Ο παππούς ο Παλαμάς

Πώς πέθανε αυτή η πλατεία; Πότε πέθανε αυτή η πλατεία και δεν το πήραμε
είδηση; Πόσα χρόνια πάλευε στην εντατική και κανένας μας δεν έσωσε σημασία;
Εκτός αν έδωσε. Εκτός αν εμείς της τραβήξαμε τα σωληνάκια και την ξεκάναμε μια
ώρα αρχύτερα. Δεν ξέρω. Δεν θυμάμαι…

Η πλατεία απέναντι από το σπίτι… Ξύλινα παγκάκια. Λυμφατικό, διψασμένο
γκαζόν. Το απαραίτητο μαρμάρινο άγαλμα στη μέση. Ο Κωστής Παλαμάς
συνοφρυωμένος και σκυφτός. Κι από κάτω λαξεμένα τα γράμματα «αυτό το λόγο θα
σας πω, δεν έχω άλλο κανέναν, μεθύστε με το αθάνατο κρασί του ’21».

Κάπως αλλιώς τη λέγανε επισήμως την πλατεία αυτή. Γεννήθηκα, μεγάλωσα κι ακόμα
ζω στην ίδια γειτονιά ­ και ποτέ δεν κατάφερα να μάθω το «ληξιαρχικό» της
όνομα. Η πλατεία του παππού του Παλαμά ­ έτσι τη λέγαμε. «Θα πάμε να παίξουμε
στον παππού τον Παλαμά».

Και παίζαμε. Κάθε απόγευμα, η σιωπή τσαλακωνόταν από παιδικές φωνές. Καθώς ο
ήλιος έπαιζε κρυφτό με τις μουριές, αγόρια, κορίτσια, κι αγοροκόριτσα χυμούσαν
από παντού. Κλέφτες κι αστυνόμοι, κυνηγητό, μήλα, στρατιωτάκια ακούνητα,
αμίλητα κι αγέλαστα, αλαλαγμοί μέχρι τελικής πτώσεως. Παρλέ βου φρανσέ –
μακαρόνια φρικασέ. Και την ώρα του κρυφτού η πλατεία αντιλαλούσε:

Αλίκη Βουγιουκλάκη, Κώστας Κακαβάς Τζένη Καρέζη, βγαίνεις και τα φυλάς.

Φωνές και γόνατα γδαρμένα… Και η Γωγώ που όλοι τη ζηλεύαμε γιατί ερχόταν
κουνάμενη σεινάμενη με ένα τρανζιστοράκι, παρακαλώ. Ένα δικό της τρανζιστοράκι
βεραμάν, που έκρυβε μέσα του όλα τα σουξέ, όλες τις μελωδίες, όλη τη μαγεία
της οικουμένης. Τα δειλινά μιας ολάνθιστης άνοιξης τα τσαλαπατούσαν παιδικά
πέλματα. Πέλματα που όρμαγαν σε παιχνίδια και φιλίες και γέλια και καβγάδες
και παιδικούς έρωτες γεμάτους ίντριγκες και σπαραγμό και μυρωδιές ανάκατες από
πασχαλιά και πατάτες τηγανητές.

Και το βραδάκι, η φωνή της Νέμεσης. Μανάδες σε βεράντες και μπαλκόνια. Λες κι
ήταν συνεννοημένες, λες κι έπεφτε σύρμα, ξεπρόβαλλαν όλες μαζί, στις οχτώ,
ακριβώς στις οχτώ, με την ακρίβεια Γκρίνουιτς. Το πρώτο προσκλητήριο, σε
ήπιους τόνους:

­ Μανωλάκη!

Κανένας Μανωλάκης ποτέ παγκοσμίως, από καταβολής κόσμου, δεν ακούει με την
πρώτη. Δεύτερο κάλεσμα:

­ Μανωλάκη!

Στο δεύτερο, αλλάζεις τακτική. Φωνάζεις ένα «τώρα, έρχομαι» κι έτσι κερδίζεις
ένα πεντάλεπτο ακόμα. Η τρίτη φωνή πήγαινε πακέτο με την παντόφλα:

­ Μανώληηηηη!

