ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Η (global) Αριστερά του Μάη;

Η επόμενη ημέρα της Πρωτομαγιάς 2000 δεν είναι απλώς η Τρίτη 2 Μαΐου 2000.
The day after σημαίνει και σηματοδοτεί μιαν άλλη προσέγγιση και μιαν άλλη
ευθύνη (τουλάχιστον για τους αριστερούς).

Χωρίς σπίτι δεν υπάρχει δουλειά

Χωρίς δουλειά δεν υπάρχει σπίτι

Χωρίς σπίτι και δουλειά

δεν υπάρχει δημοκρατία

Ούλριχ Μπεκ,

Τι είναι η παγκοσμιοποίηση;

Η πολιτική παρέμβαση κατά της ανεργίας συνιστά κρίσιμο θέμα για την Αριστερά
εφόσον συνεχίζει να είναι «πιστή στη σημασία του κοινωνικού κράτους και
υπερασπιστής των κοινωνικών δικαιωμάτων» (Ευ. Βενιζέλος). Εξεγερμένοι και
ρεαλιστές αριστεροί αρχίζουν να ξανασυζητούν, και αυτήν τη φορά ν’
αμφισβητούν, την «κοινωνική ουδετερότητα» των σύγχρονων όρων της
ανταγωνιστικότητας, της παραγωγικότητας,… της αποδοτικότητας και να
προτείνουν πολιτικές / κοινωνικές λύσεις για την αντιμετώπιση της ανεργίας
χωρίς «έξωθεν επικαθορισμούς» (Κ. Τσουκαλάς).

Η Αριστερά δεν είναι ενιαία, αλλά δεν ταυτίζεται πλέον ούτε με τον «νεκρό
αριστερισμό» ούτε με τον «απλοϊκό παλαιοαριστερισμό». Η Αριστερά δεν φοβάται
την κοινωνία της τεχνολογίας και της γνώσης, αλλά έχει χρέος να αποτρέπει την
εμπορευματοποίηση των μη-εμπορευματικών τομέων της ζωής (Σπ.
Παπασπηλιόπουλος).

Η επιλογή κοινωνίας / η επιλογή πολιτισμού αντισταθμίζουν την κυριαρχία της
χρηματοοικονομικής εξουσίας.

Η Αριστερά ως «οραματιστής γεωαρχιτέκτονας» αναζητεί νέο στίγμα «δίχως
στερεότυπα, προδιαγραμμένες ουτοπίες και εύκολες βεβαιότητες». Κι αυτό μπορεί
να το πετύχει εάν στραφεί προς την κοινωνία της αλληλεγγύης, του ελέγχου της
αγοράς και της μετενεργοποίησης της πολιτικής σκέψης και δράσης.

Τα περιθώρια για τη δημιουργία δικτύου κοινωνικής προστασίας των αδυνάτων
είναι τόσο μεγάλα όσο η Αριστερά θελήσει να τα διεκδικήσει [χωρίς φιλανθρωπίες
ή επιλεκτικά προσανατολισμένες διαπλεκόμενες αντι-παροχές].

Θα ήταν κρίμα να χρησιμοποιήσει και η Αριστερά την «παγκοσμιοποίηση» ως άλλοθι
ή ως νομοτέλεια (Γ. Σωτηρέλλης).

Στο κοινωνικό μέτωπο, η μετριοπάθεια της Αριστεράς προκαλεί την αδιαλλαξία του
Κεφαλαίου.

Στη χώρα μας, π.χ., τα κοινωνικά κινήματα υπνώττουν, ενώ γνωρίζουν ότι ανάμεσα
στις δυνάμεις «του τρόμου» και τις δυνάμεις του «διαλόγου» μόνον σχέσεις
εξουσίας συναντάει κανείς (και όχι συναίνεση).

Η Αριστερά, «ως όχημα του μέλλοντος», δεν πρέπει να αφήσει τις σημερινές
συγκυριακές ανισότητες να γίνουν μη-αναστρέψιμες.

Οι εκτός ελέγχου παγκοσμιοποιημένες αγορές «παγκοσμιοποιούν την αδικία και τη
φτώχεια», διευρύνοντας το χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών.

Η ελπίδα για την ανθρωπότητα προϋποθέτει καλύτερη εκπαίδευση, δικαιοσύνη και
ανάπτυξη. Μια ειρηνική κοινωνία με ισότητα και κοινωνική δικαιοσύνη μπορεί να
μετουσιώσει την παγκοσμιοποίηση σε εργαλείο για τη ζωή και την ευτυχία του
ανθρώπου. Η κοινωνία, μην μπορώντας ίσως να απορρίψει την παγκοσμιοποίηση, θα
επιχειρήσει να την κατευθύνει μέσω ενός δημοκρατικού, κοινωνικά δίκαιου και
αποκεντρωμένου κράτους-δικτύου (Μ. Γκίβαλος).

Ούτε η παγκοσμιο-φοβία ούτε η απαλλαγή της οικονομικής πολιτικής από την
πολιτική ευθύνη ούτε η διαχείριση της αβεβαιότητας με λιγότερη δημοκρατία
συνιστούν μοντέλα εξόδου από την κρίση.

Εάν πιστεύουμε ότι τα κοινωνικά αδιέξοδα ποτέ δεν είναι οριστικά, αλλά και ότι
δεν ξεπερνιούνται με τους μύθους της ελεύθερης αγοράς, πρέπει να συγκρουστούμε
με την «πραγματικότητα».

Κοινωνικές συγκρούσεις σε παγκόσμιο επίπεδο πρέπει να είναι το πλαίσιο δράσης
της Αριστεράς, αν εξακολουθεί να θεωρεί ως σκοπό της κοινωνίας την κοινή
ευτυχία. Άλλωστε «καθισμένη» Αριστερά ούτε νοητή είναι ούτε επιθυμητή.

Η Αριστερά του Μάη ταυτίζεται με την ευτοπία μιας αλληλέγγυας οικονομίας
ενταγμένης στην κοινωνία και μιας παγκοσμιοποίησης που σέβεται την ιστορία;
Ίσως. «Παγκόσμιος πλούτος και τοπική φτώχεια» ­ «Παγκόσμιος κίνδυνος που
απορρέει από τη φτώχεια» σίγουρα δεν αφορούν την Αριστερά. Ο φιλελευθερισμός
των δικαιωμάτων και των ελευθεριών [και όχι της αγοράς], η πλήρης απασχόληση
[και όχι «το υψηλό επίπεδο απασχόλησης»], είναι στόχοι που συνδέονται με το
κοινωνικό κράτος και με την πολιτική δημοκρατία.

Στην παγκοσμιοποίηση δεν θα αντιπαραθέσουμε τη νοσταλγία.

Το New Deal στην παγκόσμια οικονομία δεν ταυτίζεται με «πλανητικούς
μονόδρομους» ή με τους μύθους της πλασματικής οικονομίας των «χαρτιών».
Απαιτεί και προϋποθέτει νέο οικουμενικό «κοινωνικό συμβόλαιο». Άρα, η πολιτική
οφείλει να παρέμβει και να κατευθύνει τόσο την τεχνικο-επιστημονική ανάπτυξη
όσο και την οικονομική δραστηριότητα με βάση το δικαίωμα του καθενός στην
επιβίωση και στην ευτυχία.

ΥΓ: Κι ας μην ξεχνάμε. Δεν είναι οι αποκλεισμένοι υπεύθυνοι για τον αποκλεισμό
τους. Ο καπιταλισμός είναι ο δράστης και η Αριστερά ο «διά παραλείψεως»
συνεργός.

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.