήμερα

Το ατύχημα έγινε ώρα 2.30 τα ξημερώματα με μηχανή 100 κυβικών, σε
πλαγιομετωπική σύγκρουση με αυτοκίνητο που οδηγούσε γυναίκα, η οποία δεν
αναβρέθηκε. Αλκοτέστ αρνητικό στον Χρήστο (πληροφορία του αδελφού του). Δεν
φορούσε κράνος. Μεταφορά με αστυνομικό αυτοκίνητο σε νοσοκομείο όπου παρέμεινε
μερικές ώρες για τις πρώτες βοήθειες. Μεταφορά την ίδια μέρα σε άλλο
νοσοκομείο όπου έγινε αξονική τομογραφία, δοκιμαστική λαπαροτομία, αλκοτέστ
κ.λπ. Ακολούθως την ίδια μέρα μεταφορά σε τρίτο νοσοκομείο.

Παραμονή στην εντατική επί 26 ημέρες (σε τραχειοστομία) και μεταφορά στην
ορθοπεδική κλινική του ίδιου νοσοκομείου όπου παρέμεινε επί ένα χρόνο. Από το
νοσοκομείο έφυγε «λόγω ανάγκης κρεβατιών στην κρίση των Ιμίων»… Εισαγωγή στο
ίδρυμα.

Διάγνωση: Τετραπληγία επί κατάγματος Α4/Α7 (κατάγματα στον τέταρτο και τον
έβδομο αυχενικό σπόνδυλο). Προβλήματα ούρησης και εφαρμογή καθετήρα δεξιού
νεφρού. Έντονα προβλήματα ορθοστατικής υπότασης (μεταφορά με φορείο).

Επεμβάσεις: Εφαρμογή καθετήρα δεξιού νεφρού.

Παρούσα κατάσταση: Δεν βαδίζει, φυσιολογική διανοητική κατάσταση, δεν
αυτοεξυπηρετείται, αόριστη φυσιοθεραπευτική βοήθεια και προγραμματισμός.
Δύσκολο να εξασκήσει το επάγγελμα του τεχνικού Η/Υ.

Κοινωνική πλευρά: Η οικογένεια το έχει επεξεργαστεί αρκετά καλά το πρόβλημα. Η
μητέρα παραμένει πολλές ώρες στο ίδρυμα. Πρέπει να συζητηθεί έγκαιρα πιθανή
μετεκπαίδευση. Ψυχολογική υποστήριξη δεν υπάρχει.

Επίκριση: Ατύχημα αργά το βράδυ με κουρασμένους οδηγούς (αν όχι κάτω από την
επίδραση αλκοολούχων ποτών, παρά τα αρνητικά αποτελέσματα). Μη χρήση κράνους.
Πολύ κακή αντιμετώπιση τις πρώτες ώρες: τελείως περιττές εξετάσεις και
μεταφορές, χωρίς καμιά στήριξη του κεφαλιού (πιθανή κάκωση νωτιαίου μυελού
κατά τη μεταφορά ­ ακτινογραφίες, εξετάσεις κ.λπ. που έγιναν σε τρία
νοσοκομεία, χωρίς την κατάλληλη προσοχή, όπως αναφέρει η μητέρα). Μεγάλος
χρόνος παραμονής στο νοσοκομείο χωρίς κανένα προγραμματισμό αποκατάστασης (η
ονομαζόμενη φυσιοθεραπεία είναι κυριολεκτικά ανέκδοτο και χωρίς
αποτελεσματικότητα). Καμία σκέψη και υπόδειξη για μετεκπαίδευση, καμία
ψυχολογική υποστήριξη παιδιού και μητέρας.

4. Άγγελος, 24 ετών σήμερα

Το ατύχημα έγινε ώρα 4 το πρωί όταν φορτηγάκι έπεσε πάνω στη μοτοσυκλέτα που
ήταν σταματημένη σε σηματοδότη. Ο οδηγός της μοτοσυκλέτας σκοτώθηκε, ο οδηγός
του αυτοκινήτου εξαφανίστηκε και παρουσιάστηκε την επόμενη μέρα στην
Αστυνομία. Ο οδηγός της μοτοσυκλέτας είχε πιει «δύο – τρία σφηνάκια», δηλαδή
τίποτα το ουσιώδες, σύμφωνα με τη μητέρα του τραυματία.