Φτου ξελεφτερία. Βγαίναμε όλοι σαν βρεμένες γάτες. Κάθε κατεργάρης στον πάγκο
του. Οι μανάδες άρχιζαν το γενικό ρεκτιφιέ στα βλαστάρια τους. Τα αγγίζανε με
τα ακροδάχτυλα, λες και θέλανε έτσι να ξορκίσουν τις λάσπες:

­ Τώρα που θα ‘ρθει ο πατέρας σου…

Πλύσιμο, καθάρισμα, βούρτσισμα στα μαλλιά, ιώδιο στα γόνατα, οινόπνευμα που
έτσουζε και μας το φυσούσαν να δροσίσει, φαγητό και ύπνο. Μέχρι την επόμενη
μέρα…

Μέχρι που δεν υπήρχε πια επόμενη μέρα…

Πότε πέθανε αυτή η πλατεία; Ήσυχα, γλυκά, εξέπνευσε κι ούτε μας ενόχλησε
καθόλου. Δεν την κλάψαμε. Δεν το καταλάβαμε.

Χτες βγήκα και την περπάτησα ξανά.

Άκρα του τάφου. Το γκαζόν περιποιημένο σαν κυρία από το κομμωτήριο. Τα
παγκάκια άδεια. Ο παππούς ο Παλαμάς πιο σκυφτός, πιο συνοφρυωμένος από κάθε
άλλη φορά. Στο στήθος του, εκεί ακριβώς στο «αυτό το λόγο θα σας πω», μια
κόκκινη κηλίδα με το σήμα των αναρχικών. Στο μέρος της καρδιάς. Μάτωσες,
παππού; Κανένας δεν σου έβαλε ιώδειο;

Τα παιδιά μεγάλωσαν. Φύγανε. Κάνανε δικά τους παιδιά. Και τα δικά τους παιδιά
δεν παίζουν πια. Δεν ξέρουν τι πα να πει κλέφτες κι αστυνόμοι, μήλα,
στρατιωτάκια. Δεν κρύβονται, δεν κυνηγιούνται. Το καθένα στο δικό του σπίτι.
Το καθένα στο δικό του πλέι στέισιον. Μόνο του, σε έναν κόσμο που χωράει
μονάχα ένα παιδί κι ένα λιλιπούτειο γκέιμ μπόι.

Ένα παιδί κι ένα γκέιμ μπόι. Πατάς κουμπάκια, κουμπάκια, κουμπάκια και μετά
κάτι γίνεται. Και κερδίζεις. Ή χάνεις. Κέρδη και ζημίες σε συσκευασία τσέπης.

Τώρα, γύρω από τον παππού τον Παλαμά, μαρσάρουν μηχανές. Στριγκλίζουν φρένα.
Το λεωφορείο της γραμμής φτύνει βιαστικούς μετανάστες που τρέχουν στο
μεροκάματο. Ο ήχος του κομπρεσέρ. Κάποιος με αλυσίδα σούπερ μάρκετ χτίζει άλλη
μια χλιδάτη απομίμηση νεοκλασικού σε σομόν απόχρωση.

Και τα παιδιά των παιδιών που παίζανε, δεν παίζουνε πια. Έξω μια άνοιξη τόσο
πολύχρωμη, τόσο παρδαλή, που καταντάει σχεδόν κιτς. Και μέσα, τα παιδιά των
παιδιών που παίζανε. Σοβαρά, αμίλητα, σκυμμένα πάνω σε αγγλικά, γαλλικά,
κομπιούτερ, μπαλέτο, πιάνο. Όλα τα ξέρουν. Όλα τα μαθαίνουν. Όλα ­ εκτός από
το παιχνίδι.

Στάθηκα στην μέση της νεκρής πλατείας. Στάθηκα στη μέση της νεκρής εποχής.
Φώναξα δυνατά:

­ Φτου ξελεφτερία!

Δεν απάντησε κανείς.

Καληνύχτα παππού.