ΔΡΟΜΟΙ

Τον υποχρέωσαν…

… σε παραίτηση τηλεγραφικά, ενώ βρισκόταν σε αποστολή στην Αιθιοπία. Ο
Τζόζεφ Στίγκλιτς δεν θα είναι πια ειδικός σύμβουλος του προέδρου της
Παγκόσμιας Τράπεζας Τζέιμς Γούλφενσον. Τον περασμένο Νοέμβριο, όταν ο
διακεκριμένος οικονομολόγος είχε αποφασίσει να εγκαταλείψει την Τράπεζα για να
μπορεί να εκφράζει πιο ελεύθερα τις απόψεις του, η διοίκησή της θέλησε να τον
κρατήσει ως ειδικό σύμβουλο του προέδρου. Όμως, η κριτική που ασκεί ο
Στίγκλιτς αποδείχτηκε πως παραήταν σκληρή, για να την ανεχτεί η Παγκόσμια
Τράπεζα. Την περασμένη εβδομάδα, την ώρα που ο Στίγκλιτς ταξίδευε στην
Αιθιοπία, η οποία πλήττεται από λιμό, του ανακοίνωσε πως δεν θα είναι πια
ειδικός σύμβουλος του προέδρου Γούλφενσον.

Οι άνθρωποι…

… του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας μπορούν
εύκολα να πετάξουν τη «ρετσινιά» του αναρχικού στους διαδηλωτές του Σιάτλ και
της Ουάσιγκτον. Μα δεν μπορούν να μειώσουν την αξία τού πρώην καθηγητή του
Στάνφορντ, που έχει υπηρετήσει τον Μπιλ Κλίντον ως πρόεδρος των οικονομικών
συμβούλων του. Στο πρόσωπό του οι πολέμιοι της παγκοσμιοποίησης απέκτησαν έναν
απροσδόκητο γκουρού. Μα την ίδια ώρα που οι δύο παγκόσμιοι υπεροργανισμοί
υπόσχονταν στους επικριτές τους περισσότερη διαφάνεια, κινούνταν για τη φίμωση
του Στίγκλιτς (φωτό) ­ έτσι δήλωσε ο ίδιος στο περιοδικό του Ίντερνετ «Σάλον».
Στη διάρκεια της θητείας του στην Παγκόσμια Τράπεζα ο Στίγκλιτς είχε ενοχλήσει
πολλούς ισχυρούς, υποστηρίζοντας έναν πιο ανοικτό διάλογο για την παγκόσμια
οικονομική πολιτική. Αμφισβητούσε τη συνταγή του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου
και της Παγκόσμιας Τράπεζας για τη «θεραπεία» των προβληματικών χωρών:
περιορισμός δημόσιων δαπανών, ιδιωτικοποιήσεις, άνοδος επιτοκίων, απελευθέρωση
των εισαγωγών αγαθών και κεφαλαίων.

Αυτή η δέσμη…

… μέτρων, που είναι γνωστή ως «συναίνεση της Ουάσιγκτον», στα περίπου είκοσι
χρόνια εφαρμογής της έχει ένα ιστορικό άθλιων επιδόσεων, αν εξαιρέσει κανείς
τον πληθωρισμό και τα δημοσιονομικά ελλείμματα. Είναι μια «συναίνεση σιωπής»,
την οποία, όπως λέει ο Στίγκλιτς, κατήγγειλαν με «μεγάλη επιτυχία» οι
διαδηλωτές του Σιάτλ και της Ουάσιγκτον. Το μεγαλύτερο λάθος που έκανε το
Διεθνές Νομισματικό Ταμείο τα τελευταία χρόνια ήταν στον χειρισμό της
ασιατικής κρίσης του 1997 και των κρίσεων που ακολούθησαν σε χώρες όπως η
Ρωσία. Πρώτα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο είχε πιέσει χώρες όπως η Ταϊλάνδη
και η Κορέα να καταργήσουν τους ελέγχους στις εισροές και εκροές κεφαλαίων.
Έτσι κερδοσκοπικά κεφάλαια διαστρέβλωσαν αυτές τις οικονομίες (π.χ. με τη
διόγκωση της αγοράς ακινήτων) και ύστερα ξαφνικά τις εγκατέλειψαν βυθίζοντας
τις χώρες σε κρίση.

Η συνταγή…

… είναι ένα λάθος που έχει ιδεολογική προέλευση, υποστηρίζει ο Στίγκλιτς.
«Δεν υπήρξαν ποτέ οικονομικά δεδομένα που να δικαιώνουν την απελευθέρωση της
κυκλοφορίας κεφαλαίων», λέει. «Αυξάνει το ρίσκο, χωρίς να αυξάνει την
ανάπτυξη. Η φιλελευθεροποίηση της αγοράς κεφαλαίων είναι βασισμένη μόνο στην
ιδεολογία». Ο Στίγκλιτς ενώνει τη φωνή του με τις φωνές των διαδηλωτών που
καλούν για περισσότερη δημοκρατία στις παγκόσμιες οικονομικές αποφάσεις. Και
υπενθυμίζει πως ο νομπελίστας οικονομολόγος Αμάρτια Σεν είχε αποδείξει πως
στις δημοκρατικές χώρες δεν εμφανίζονται λιμοί, γιατί εκεί οι φτωχοί διαθέτουν
έστω κάποια μέσα για να πιέσουν τις κυβερνήσεις για αναδιανομή του πλούτου.
Πάντως, οι οιωνοί για περισσότερη δημοκρατία στους δύο διεθνείς οργανισμούς,
που κρατούν στα χέρια τους τις τύχες της παγκόσμιας οικονομίας, δεν είναι
καλοί μετά τη φίμωση του Τζόζεφ Στίγκλιτς.