Μεταφορά με ασθενοφόρο σε νοσοκομείο της Αθήνας. Συνθήκες μεταφοράς άγνωστες.

Παραμονή στην εντατική μονάδα και ακολούθως στη νευροχειρουργική κλινική του
ίδιου νοσοκομείου. Στην νευροχειρουργική κλινική μεταφέρθηκε χωρίς να έχει
ανακτήσει τις αισθήσεις του (πληροφορίες της μητέρας) διότι, όπως είπαν οι
γιατροί, «δεν πρόκειται να γίνει τίποτα, η περίπτωση είναι χαμένη». Έξοδος από
το νοσοκομείο και παραμονή στο σπίτι, με ενδιάμεσες νοσηλείες λόγω λοιμώξεων.

Διάγνωση: Σπαστική τριπληγία έπειτα από εγκεφαλική κάκωση, κάταγμα κλειδός
δεξιά, συχνές πνευμονικές λοιμώξεις. Αριστερό άνω άκρο με καλή λειτουργία.

Επεμβάσεις: Ερευνητική κρανιοτομή την ημέρα του ατυχήματος.

Νοσηλευτικές συνέπειες: Καμία.

Παρούσα κατάσταση: Δεν βαδίζει, δεν ορθοστατεί, δεν μιλά, συνεννοείται με
καρτέλες γραμμάτων, δεν αυτοεξυπηρετείται. Η μητέρα μένει σε ράντζο στο
ίδρυμα.

Κοινωνική πλευρά: Αναλώσιμα υλικά αγοράζει η οικογένεια. Μέχρι σήμερα έχουν
δώσει περίπου 12 εκατομμύρια δραχμές (δανεικά) για αποκλειστικές κ.λπ. Ένα
μέρος το έχουν πάρει από την ασφάλεια του αντίδικου. Η οικογένεια δεν θέλει
καθόλου να αναφέρει ιδιαίτερες αμοιβές σε γιατρούς και νοσηλευτικό προσωπικό
γιατί «τους έχει ακόμα ανάγκη»! Ψυχολογική υποστήριξη δεν υπάρχει. Ουσιαστική
αποκατάσταση, ιδιαίτερα στον επαγγελματικό τομέα, στον τομέα της
αυτοεξυπηρέτησης και των διευκολύνσεων στο σπίτι δεν υπάρχει. Η αποκατάσταση
στο ίδρυμα χρειάζεται συγκεκριμένους στόχους και πίεση.

Επίκριση: Άλλο ένα ατύχημα, βαρύ, πρωινές ώρες και έπειτα από επίσκεψη σε
μπαρ! Μη χρήση κράνους (θα μπορούσε το ατύχημα να έχει περάσει μόνο με κάταγμα
κλειδός). Παραμονή σε νευροχειρουργική κλινική μέτριας διάρκειας, σε σχέση με
άλλες περιπτώσεις, αλλά καμία προσπάθεια αποκατάστασης, ψυχολογικής
υποστήριξης κ.λπ. Η παραμονή σε νοσοκομεία τέτοιων περιπτώσεων είναι
ξενοδοχειακή παραμονή, με κάποιο ιατρικό σέρβις. Πολλά τα έξοδα της
οικογένειας έξω από την ασφάλιση. Δεν νομίζω ότι βρήκα σε κανένα σοβαρό
ατύχημα συγκεκριμένο πρόγραμμα και εντατική εργασία αποκατάστασης και
υποστήριξης. Καμία επίσκεψη στο σπίτι ειδικού για τη χωροταξική ρύθμιση και
τις πρακτικές διευκολύνσεις. Πολύ συχνά ακούγεται από τους συγγενείς ότι οι
γιατροί τους είχαν μιλήσει τελείως απελπιστικά για τους τραυματίες («χαμένο
περιστατικό», «δεν υπάρχει καμιά ελπίδα» κ.λπ). Τέτοιες εκφράσεις δείχνουν και
την τακτική ιατρικού προσωπικού και τμήματος που οδηγεί στην εγκατάλειψη
περιπτώσεων που θα μπορούσαν να σωθούν και χάνονται ή περιπτώσεων που βγαίνουν
τελικά με μόνη συνέπεια νοσηλευτικές βλάβες λόγω εγκατάλειψης.

Ο Ιωάννης Στ. Παπαδόπουλος είναι αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής
στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και συνεργάτης του ΕΚΑΒ.