Έξι άρθρα ζητούν… 180 ψήφους

Προς συνταγματική αναθεώρηση. Για να υπάρξουν αλλαγές σε 47 συν 6 άρθρα του Συντάγματος αρκούν 151 ψήφοι, ενώ για έξι άρθρα χρειάζονται 180

Η συναίνεση που επιζητείται μέσα από κυβερνητικές και αντιπολιτευτικές
δηλώσεις βρίσκει μπροστά της ένα μεγάλο πεδίο δοκιμασίας: την αναθεώρηση του
Συντάγματος. Πενήντα τρία από τα 120 άρθρα του καταστατικού χάρτη της χώρας
αλλάζουν. Τροποποιούνται ή συμπληρώνονται. Και για 47 από αυτά αρκεί η
κοινοβουλευτική δύναμη του ΠΑΣΟΚ για να αναθεωρηθούν. Για τα υπόλοιπα έξι,
όμως, τον πρώτο λόγο έχει η Ν.Δ., η συγκατάθεση της οποίας είναι αναγκαία για
να προχωρήσει οποιαδήποτε αλλαγή.

Πρόκειται για εκείνα τα άρθρα (ανάμεσά τους και η διαδικασία εκλογής του
Προέδρου της Δημοκρατίας) που δεν συγκέντρωσαν, ως προς την αναγκαιότητα
αναθεώρησης, στην προηγούμενη Βουλή 180 ψήφους, ώστε να μπορούν να
αναθεωρηθούν από τη Βουλή που προέκυψε από τις εκλογές της 9ης Απριλίου με
πλειοψηφία 151 βουλευτών. Γι’ αυτά τα έξι άρθρα απαιτείται στην παρούσα φάση
της αναθεωρητικής διαδικασίας ενισχυμένη πλειοψηφία 180 βουλευτών. Και όσο και
αν θεωρείται βέβαιο ότι από τον Ιούνιο του 2001 (το αργότερο) θα έχουμε ένα
αναθεωρημένο Σύνταγμα, άλλο τόσο βέβαιο είναι ότι αυτά τα άρθρα θα παραμείνουν
ως έχουν, στην περίπτωση που ΠΑΣΟΚ και Ν.Δ. οδηγηθούν σε πλήρη ρήξη.

Συζήτηση

Στο πλαίσιο της αναθεωρητικής διαδικασίας το ΠΑΣΟΚ θα επιδιώξει την ευρύτερη
συναίνεση των πολιτικών δυνάμεων. «Είναι λάθος να πιστεύουμε ότι συναίνεση
χρειάζεται μόνον για τα έξι άρθρα για τα οποία απαιτείται ενισχυμένη
πλειοψηφία», τονίζει ο κ. Ευαγ. Βενιζέλος, ο οποίος θα είναι εισηγητής της
πλειοψηφίας και στη νέα φάση της αναθεώρησης. «Γι’ αυτά τα άρθρα είναι
αναγκαστική η σύμφωνη γνώμη της Ν.Δ., διαφορετικά δεν μπορούμε να
προχωρήσουμε. Αλλά και για τα υπόλοιπα άρθρα θα πρέπει να καταλήξουμε σε
συναινετικές προτάσεις. Δεν μπορεί ένα κόμμα να κάνει μόνο του αναθεώρηση…
Χρειάζεται ουσιαστική και εις βάθος συζήτηση».

Μετεκλογικώς στη Ν.Δ. η σχετική συζήτηση δεν έχει ακόμη ξεκινήσει, αλλά η
στάση της ­ τουλάχιστον για μια σειρά από αναθεωρητέες διατάξεις ­ θα
εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό από τη γενικότερη αντιπολιτευτική τακτική που θα
ακολουθήσει το κόμμα. Για τις περισσότερες διατάξεις, όπως έχει προκύψει και
από τη συζήτηση που έγινε στην προηγούμενη Βουλή, οι θέσεις μεταξύ ΠΑΣΟΚ και
Ν.Δ. συμπίπτουν ή αν υπάρχουν διαφορές είναι επουσιώδεις. Για ορισμένες
διατάξεις, όμως, το χάσμα φαίνεται αγεφύρωτο. Όπως, για παράδειγμα, στο ζήτημα
της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας για το οποίο η μέχρι πρότινος
υπεύθυνη του Τομέα Δικαιοσύνης της Ν.Δ. κ. Άννα Ψαρούδα-Μπενάκη δηλώνει ότι η
αξιωματική αντιπολίτευση «έχει αντιταχθεί κατηγορηματικά» στην πρόταση του
ΠΑΣΟΚ. «Ήρθε ο καιρός ­ τονίζει ­ να συζητήσουμε σοβαρά την άμεση εκλογή του
Προέδρου της Δημοκρατίας από τον λαό». Μια πρόταση που αποτελεί μετά το
συνέδριο του περασμένου Μαρτίου και επίσημη θέση της Ν.Δ., αλλά που δεν
συζητεί σε καμία περίπτωση το ΠΑΣΟΚ. Αφήστε τις διαφωνίες συνταγματολόγων που
υποστηρίζουν ότι δεν μπορεί να αναθεωρηθεί η διάταξη που προβλέπει την εκλογή
του Προέδρου από το Κοινοβούλιο, αφού αποτελεί θεμελιώδη διάταξη που καθορίζει
τη μορφή του πολιτεύματος (σ.σ. Προεδρευομένη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία, αντί
Προεδρικής…).

Ουσιαστική διαφωνία ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ και στη Ν.Δ. υπάρχει και για το ζήτημα
της επιλογής της ηγεσίας των Ανωτάτων Δικαστηρίων. Το ΠΑΣΟΚ προτείνει η
επιλογή να γίνεται όπως σήμερα από το Υπουργικό Συμβούλιο, αφού ένα ειδικό
εκλεκτορικό σώμα δικαστών, καθηγητών πανεπιστημίου και άλλων νομικών θα
προκρίνει τρεις υποψηφίους, ενώ η Ν.Δ. υποστηρίζει ότι η πρόταση πρέπει να
γίνεται από τις Ολομέλειες των Ανωτάτων Δικαστηρίων. Για την αναθεώρηση της
συγκεκριμένης διάταξης (άρθρο 90, παρ. 5), πάντως, απαιτείται πλειοψηφία μόνον
151 βουλευτών, αφού στην προηγούμενη Βουλή είχε κριθεί ως αναθεωρητέα από 190.

Η συνταγματική αναθεώρηση κατείχε περίοπτη θέση στις προγραμματικές δηλώσεις
της νέας κυβέρνησης και ο Πρωθυπουργός κ. Κων. Σημίτης, με τη σύσκεψη που
συγκάλεσε την περασμένη Τρίτη στο Μέγαρο Μαξίμου, κατέστησε ουσιαστικά σαφές
ότι το ζήτημα θα κυριαρχήσει στους επόμενους μήνες.

Η διαδικασία

Ως προς τη διαδικασία, τα πράγματα έχουν πάρει λίγο πολύ τον δρόμο τους: Ο
πρόεδρος της Βουλής κ. Απ. Κακλαμάνης θα συστήσει Επιτροπή Αναθεώρησης και
πιθανότητα από τον ερχόμενο Οκτώβριο θα ξεκινήσει η επεξεργασία, μιας προς
μία, των διατάξεων που έχουν ήδη κριθεί ως αναθεωρητέες. Και σε αυτή τη φάση
δεν αποκλείεται να ξεσπάσει και ένας «πόλεμος των λέξεων», αφού η διατύπωση
κάθε πρότασης θα περάσει από το… μικροσκόπιο.

Η Επιτροπή αναμένεται να έχει πολύμηνο έργο και όταν ολοκληρώσει τη σύνταξη
των προτάσεών της, θα κληθεί η Ολομέλεια της Βουλής σε ειδική συνεδρίαση να
τις υπερηψηφίσει ή να τις καταψηφίσει. Η ψηφοφορία θα είναι ονομαστική και οι
βουλευτές θα ψηφίσουν χωριστά για κάθε μία από τις αναθεωρητέες διατάξεις. Σε
κάθε περίπτωση, η σχετική ψηφοφορία θα διεξαχθεί πριν από τον Ιούνιο του 2001,
οπότε και θα λήξει η α’ σύνοδος της νέας Βουλής.

Πάντως, όπως όλοι οι εκπρόσωποι των κοινοβουλευτικών κομμάτων έχουν από καιρό
παραδεχθεί, η επικείμενη αναθεώρηση παρέχει την ευκαιρία για μια συναινετική
αναθεώρηση. Για πρώτη φορά στη Μεταπολίτευση, αφού τόσο το 1975, όσο και το
1986, το ΠΑΣΟΚ και η Ν.Δ., αντίστοιχα, είχαν αποχωρήσει από την αίθουσα του
Κοινοβουλίου κατά τη σχετική ψηφοφορία.

Όσο και αν η αναθεώρηση έχει χαρακτηρισθεί ως «άτολμη» και «αμήχανη», κυρίως
από την πλευρά της παραδοσιακής Αριστεράς, επειδή δεν αντιμετωπίζονται μια
σειρά από σημαντικά ζητήματα, όπως ο χωρισμός Κράτους και Εκκλησίας, το θέμα
των δημοψηφισμάτων κ.ά., δεν παύει να αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για τον
εκσυγχρονισμό των συνταγματικών διατάξεων, με δεδομένη πλέον τη θέση της χώρας
στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την ενίσχυση των ατομικών ελευθεριών και την κατοχύρωση
νέων θεσμών, όπως ο Συνήγορος του Πολίτη, το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης
κ.ά.

ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΣΥΝΑΙΝΕΣΗ…

Άρθρο 4

Προβλέπεται η συμπλήρωση της παραγράφου 6, ώστε να αντιμετωπίζεται το θέμα της
εναλλακτικής θητείας των αντιρρησιών συνείδησης. Την πρόταση υπέβαλε το ΠΑΣΟΚ,
επιδιώκοντας ουσιαστικά τη συνταγματική κατοχύρωση της πρόσφατης νομοθεσίας. Η
Ν.Δ. δεν υπέβαλε πρόταση και υπέρ της αναθεώρησης του άρθρου ψήφισαν 170
βουλευτές.

Άρθρο 28

Η υπό αναθεώρηση διάταξη (παρ. 1) αναφέρεται στην κύρωση από τη χώρα μας
διεθνών συμβάσεων και επιχειρείται η αναμόρφωσή της, ώστε να παρακολουθούνται
σε νομοθετικό επίπεδο ευκολότερα οι εξελίξεις στο Διεθνές Δίκαιο. Από κανένα
κόμμα δεν έχει προταθεί συγκεκριμένη διατύπωση για τη νέα μορφή της.
Υπερψηφίστηκε από 163 βουλευτές.

Άρθρο 32

Το άρθρο αναφέρεται στον τρόπο εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας. Την
πρόταση αναθεώρησης υπέβαλε το ΠΑΣΟΚ, ώστε η προεδρική εκλογή να μην οδηγεί σε
διάλυση της Βουλής (σ.σ.: στην περίπτωση που δεν συγκεντρωθούν 180 ψήφοι στην
τρίτη ψηφοφορία). Η Ν.Δ. αντιτάχθηκε και δεν υπέβαλε πρόταση. Την αναθεώρηση
του άρθρου υπερψήφισαν 165 βουλευτές.

Άρθρο 36

Το άρθρο αφορά αρμοδιότητες του Προέδρου της Δημοκρατίας (εκπροσωπεί διεθνώς
το κράτος, κηρύσσει πόλεμο, συνομολογεί συνθήκες ειρήνης, συμμαχίας,
οικονομικής συνεργασίας και συμμετοχή σε διεθνείς οργανισμούς κ.ά.) και
προτάθηκε η αναθεώρησή του από το ΠΑΣΟΚ, με στόχο τη βελτίωσή του σύμφωνα προς
τις αλλαγές του Διεθνούς Δικαίου. Δεν έχει υποβληθεί συγκεκριμένη πρόταση για
τη νέα διατύπωσή του. Υπερψηφίστηκε από 155 βουλευτές.

Άρθρο 93

Προτείνεται η συνταγματική κατοχύρωση τού ισχύοντος νόμου για την καταγραφή
(ονομαστικά) της μειοψηφίας στις δικαστικές αποφάσεις (συμπλήρωση της παρ. 3).
Η πρόταση υποβλήθηκε από το ΠΑΣΟΚ, ενώ η Ν.Δ. δεν κατέθεσε πρόταση.
Υπερψηφίστηκε από 178 βουλευτές.

Άρθρο 100

Προτείνεται από το ΠΑΣΟΚ προσθήκη παραγράφου στο συγκεκριμένο άρθρο (σ.σ.:
αναφέρεται στη σύσταση και λειτουργία του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου) για
την κατοχύρωση της λειτουργίας του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και της
υπηρεσιακής κατάστασης των μελών του. Η Ν.Δ. δεν υπέβαλε πρόταση, ενώ η
προτεινόμενη προσθήκη υπερψηφίστηκε από 174 βουλευτές.